Ένα Μουσείο, πολλές μνήμες και μια έκπληξη

Χθες επισκέφθηκα το Μουσείο Καπνού στην Καβάλα. Είναι ένας χώρος γεμάτος μνήμες από την χρυσή εποχή της «Μέκκας του καπνού», των μεγάλων εταιρειών επεξεργασίας και εμπορίας, της σκληρής δωδεκάωρης δουλειάς των καπνεργατών, των εργατικών αγώνων και των καπνομάγαζων της «κόκκινης πόλης».

Η έκπληξη όμως ήρθε και με καθήλωσε μπροστά σε μια φωτογραφία του 1953 που παρουσιάζει τη διαδικασία ελέγχου των φύλλων καπνού. Η νέα εργάτρια, πρώτη αριστερά είναι η μάνα μας, η Γαλάτεια. Έτσι μας μεγάλωσε, με τριάντα δραχμές βδομαδιάτικο, από τις οποίες μας έδινε από δύο σε μένα και τον αδελφό μου για να αγοράσουμε από ένα κρουασάν πασπαλισμένο με ζαχαρένια κρούστα.

Στις έξι το πρωί ξυπνούσε, όπως όλη η πόλη με τον ήχο των κουδουνιών των καπνομάγαζων, μας ετοίμαζε κάτι να φάμε πριν πάμε σχολείο και ξεκινούσε να ενωθεί με το ανθρώπινο ποτάμι, που κατέβαινε για το μεροκάματο από τις φτωχογειτονιές της Καβάλας, τα Ποταμούδια, τον Προφήτη Ηλία, τη Χωράφα, το Σούγιουλου, τα Γύφτικα.

Το μεσημέρι μικρό διάλειμμα για ένα ψωμοτύρι στο πάρκο και συνέχεια δουλειά μέχρι τις έξι. Επέστρεφε το βράδυ, με τα χέρια μαύρα από τον καπνό, για το μαγείρεμα, τις δουλειές του σπιτιού και για να μας διαβάσει. Πιό αργά ερχόταν και ο πατέρας μας από την δουλειά του στα ψαράδικα, που έφευγε απο τις πέντε τα χαράματα για να προλάβει τις τράτες και βρισκόμασταν για λίγο μαζί όλη η οικογένεια.

Φαντάζεστε τη συγκίνησή μου, αλλά και την ευχαρίστησή μου που η φωτογραφία αυτή στο μουσείο θα διατηρήσει για πολλά χρόνια την ήρεμη και ευγενική φυσιογνωμία της μητέρας μας. Συγχαρητήρια στους ιδρυτές του μουσείου, στο εξυπηρετικό προσωπικό του και ιδιαίτερα στον φίλο Γιάννη Βύζικα, την ψυχή του.

Γιάννης Λασκαράκης.

Έλεγχος του καπνού σε καπνομάγαζο της Καβάλας το 1953. Αριστερά πρώτη καπνεργάτρια η Γαλάτεια Λασκαράκη, τριάντα ετών τότε.
Το Μουσείο Καπνού στην Καβάλα. Είναι ένας χώρος γεμάτος μνήμες από την χρυσή εποχή της «Μέκκας του καπνού»

Λίγα λόγια

Η Καβάλα αποτέλεσε κατά το παρελθόν το σημαντικότερο καπνοπαραγωγικό, μεταποιητικό και εξαγωγικό κέντρο καπνού. Κάποτε στην υπήρχαν 168 καπναποθήκες. Η πρώτη προσπάθεια εξοικείωσης με το καπνικό παρελθόν έγινε το 1996 με την έκθεση «Καβάλα, η καπνούπολη του χθες». Τα επόμενα χρόνια άρχισε η συγκέντρωση πάσης φύσεως υλικού σχετικά με τον καπνό και την κατεργασία του και το 2003 άρχισε να λειτουργεί το Μουσείο Καπνού στο ισόγειο του κτιρίου του πρώην Ελληνικού Οργανισμού Καπνού (Ε.Ο.Κ.).

Σκοπός της λειτουργίας του μουσείου είναι η διάσωση και η προβολή της τοπικής κοινωνικής και βιομηχανικής ιστορίας και της ιστορίας των προσφύγων.

Ο εκθεσιακός χώρος του μουσείου χωρίζεται στις εξής ενότητες: α) καλλιέργεια- χωρική επεξεργασία, β) κλασσική επεξεργασία, γ) επεξεργασία τόγκας, δ) εκθεσιακά δείγματα επεξεργασμένου καπνού, ε) καπνέμποροι- καπνεμπόριο, στ) καπνεργάτες- συνδικαλισμός καπνεργασίας, ζ) τσιγαροβιομηχανία.

Εκτίθενται πολλά είδη καπνού και της καλλιέργειας, της συγκομιδής και της επεξεργασίας του, είτε με τα χέρια, είτε με τα πρώτα μηχανήματα, είτε με τα επόμενα μηχανήματα στα καπνομάγαζα.

Επίσης εκτίθενται συμπιεστήρια, ζυγαριές, και ο ίδιος ο καπνός σε κάθε μορφή, από τηn ποικιλία που συλλέγεται (μπασμάς, μπασί μπαγλί, καπά κουλάκ, κλπ.), που ξεραίνεται (σαντάλια), κατά την κατεργασία του με παραδοσιακούς και σύγχρονους τρόπους, συσκευασμένος έτοιμος για εξαγωγή και σε τελική μορφή για τον καταναλωτή ως τσιγάρο. Τα μηχανήματα είναι χειροκίνητα και ηλεκτροκίνητα και όλα λειτουργούν κανονικά.

Το μουσείο είναι κυρίως βιωματικό. Έτσι τα παιδιά όταν επισκέπτονται το μουσείο την άνοιξη ή το καλοκαίρι μετέχουν στα πλαίσια του εκπαιδευτικού παιχνιδιού στη διαδικασία παρασκευής του καπνού, είτε με τα χέρια, είτε με το χειρισμό των μηχανών.

Εκτός από τον εκθεσιακό χώρο, το μουσείο διαθέτει πλέον τα περισσότερα αρχεία σχετικά με τον καπνό της Βόρειας Ελλάδας. Ενδεικτικά αναφέρουμε το αρχείο της Ομοσπονδίας Καπνεμπόρων, του Ελληνικού Συλλόγου Εξαγωγικών Οίκων Αθηνών και Πειραιώς, της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης, αρχεία εταιρειών Θεσσαλονίκης και Καβάλας και σωματείων καπνεργατών.

Διεύθυνση: Κ.Παλαιολόγου 4 Καβάλα 65403,
Τηλ.: 2510223344
E-mail: info@tobaccomuseum.gr
URL: http://www.tobaccomuseum.gr/

0 Σχόλιο

Αφήστε ένα σχόλιο