room-to-grow-bnner

Την Ιστορία την γράφουν οι νικητές ή οι μελετητές;

«Το βιβλίο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί ως μια πολύ καλή ιστορική πηγή για τους μαθητές μας στα σχολεία»

Σχόλιο  του Δημήτρη Καλαϊτζίδη* για το  βιβλίο του Γιάννη Λασκαράκη «Κυνηγημένοι από την ιστορία»- (εκδ. Επίκεντρο)                                                             

Την ιστορία τη γράφουν οι νικητές;

Αυτό το ρητορικό ερώτημα έρχεται να απαντήσει το βιβλίο του Γιάννη Λασκαράκη (εκδότη της ιστορικής εφημερίδας της Αλεξανδρούπολης «ΓΝΩΜΗ»)  «Κυνηγημένοι από την Ιστορία».

Η απάντησή μου στο ρητορικό ερώτημα είναι ότι την ιστορία την γράφουν οι μελετητές της. Ανάλογα, λοιπόν, με τις αξίες, τις αρχές, την ιδεολογία, το βάθος της μελέτης και πιθανές εμμονές, γράφουν τη δική τους εκδοχή της ιστορίας.

Ο Γιάννης Λασκαράκης, σε όλο το ιστορικό του μυθιστόρημα, διαρκώς απαντά στο επίμονο και διαβρωτικό ερώτημα «τι θα γινόταν, αν»; Αυτό το βασανιστικό ερώτημα κατατρώγει τους απογόνους των Ιωνιτών, των Ποντίων, των Ανατολικοθρακών, των Καισαρέων κα. Φυσικά δεν υπάρχει πειστική απάντηση για κανένα από τα διαδοχικά ερωτήματα που εγείρονται από το τρίτο τέταρτο του 19ου αιώνα μέχρι το τέλος του πρώτου τετάρτου του 20ου αιώνα, χρονικό διάστημα στο οποίο εκτυλίσσεται η ιστορία του Λασκαράκη.

Η ιστορία του Λασκαράκη που είναι εν μέρει η τρικυμισμένη ιστορία ενός νεοπαγούς κράτους,  αλλά κυρίως η ιστορία των ελληνικών πληθυσμών που ζούσαν ως πολίτες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η ιστορία παράτολμων, γενναίων, δειλών, ήσυχων, ανήσυχων, φανατισμένων, έξυπνων, βλακών, κτλ, που καθορίζουν τη μοίρα εκατομμυρίων ανθρώπων ένθεν κι ένθεν της «Ελληνικής Λίμνης» και πέραν αυτής, στα παράλια του Εύξεινου Πόντου, στις Ποντιακές Άλπεις κι αλλαχού.

Ο Γιάννης Λασκαράκης έχει (δικαίως) τιμηθεί με το βραβείο Αμπτί Ιπεκτσί και αυτό το βραβείο, δηλαδή το νόημά του, που είναι ουσιαστικά μια ψύχραιμη και αποστασιοποιημένη ματιά στις Ελληνο-Τουρκικές σχέσεις, διατρέχει προς κάθε κατεύθυνση το ιστορικό μυθιστόρημα. Από αυτό παρελαύνει και κυριαρχεί, χωρίς να συμμετέχει, ο Ρήγας Φεραίος ο Βελεστινλής, ενώ αντιφατικές μορφές όπως ο Ιων Δραγούμης, ο Ύπατος της Σμύρνης Στεργιάδης, αλλά και ο ίδιος ο Βενιζέλος, φαίνεται να καθορίζουν πτυχές της ιστορίας, της κυρίαρχης ιστορίας. Υπάρχουν κι άλλοι οραματιστές που σήμερα θα τους κρεμούσαν ως προδότες.

Διαβάζοντάς το τμήμα που αφορά τον «άτυχο» Ελληνο-Τουρκικό πόλεμο του 1897,  φρίττεις για την έλλειψη ευθυκρισίας, καθαρής οπτικής, στοιχειώδους εκτίμησης της κατάστασης, την κυριαρχία της φενάκης και της βλακώδους εθνικιστικής υστερίας που οδήγησε στην εθνική ταπείνωση και καταστροφή.

Ειδική μνεία αξίζει στον Ε. Βενιζέλο. Όταν πριν χρόνια με έκπληξη άκουγα έναν φίλο Πόντιο να καταφέρεται κατά του Βενιζέλου, το θεώρησα ύβρι εναντίον του ανθρώπου που έφτιαξε τη σημερινή (όχι ακριβώς βέβαια) Ελλάδα, ξεπερνώντας τη «ιστορική γραμμή» Παγασητικού-Αμβρακικού.  Κι όμως, είχε δίκιο, από την πλευρά των Ποντίων (και όχι μόνο εκ μέρους τους), διότι -πράγματι- ο Βενιζέλος θυσίασε τα εκατομμύρια των Ελλήνων Οθωμανών Πολιτών στο βωμό μιας σκοπιμότητας που αποδείχτηκε ολέθρια, όχι για την Ελλάδα, αλλά για τα εκατομμύρια των εκτός Ελλάδος Ελλήνων.

Με μελανά χρώματα αποτυπώνει τη δική του αντικειμενική ιστορία της καταστροφικής Μικρασιατικής Εκστρατείας, αναδεικνύοντας την αυτοκαταστροφική μανία των Ελλήνων

(Ελλαδιτών), τις λανθασμένες αποφάσεις, τις λανθασμένες ερμηνείες αποφάσεων, την εκπληκτική βλακεία και ηλιθιότητα «ισχυρών ανδρών» εν οις και βασιλέων.

Ξέρω ότι τα μεγάλα κείμενα κουράζουν. Θα πω πως μέσα από το μυθιστόρημα ξεδιπλώνεται η ιδεολογία του ίδιου του Λασκαράκη (ιδρυτικού  μέλους του ΠΑΣΟΚ και διακεκριμένου στελέχους του) μια ιδεολογία της συνεργασίας, της ισότιμης συγκατοίκησης, του κατευνασμού των παθών, των ανθρώπινων δικαιωμάτων, της ειρήνης και της αγάπης. Δε θα θεωρούσα υπερβολική την πρόταση να αξιοποιηθεί ως μια πολύ καλή ιστορική πηγή για τους μαθητές μας στα σχολεία. Συγχαρητήρια Γιάννη Λασκαράκη.

*Ο Δημήτρης Καλαϊτζίδης είναι Αλεξανδρουπολίτης, στέλεχος του Υπουργείου Παιδείας, υπεύθυνος για τον συντονισμό της εκπαίδευσης περί «αειφορίας».

0 Σχόλιο

Αφήστε ένα σχόλιο