Από τις κυβερνητικές υποσχέσεις για 5ετή συμφωνία, σε μία προσωρινή λύση λίγων εβδομάδων για τα νερά του Άρδα – Χάθηκε ήδη το 20% της παραγωγής στον νότιο Έβρο
«Μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει καν συνολική αποτύπωση του προβλήματος, ούτε έχουν υπογραφεί συμφέρουσες συμφωνίες με Τουρκία και Βουλγαρία», σημειώνει ο Χ. Ακράτος, καθηγητής Διαχείρισης Υδάτινων Πόρων στο ΔΠΘ
Δεν εφησυχάζουν οι αγρότες μετά την ανακοίνωση του περιφερειάρχη ΑΜΘ, Χριστόδουλου Τοψίδη, ότι την περασμένη Παρασκευή υπέγραψε την προσωρινή συμφωνία για την παροχή υδάτων άρδευσης από τη Βουλγαρία, μέχρι τη λήξη της τρέχουσας αρδευτικής περιόδου. Την ίδια ώρα, στον νότιο Έβρο, έχει ήδη χαθεί το 20% της παραγωγής λόγω της λειψυδρίας και της διαχρονικής απραξίας στο θέμα των υποδομών.
Μιλώντας στην ΕΡΤ Ορεστιάδας, ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Τριγώνου, Δημήτρης Δρακούδης, σχολίασε ότι «από τις τυμπανοκρουσίες της κυβέρνησης για 5ετή συμφωνία, ξαφνικά μείναμε από νερό, αποδείχθηκε ότι δεν υπήρχε πενταετής συμφωνία, ξεκίνησαν οι διαπραγματεύσεις και τελικά έχουμε μία συμφωνία 40 ημερών, αφού τα 2/3 της αρδευτικής περιόδου τα βγάλαμε χωρίς συμφωνία, με τα γνωστά προβλήματα που είχαμε, ειδικά το πρώτο δεκαήμερο του Ιουλίου».
Ο ίδιος εκτίμησε πως «εάν δεν είχε γίνει στις 10 Ιουλίου η σύσκεψη στον ΓΟΕΒ Ορεστιάδας και δεν είχε αποφασιστεί το επ’ αόριστον κλείσιμο του τελωνείου Ορμενίου, που πίεσε την κυβέρνηση να κλείσει επιτέλους μία συμφωνία, τα πράγματα θα είχαν εξελιχθεί πολύ άσχημα».
Ο κ. Δρακούδης πρόσθεσε πως οι αγρότες «δεν πρόκειται να αφήσουν το θέμα, καθώς αφορά την επιβίωσή τους», δήλωσε πως δεν υπάρχει κάποια νεότερη ενημέρωση σχετικά με το τι θα γίνει την επόμενη χρονιά, ούτε για τους όρους της προσωρινής συμφωνίας που υπέγραψε ο περιφερειάρχης, συμπλήρωσε, ωστόσο, ότι από την περασμένη Παρασκευή υπάρχει αρκετό νερό καθημερινά, και μάλιστα, όπως σημείωσε, «κάθε βράδυ το φράγμα του Θεραπειού υπερχειλίζει».
Τέλος, ανέφερε πως σε λίγες ημέρες θα πραγματοποιηθεί σύσκεψη στην Ορεστιάδα με θέμα τα νερά του Άρδα, στην οποία θα συμμετάσχει ο περιφερειάρχης, ο ΓΟΕΒ, οι ΤΟΕΒ και οι αγροτικοί σύλλογοι της περιοχής.
Στρατηγικό έλλειμμα
Σε ό,τι αφορά το πρόβλημα της λειψυδρίας στον νότιο Έβρο δεν οφείλεται μόνο στην κλιματική κρίση. Αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα που έχει άμεση σχέση με την απουσία εγγειοβελτιωτικών έργων στην περιοχή, αλλά και με το στρατηγικό έλλειμμα στην εξωτερική πολιτική της χώρας, καθώς το ποτάμι πηγάζει από τη Βουλγαρία και μοιράζεται έπειτα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, πριν εκβάλει στη θάλασσα.
Με επιστολές του προς το κεντρικό κράτος και την τοπική αυτοδιοίκηση, ο Τοπικός Οργανισμός Εγγείων Βελτιώσεων Φερών – Πέπλου (ΤΟΕΒ) προειδοποιεί ήδη από το τέλος του Ιουνίου για την επερχόμενη ζημιά. Η αβλεψία ωστόσο του κράτους δεν περιορίζεται στη φετινή χρονιά. «Ο ποταμός μάς χάρισε 33 χρόνια, τα οποία μεσολάβησαν από την προηγούμενη μεγάλη ξηρασία, να κάνουμε κάτι για να μπορούμε να συγκεντρώσουμε νερό και να γίνουμε αυτόνομοι. Εμείς δεν κάναμε τίποτα και τώρα το πληρώνουμε», σχολιάζει ο Θανάσης Μπιριντζής, τεχνικός προϊστάμενος του ΤΟΕΒ.
Σύμφωνα με τους παραγωγούς, η ζημιά είναι μη αναστρέψιμη για περίπου 20% των καλλιεργειών, ενώ πολλοί εκτιμούν ότι η παραγωγή τους θα μειωθεί στο τέλος του καλοκαιριού τουλάχιστον στο μισό.
