Γράφει ο Μενέλαος Μαλτέζος, Οικονομολόγος – π. Βουλευτής Έβρου:
Σχεδόν τρία χρόνια μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2023, το ρεπορτάζ της ΕΡΤ Ορεστιάδας και οι δηλώσεις του εκπροσώπου των πυρόπληκτων ελαιοπαραγωγών της Μάκρης, Δημοσθένη Χατζηνικολάου, αναδεικνύουν μια δύσκολα αποδεκτή πραγματικότητα: παραγωγοί που περίμεναν την ολοκλήρωση της αποζημίωσής τους κινδυνεύουν να κληθούν να επιστρέψουν μέρος της προκαταβολής που τους κατέβαλε το ίδιο το κράτος – και μάλιστα με τόκους.
Πώς φτάσαμε εδώ;
Το 2024, με την ΚΥΑ 23205/2024, η προκαταβολή καθορίστηκε οριζόντια, ανά στρέμμα. Για τις δενδρώδεις καλλιέργειες ελεύθερης φύτευσης η αρχική εκτίμηση ορίστηκε στα 3.500 ευρώ και η προκαταβολή για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες στα 1.225 ευρώ ανά στρέμμα.
Δύο χρόνια αργότερα, η ΚΥΑ 144758/2026 προσδιορίζει την τελική ενίσχυση με διαφορετική βάση: ανά δέντρο και ανάλογα με τον βαθμό της ζημιάς από την πυρκαγιά.
Στους παραδοσιακούς ελαιώνες της Μάκρης υπάρχουν περίπου 10–12 δέντρα ανά στρέμμα. Έτσι, η τελική εκκαθάριση μπορεί να είναι μικρότερη από την προκαταβολή. Ο πυρόπληκτος μπορεί, από δικαιούχος κρατικής αρωγής, να βρεθεί οφειλέτης του Δημοσίου.
Οι παραγωγοί δεν επέλεξαν κανέναν από τους δύο τρόπους υπολογισμού. Και τους δύο τους επέλεξε το κράτος.
Εδώ ανακύπτει ένα μείζον ζήτημα ασφάλειας δικαίου και εμπιστοσύνης του πολίτη προς την Πολιτεία. Πόσο ασφαλής μπορεί να αισθάνεται ο πολίτης όταν το κράτος εφαρμόζει διαφορετική βάση στην προκαταβολή και διαφορετική στην εκκαθάριση και στη συνέχεια του ζητά πίσω τη διαφορά με τόκο;
Υπάρχουν και άλλες αδικίες. Οι μη κατά κύριο επάγγελμα αγρότες λαμβάνουν σημαντικά χαμηλότερη ενίσχυση, ενώ πυρόπληκτοι με πραγματική καταστροφή των ελαιώνων τους παραμένουν εκτός επειδή δεν είχαν υποβάλει την απαιτούμενη δήλωση καλλιέργειας.
Και υπάρχει το μεγάλο πολιτικό ζήτημα: στους πυρόπληκτους ελαιοπαραγωγούς είχαν δοθεί σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο δεσμεύσεις για στήριξη της πολυετούς απώλειας εισοδήματος. Στη συνέχεια προβλήθηκε ως λύση το Μέτρο 23. Τελικά η ελαιοκαλλιέργεια έμεινε εκτός.
Από τις δεσμεύσεις για απώλεια εισοδήματος φτάσαμε στον αποκλεισμό από το Μέτρο 23. Και από την κρατική αρωγή, στην πιθανότητα επιστροφής χρημάτων.
Αυτό δεν είναι επιτελικό κράτος. Είναι ανεπάρκεια σχεδιασμού και κυβερνητική αναξιοπιστία.
Η κυβέρνηση οφείλει να δώσει λύση: κανένας πυρόπληκτος να μη μετατραπεί σε οφειλέτη λόγω των επιλογών του κράτους, να αντιμετωπιστούν οι αδικίες των υπόλοιπων κατηγοριών και να υλοποιηθεί η δέσμευση για την πολυετή απώλεια εισοδήματος.
Γιατί όταν το κράτος δεν τηρεί τον λόγο του, διαβρώνεται η εμπιστοσύνη του πολίτη, απαξιώνεται η πολιτική και τραυματίζεται η δημοκρατία.