Στην επικοινωνία η κυβέρνηση μπορεί να παίρνει άριστα. Στην πραγματική ζωή, όμως, ο Έβρος εξακολουθεί να πληρώνει το τίμημα πολιτικών επιλογών που διευρύνουν τις περιφερειακές ανισότητες. Και το ερώτημα παραμένει: για πόσο ακόμη;
Άρθρο του Μενέλαου Μαλτέζου*
Οι πρόσφατες δηλώσεις του αντιπροέδρου της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη για έναν σύγχρονο, «ευρωπαϊκό» σιδηρόδρομο στον άξονα Αθήνα–Θεσσαλονίκη επιβεβαιώνουν ότι η κυβέρνηση εξακολουθεί να επενδύει περισσότερο στην επικοινωνία παρά στην ισόρροπη ανάπτυξη της χώρας.
Το ερώτημα, όμως, είναι αν οι πολίτες βαθμολογούν την κυβέρνηση με τα ίδια κριτήρια.
Γιατί την ώρα που προβάλλεται η εικόνα μιας Ελλάδας με σύγχρονες ευρωπαϊκές υποδομές, ο Έβρος και η Θράκη εξακολουθούν να παραμένουν ουσιαστικά αποκομμένοι από τον εθνικό σιδηροδρομικό κορμό. Και την ίδια στιγμή, η παραχώρηση της Εγνατίας Οδού, η αύξηση των διοδίων και η κατάργηση των ειδικών τοπικών απαλλαγών αυξάνουν το κόστος μετακίνησης για τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις της ακριτικής Ελλάδας.
Σήμερα συνεδριάζει για 14η φορά η Επιτροπή Ανασυγκρότησης του Έβρου, που συγκροτήθηκε μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2023, συνεχίζοντας ουσιαστικά το έργο της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής για την Ανάπτυξη της Θράκης.
Μετά από δεκατέσσερις συνεδριάσεις, πορίσματα και κυβερνητικές δεσμεύσεις, οι πολίτες της περιοχής δικαιούνται να ζητούν έναν ουσιαστικό απολογισμό.
Τι έχει αλλάξει στην πράξη;
Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει:
Οι πολιτικές που εφαρμόζονται μειώνουν τις περιφερειακές ανισότητες ή τελικά τις διευρύνουν;
Η πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Ο Έβρος και η Θράκη εξακολουθούν να στερούνται ισότιμης πρόσβασης σε κρίσιμες δημόσιες υποδομές. Η περιοχή δεν διαθέτει ουσιαστική σιδηροδρομική διασύνδεση με τον εθνικό κορμό, ενώ οι οδικές μετακινήσεις γίνονται ολοένα ακριβότερες εξαιτίας της παραχώρησης της Εγνατίας Οδού, των αυξημένων διοδίων και της κατάργησης των ειδικών απαλλαγών.
Αυτές δεν είναι αναπόφευκτες εξελίξεις. Είναι πολιτικές επιλογές. Επιβαρύνουν την καθημερινότητα των πολιτών, αυξάνουν το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων, αποδυναμώνουν την ανταγωνιστικότητα της περιοχής και δυσχεραίνουν κάθε σοβαρή αναπτυξιακή προοπτική.
Εδώ αποκαλύπτεται η βασική αντίφαση της κυβερνητικής πολιτικής. Από τη μία πλευρά ανακοινώνονται «ευρωπαϊκές υποδομές» στον κεντρικό άξονα της χώρας. Από την άλλη, ο Έβρος και η Θράκη εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως περιφέρεια δεύτερης ταχύτητας.
Η ανασυγκρότηση του Έβρου και η ανάπτυξη της Θράκης δεν μπορούν να εξαντλούνται σε επιτροπές, παρουσιάσεις και επικοινωνιακές ανακοινώσεις. Χρειάζονται μια συνεκτική εθνική στρατηγική, σύγχρονες δημόσιες υποδομές, ισότιμη πρόσβαση στα δίκτυα μεταφορών και πολιτικές που μειώνουν —και όχι διευρύνουν— τις περιφερειακές ανισότητες. Παράλληλα, η αξιοποίηση των εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων πρέπει να διέπεται από την αρχή της αιρεσιμότητας: οι χρηματοδοτήσεις να συνδέονται με συγκεκριμένους, μετρήσιμους στόχους περιφερειακής σύγκλισης, κοινωνικής συνοχής και παραγωγικής ανασυγκρότησης. Οι πόροι δεν αρκεί να απορροφώνται· πρέπει να αποδεικνύεται ότι υπηρετούν τον σκοπό για τον οποίο διατίθενται: τη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ακριτικών περιοχών.
Απαιτείται σαφές και δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για την ουσιαστική επανασύνδεση της Θράκης με το εθνικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Απαιτείται ειδική μέριμνα ώστε το κόστος των διοδίων να μην επιβαρύνει δυσανάλογα τους κατοίκους και τις επιχειρήσεις της περιοχής. Και, κυρίως, απαιτείται δημόσια λογοδοσία για την υλοποίηση των πορισμάτων και των δεσμεύσεων που αφορούν τον Έβρο.
Οι πολίτες του Έβρου και της Θράκης δεν αξιολογούν την κυβέρνηση από τις παρουσιάσεις και τις ανακοινώσεις. Την αξιολογούν από το αν μπορούν να μετακινηθούν, να παράγουν, να επενδύσουν και να ζήσουν ισότιμα με τους υπόλοιπους Έλληνες.
Στην επικοινωνία η κυβέρνηση μπορεί να παίρνει άριστα.
Στην πραγματική ζωή, όμως, ο Έβρος εξακολουθεί να πληρώνει το τίμημα πολιτικών επιλογών που διευρύνουν τις περιφερειακές ανισότητες. Και το ερώτημα παραμένει: για πόσο ακόμη;
*O Μενέλαος Φ. Μαλτέζος είναι Οικονομολόγος – Πρώην Βουλευτής Έβρου και Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης