room-to-grow-bnner

Αμβλώσεις: Το δικαίωμα των γυναικών και ένα φιλοσοφικό ερώτημα

του Μάνου Λασκαράκη

Ας υποθέσουμε ότι δεν υπήρχε κανένα νομοθετικό πλαίσιο για τις αμβλώσεις. Και ότι εσείς, σήμερα, είστε ο νομοθέτης.  Σε ποια χρονική στιγμή της κύησης, αλήθεια, θα νομιμοποιούσατε την άμβλωση και θα την νιώθατε ηθικά αποδεκτή; Εάν σας πρότειναν μια μέρα πριν τη γέννα, θα το αποδεχόσασταν;  Σίγουρα όχι. Μια εβδομάδα; Απίθανο. Ένα μήνα; Δύσκολο…  Κι όμως υπάρχει μια χρονική στιγμή, μερικούς μήνες πριν τη γέννα, και που αρκετοί θα λέγατε, «οκ, εδώ μπορεί να γίνει νομικά αποδεκτή». Σε όλο αυτό το διάστημα, τόσο το σώμα της γυναίκας που κυοφορεί, όσο και το έμβρυο, είναι κτήματά της. Ποιο είναι λοιπόν το κριτήριο που μας δίνει το ηθικό δικαίωμα να τερματίσουμε μια εγκυμοσύνη; Μάλλον όχι το ιδιοκτησιακό καθεστώς, αλλά κάτι άλλο που δεν είναι το ίδιο ξεκάθαρο: «Πότε αρχίζει να ορίζεται η συνείδηση ενός αγέννητου ανθρώπου και πότε αποκτά δικαιώματα;». Και αυτό αποτελεί ένα μεγάλο επιστημονικό, φιλοσοφικό και ηθικό ερώτημα.

Για να το πω κυνικά, η αποδοχή της άμβλωσης, τόσο ηθικά, όσο και νομικά, προϋποθέτει συνάμα πως αποδεχόμαστε έναν χρονικό ορίζοντα (έστω θολό), πίσω από τον οποίο, το έμβρυο, ή αν προτιμάτε, το γονιμοποιημένο ωάριο,  θεωρείται μετά τη σύλληψή του ένας «αναλώσιμος» πολυκύτταρος οργανισμός.

Για το πού ακριβώς πρέπει να τοποθετείται αυτός ο ορίζοντας είναι κάτι που υπερβαίνει επιστημονικά τις γνώσεις μου, και ηθικά τα βιώματά μου. Γύρω από εμάς, όμως, υπάρχει ένα νομοθετικό πλάσιμο, βασισμένο επάνω σε ένα μακροχρόνιο διάλογο ανάμεσα σε φορείς νομικούς, επιστημονικούς, ηθικούς και κοινωνικούς, που αναδιαμορφώνεται στο διηνεκές. Και σε όλα αυτά, υπάρχει και ένα ισχυρό αντίβαρο. Οι αρνητικές επιπτώσεις μια γέννας, έπειτα από μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Μωρά που εγκαταλείπονται, «οικογένειες» που αδιαφορούν για το παιδί ως τελευταία τους προτεραιότητα, αλλά και έγκυες γυναίκες που προσφεύγουν σε παράνομες  εκτρώσεις, σε κράτη που είναι ακόμα παράνομες, με κίνδυνο την υγεία τους. Στον αντίποδα, γεννήσεις που γίνονται συνειδητά και ηθελημένα οδηγούν συχνότερα σε υγιέστερες οικογένειες και, πάνω απ’ όλα, υγιέστερα παιδιά.

Στην Ελλάδα οι αμβλώσεις νομιμοποιήθηκαν το 1986.  Είχε προηγηθεί μια εκστρατεία της «Αυτόνομης Κίνησης Γυναικών» το 1983, όπου περισσότερες από 500 γυναίκες υπέγραψαν ότι είχαν κάνει παράνομες εκτρώσεις.

Σύμφωνα με την σημερινή νομοθεσία, η άμβλωση επιτρέπεται με τη συναίνεση της εγκύου και μόνο από γιατρό, στις ακόλουθες περιπτώσεις:

  • Εντός των πρώτων 12 εβδομάδων της κύησης σε κάθε περίπτωση.
  • Εντός των πρώτων 24 εβδομάδων, αν υπάρχουν ενδείξεις σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου.
  • Εντός των πρώτων 19 εβδομάδων, αν η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού και αποπλάνησης ανήλικης.
  • Χωρίς χρονικό περιορισμό, αν υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου.

Σε κάθε περίπτωση, πλην της τελευταίας, τα νούμερα οδηγούν σε ένα συμπέρασμα: Ότι μετά από μερικούς μήνες κύησης, το έμβρυο φαίνεται να αποκτά νομικό δικαίωμα στη ζωή. Και σε αυτό προφανώς έχει συμβολή η επιστήμη, στην εικόνα που μας μεταφέρει για το έμβρυο, είτε μέσω μιας οθόνης, είτε μέσω ερευνών για την αλληλεπίδρασή του με το περιβάλλον.

Παράλληλα με τα δικαιώματα του εμβρύου, υπάρχουν και τα δικαιώματα της γυναίκας. Να διακόψει μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη, σε μια χρονική στιγμή, όπου, με βάση τις σημερινές επιστημονικές μας γνώσεις και το ηθικό μας σύστημα, δεν υπάρχει κάτι επιλήψιμο να της προσάψουμε. Δεν ζούμε πια στην εποχή που οι «ψυχές» έρχονται από μια Θεία, ανώτερη δύναμη, και ούτε αφαιρούνται από αυτή. Εμείς οι άνθρωποι, είμαστε πια αρμόδιοι να ορίζουμε τις μοίρες μας, και αναλαμβάνουμε την ευθύνη των πράξεών μας.

Αρνητική εντύπωση μού προκάλεσε η αρνητική ψήφος του ευρωβουλευτή της ΝΔ Κυμπουρόπουλου για το δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση στο ευρωκοινοβούλιο. Οι προσωπικοί λόγοι που επικαλέστηκε, λόγω της αναπηρίας του, δεν αντιπροσωπεύουν την πλειονότητα των περιπτώσεων που οδηγούν στην άμβλωση και τις κοινωνικές τους αιτίες.

Παράλληλα, αρνητική εντύπωση μου προκάλεσαν και απόψεις υπέρ των αμβλώσεων που στερούνται ορθών επιχειρημάτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ένα γράφημα που κυκλοφόρησε χτες στα social media, με το σύνθημα «Δική μου μήτρα, δική μου επιλογή».

Τι ορίζοντα έχει αλήθεια αυτό το σύνθημα; Το έμβρυο δεν βρίσκεται στην μήτρα καθ’ όλη τη διάρκεια της κύησης;

Το κριτήριο επιλογής δεν έχει να κάνει με το ιδιοκτησιακό καθεστώς του εμβρύου, αλλά την «έμψυχη» και συνειδησιακή του οντότητα. Και αυτό, δεν είναι σακούλα με ζάχαρη, να το ζυγίσεις στη ζυγαριά. Και αν υπάρχει ένα «ζύγι», σίγουρα δεν απλοποιείται επάνω σε ένα δισδιάστατο γράφημα.

Το να βασιζόμαστε στην κτητικότητα για να πάρουμε μια τέτοια απόφαση, αρμόζει περισσότερο σε περιπτώσεις όπως η αλλαγή φύλλου και η ευθανασία: «Δικό μου σώμα,  δική μου ζωή, δική μου απόφαση».  Όσον αφορά στις αμβλώσεις, είναι ξεκάθαρα δημοκρατικό και φιλελεύθερο το δικαίωμα μιας γυναίκας να αποφασίζει τη διακοπή της εγκυμοσύνης της, στα πλαίσια που περιγράφει η νομοθεσία. Η άνευ όρων όμως, κτητική διάθεση απέναντι στο έμβρυο, δεν διαφέρει και πολύ από αντίστοιχες κτητικές διαθέσεις απέναντι στο παιδί, τον σύντροφο, τον συνάνθρωπο, με πολλές αρνητικές προεκτάσεις.

 

 

About Author

0 Σχόλιο

Αφήστε ένα σχόλιο