«Ο Εβρος είναι μια δύσκολη περίπτωση», σημειώνει στην Καθημερινή ο Χρήστος Ακράτος, καθηγητής Διαχείρισης Υδάτινων Πόρων και Υγρών Αποβλήτων στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Οπως περιγράφει, στον Εβρο φτάνουν ήδη μειωμένες ποσότητες από τον ποταμό Αρδα, με τον οποίο ενώνεται, λόγω της συγκράτησης από τη βουλγαρική πλευρά, ενώ αντίστοιχα και η τουρκική πλευρά συγκρατεί νερό από παραπόταμους που βρίσκονται στην επικράτειά της, όπως ο Τούντζα και ο Εργίνης. «Αυτό μειώνει την ποσότητα που φτάνει στη νότια πλευρά του Εβρου. H Ελλάδα δεν κατάφερε να συνάψει μακροχρόνιες, συμφέρουσες συμφωνίες με καμία από τις δύο χώρες».
Ο Κώστας Αλεξανδρής, πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Αλεξανδρούπολης, καταγγέλλει πως στην ελληνική πλευρά του Εβρου δεν έχουν κατασκευαστεί τις τελευταίες δεκαετίες ούτε φράγματα ούτε ταμιευτήρες, ούτε καν υποδομές διαχείρισης των υδατικών πόρων, ενώ παλιά έργα όπως είναι ο υδατοδιανομέας στο Θεραπειό παρουσιάζουν λόγω παλαιότητας φθορές και απώλειες.
Τι κάνουν οι Τούρκοι
Τα τελευταία 20 χρόνια στην Τουρκία επιδίδονται σε μια κούρσα κατασκευής αντίστοιχων υποδομών αποταμίευσης νερού. Οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Οπως λέει ο κ. Αλεξανδρής, στην ελληνική πλευρά υπάρχει δυνατότητα αποθήκευσης 5 εκατ. κυβικών τόνων νερού, τη στιγμή που στην Τουρκία η δυνατότητα αυτή έχει ανέλθει στο 1 δισ. κυβικών τόνων.
Αντίστοιχα, επισημαίνει, οι Τούρκοι παραγωγοί χρησιμοποιούν για άρδευση 3,5 εκατ. κυβικά μέτρα νερού/24ωρο και οι Ελληνες, περίπου το μισό, 2 εκατ. κυβικά μέτρα. «Στην Τουρκία έχουν προχωρήσει πάρα πολύ. Οι εκτάσεις επίσης που ποτίζουν είναι τεράστιες, και οι ανάγκες πολύ μεγαλύτερες. Απέναντι καλλιεργούν 500.000 στρέμματα ρυζιού».
«Με τον ίδιο τρόπο (που κατασκευάστηκε ο φράκτης στον Εβρο) πρέπει να γίνουν και τα φράγματα. Η διατήρηση της αγροτικής ζωής είναι θέμα εθνικής ασφάλειας».
Οι παραγωγοί σε πολλές περιπτώσεις έχουν προσπαθήσει να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. Προ ημερών, μια ελληνική αντιπροσωπεία συναντήθηκε με μια τουρκική και συμφώνησαν να σέβονται ο ένας τον άλλον και να λειτουργούν υπό συνθήκες καλής γειτονίας στο ζήτημα διαχείρισης του νερού.
«Ζητούμε να γίνει μια διακρατική συμφωνία», είπε ο κ. Αλεξανδρής, τονίζοντας πως αυτή τη στιγμή οι Ελληνες αγρότες εξαρτώνται από την τουρκική πλευρά. Οπως εξηγεί, από την Τετάρτη ξεκίνησε να «κατεβαίνει» νερό στο ποτάμι γιατί οι Τούρκοι έδωσαν εντολή να σταματήσουν τα αντλιοστάσιά τους ώστε να γεμίσει η κοίτη με νερό και να ποτιστεί η δική τους νότια πλευρά. «Από το νερό αυτό επωφελούμαστε και εμείς».
«Είναι σωστό το αίτημα των κατοίκων για διακρατική συμφωνία με την Τουρκία. Εμείς έχουμε ενημερώσει το υπουργείο Εξωτερικών ώστε να ξεκινήσει μια συζήτηση με την τουρκική πλευρά για να βρεθεί ένας τρόπος να διαχειριστούμε όλοι μαζί το νερό του ποταμού», σημειώνει ο Πέτρος Βαρελίδης, γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων. Η χώρα έχει συνάψει πενταετή πολιτική συμφωνία με τη Βουλγαρία για τη διαχείριση των υδάτων του Aρδα, μόνο που εκκρεμεί το πολύ κρίσιμο τεχνικό σκέλος…
«Δυστυχώς βρισκόμαστε πάλι πίσω από τις εξελίξεις. Οχι στο παρά πέντε, αλλά στο και πέντε», σημειώνει ο κ. Ακράτος. Οπως επισημαίνει, μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει καν συνολική αποτύπωση του προβλήματος, η οποία να συσχετίζει τις ποσότητες νερού με την αγροτική παραγωγή, ώστε έπειτα να γίνει αντιληπτό ποιες καλλιέργειες μπορεί να στηρίξει η χώρα και πώς θα αυξήσει τα υδάτινα αποθέματά της. «Απουσιάζει κάτι τέτοιο. Εχουμε σχέδια και στρατηγικές, τα οποία δεν συνδέονται μεταξύ τους στη χάραξη εθνικής πολιτικής. Δεν μπορεί ένα τέτοιο πρόβλημα να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά με έργα μικρότερου ή μεγαλύτερου προϋπολογισμού». Ακόμα και τα έργα που συζητούνται σήμερα, παρατηρεί, βασίζονται σε υδρολογικά δεδομένα προ 20ετίας. «Η κλιματική κρίση μάς πρόλαβε».