Θέμα ταμπού και γραφειοκρατικά δαιδαλώδες φαίνεται πως παραμένει η καύση των νεκρών και η δημιουργία αποτεφρωτηρίων από δημόσιους φορείς, όπως είναι οι Δήμοι. Εν έτη 2019, όσοι επιλέξουν τη διαδικασία της αποτέφρωσης, μεταφέρονται στο εξωτερικό και κατά κύριο λόγο στη Βουλγαρία. Το κόστος της αποτέφρωσης στη Βουλγαρία κυμαίνεται μεταξύ 2.000 – 5.000 ευρώ, ενώ υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο περίπου 4.000 Έλληνες μεταφέρονται εκεί για να αποτεφρωθούν. Πριν από μερικά χρόνια ο αντίστοιχος αριθμός ήταν 1.000.
Καθώς η επιλογή της αποτέφρωσης κερδίζει έδαφος –στην Ελλάδα και διεθνώς– είναι απαράδεκτο να υποχρεώνονται οι οικογένειες στο μαρτύριο της καύσης στο εξωτερικό», λέει στην «Καθημερινή» ο κ. Αντώνης Αλακιώτης, εκ μέρους της οργάνωσης Ελληνικής Κοινωνίας Αποτέφρωσης. Η δυνατότητα αποτέφρωσης νεκρών έγινε νόμος στην Ελλάδα από το 2006. Παρ’ όλα αυτά, δέκα και πλέον χρόνια μετά, δεν τελείται καμία αποτέφρωση στη χώρα μας, καθώς δεν έχει δημιουργηθεί αποτεφρωτήριο.
Το τελευταίο διάστημα φαίνεται πως έχει ανοίξει ο δρόμος για τη δημιουργία δύο Κέντρων Αποτέφρωσης Νεκρών, ένα στον Δήμο Αθηναίων κι ένα στον Δήμο Πατρέων, όπου μάλιστα βρίσκεται σε εξέλιξη αρχιτεκτονικός διαγωνισμός.
Στην Αλεξανδρούπολη, το θέμα δεν το έχει ανοίξει, ακόμη, κανείς. Δεν γνωρίζουμε αν θα περιλαμβάνεται μία τέτοια πρόταση σε κάποιο πρόγραμμα δημοτικού συνδυασμού ενόψει εκλογών (μάλλον όμως θα έπρεπε!) Ένα τόσο σημαντικό ζήτημα, δεν έχει απασχολήσει μέχρι κάποιον αρμόδιο, ουσιαστικά, παρά το γεγονός ότι και στην περιοχή μας υπάρχουν οικογένειες που έχουν αναγκαστεί να καταφύγουν στη γειτονική Βουλγαρία για να εκπληρώσουν την τελευταία επιθυμία των συγγενών τους. Για το θέμα, είχε τοποθετηθεί το 2014 ο δήμαρχος Βαγγέλης Λαμπάκης, με δηλώσεις του στο Θράκη ΝΕΤ. Ο κ. Λαμπάκης είχε εμφανιστεί τότε θετικός ως προς τη λειτουργία αποτεφρωτηρίου, διευκρινίζοντας πως για την τελική απόφαση θα έπρεπε να υπάρξει ευρεία κοινωνική διαβούλευση.
Κωλύματα και αντιδράσεις
Οι προσπάθειες για να ανοίξει ο δρόμος για την αποτέφρωση στη χώρα μας έχουν αρχίσει εδώ και πολλά χρόνια. Ο Μιλτιάδης Έβερτ ήταν ο πρώτος που έφερε το ζήτημα στο προσκήνιο ζητώντας το 1987, ως δήμαρχος Αθηναίων, να επιτραπεί η αποτέφρωση των θυμάτων του καύσωνα, αίτημα το οποίο δεν έγινε δεκτό από την Εκκλησία. Μεταξύ 1986 – 1988 οι Δήμοι Καλλιθέας, Αγίου Δημητρίου και Ζωγράφου ζήτησαν βοήθεια από το υπουργείο Εξωτερικών για τη δημιουργία αποτεφρωτηρίου, κάτι που δεν ήταν δυνατόν να συμβεί λόγω της ανυπαρξίας νομοθετικού πλαισίου.
Ο Νόμος 3448/2006, που επέτρεψε την αποτέφρωση, ψηφίστηκε ύστερα από περίπου είκοσι χρόνια για να καλύψει το κενό αυτό, αλλά η εφαρμογή του δεν είναι δυνατή μέχρι σήμερα.
Το 2010 ολοκληρώθηκε η Κυβερνητική Απόφαση 20532/32.1.2010 και οι Δήμοι Ζωγράφου, Αθηναίων και Θεσσαλονίκης αποφάσισαν τη δημιουργία Κέντρου Αποτέφρωσης Νεκρών, απόφαση που δεν εφαρμόστηκε εξαιτίας διαρκών γραφειοκρατικών προβλημάτων. Πέντε χρόνια αργότερα, το 2015, με απόφαση του υπουργείου Περιβάλλοντος ολοκληρώθηκε το θεσμικό πλαίσιο για την ίδρυση αποτεφρωτηρίων.
Παρά, όμως, τη νομοθετική πρόβλεψη, η ίδρυση δεν ήταν δυνατή εξαιτίας δυο περιορισμών. Αρχικά ορίστηκε ότι τα αποτεφρωτήρια έπρεπε να λειτουργούν στο εσωτερικό νεκροταφείου ή να γειτνιάζουν με αυτό, κάτι που προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων από την Εκκλησία. Ο συγκεκριμένος περιορισμός ξεπεράστηκε με τροπολογία του 2017.
Παρέμεινε, όμως, ο δεύτερος, σύμφωνα με τον οποίο αποτεφρωτήρια επιτρέπεται να ιδρύονται μόνο από τους δήμους, οι οποίοι, όμως, εμποδίζονται, λόγω της έντονης αντίδρασης της Εκκλησίας, η οποία προβάλλει σοβαρά εμπόδια σε όλη την πορεία δημιουργίας αποτεφρωτηρίου και αρνείται να τελέσει την εξόδιο ακολουθία σε όσους επιλέγουν την καύση.
Ακόμη, όμως, και στις περιπτώσεις που οι δήμοι καταφέρνουν να ξεπεράσουν την αντίδραση αυτή, έρχονται αντιμέτωποι με διάφορα γραφειοκρατικά ζητήματα. Ο Δήμος Αθηναίων, π.χ., του οποίου το δημοτικό συμβούλιο έχει αποφασίσει τη δημιουργία αποτεφρωτηρίου στον Βοτανικό, χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση με την οποία η ίδρυση αποτεφρωτηρίου θα χαρακτηριστεί ως δραστηριότητα κοινωφελούς χρήσεως, καθώς το συγκεκριμένο σημείο στον Βοτανικό είναι «κοινόχρηστο πράσινο».
Υπάρχουν, έτσι, δύο ρεαλιστικές δυνατότητες να γίνει εφικτή η δημιουργία αποτεφρωτηρίων. Η πρώτη είναι η δημιουργία κρατικού κέντρου αποτέφρωσης, από το οποίο τα γραφεία κηδειών θα αγοράζουν υπηρεσίες. Στον αντίποδα βρίσκεται η πρόταση για νομοθετική ρύθμιση ώστε να μπορούν ιδιώτες να ιδρύουν αποτεφρωτήρια.
Ανεξαρτήτως της λύσης που θα δοθεί τελικά, η καύση αφορά μια όλο και μεγαλύτερη μερίδα του πληθυσμού, συνεπώς πρέπει να δοθεί η δυνατότητα σε όποιον το επιθυμεί να μπορεί να επιλέξει την καύση του σώματός του στη χώρα του.
(με πληροφορίες από Καθημερινή και Ποντίκι)