- Έχει συντελεστεί «θαλασσοποίηση» κατά 75% – Αλλαγές στο οικοσύστημα
- Μιλά στο «Ε» ο καθηγητής του ΔΠΘ Γιώργος Συλαίος–Εξηγεί το φαινόμενο της «αλμυρής σφήνας» – Προτεινόμενες λύσεις για την Βιστωνίδα που δίνουν «ΟΡΙΖΟΝτα» βιωσιμότητας
Ένα σημαντικό περιβαλλοντικό φαινόμενο συντελείται χρόνο με τον χρόνο στη λίμνη Βιστωνίδα που οι συνέπειες του είναι ήδη εμφανείς τόσο στο οικοσύστημα της λίμνης όσο και όσους ζουν απ’ αυτή, τους ψαράδες αλλά και τους αγρότες των παραλίμνιων περιοχών.
Θαλασσοποίηση κατά 75%
Το φαινόμενο ονομάζεται «θαλασσοποίηση» και ως όρος χρησιμοποιείται για να καταδείξει ότι η θάλασσα επεκτείνεται σε βάρος της λίμνης. Στην περίπτωση της Βιστονίδας αυτό έχει συντελεστεί σε ποσοστό 75% όπως μας αναφέρει ο καθηγητής Γιώργος Συλαίος, διευθυντής του εργαστηρίου Οικολογικής Μηχανικής & Τεχνολογίας του τμήματος Μηχανικών Περιβάλλοντος του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Να σημειώσουμε ότι ο κ. Συλαίος και η ομάδα του υλοποιούν ένα ερευνητικό έργο που χρηματοδοτείται από το πρόγραμμα ΟΡΙΖΟΝ προτείνοντας λύσεις για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και η …μετάλλαξη της Βιστωνίδας σχετίζεται μ’ αυτή αλλά όχι μόνο. Ειδικότερα όπως μας εξήγησε ο κ. Συλαίος: « Η Βιστωνίδα δέχεται γλυκό νερό μόνο από τις εκβολές του Κοσύνθου και του Κομψάτου. Τα τελευταία χρόνια όμως οι απορροές τους έχουν περιοριστεί σημαντικά καθώς δεν υπάρχουν χιονοπτώσεις που να εμπλουτίζουν τους υπόγειους υδροφορείς. Επιπρόσθετα όμως υπάρχουν και ανθρωπογενείς δραστηριότητες που μειώνουν σημαντικά το γλυκό νερό. Έχουμε αλόγιστη σπατάλη νερού με την άρδευση. Την ίδια στιγμή το αλμυρό νερό κινείται πλευρικά και προκαλεί υφαλμύρωση στα υπόγεια ύδατα».
Να σημειώσουμε ότι η Βιστωνίδα έχει έκταση 42.000 τ.χλμ. και βάθος 2,5-3,5 μ., και είναι το φυσικό σύνορο των νομών Ξάνθης-Ροδόπης.
Αλλάζει το οικοσύστημα της Βιστωνίδας
Ο κ. Συλαίος επισημαίνει πως το φαινόμενο της θαλασσοποίησης, η επικράτηση δηλαδή της θάλασσας αλλάζει το οικοσύστημα της λίμνης: «’Ήδη έχει εξαφανιστεί το λαβράκι και η τσιπούρα και έχουμε κατά κόρον αθερίνα που είναι ψάρι θαλασσινό. Τα μεταναστευτικά πουλιά δεν έχουν επηρεαστεί καθώς αυτά προτιμούν το βόρειο τμήμα της λίμνης που έχει γλυκό νερό. Ωστόσο το γεγονός ότι αλλάζει το είδος των ψαριών θα τα επηρεάσει. Το φαινόμενο δεν είναι μοναδικό. Το έχουμε συναντήσει και σε άλλες λιμνοθάλασσες όπως της Βάσοβας, του Ερατεινού και του Αγιάσματος. Η μείωση του γλυκού νερού στις λιμνοθάλασσες επηρεάζει την παραγωγή ψαριών καθώς μειώνονται τα αλιεύματα με οικονομικές επιπτώσεις σ’ όσους δραστηριοποιούνται σ’ αυτές».
Το φαινόμενο της «αλμυρής σφήνας»
Παράλληλα ο κ. Συλαίος ανέφερε σε μια σειρά από αλλαγές που σημειώνονται στο Θρακικό Πέλαγος που είναι αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής αλλά και της μη σωστής διαχείρισης των υδάτινων πόρων: «Όταν μειώνουμε την εκβολή των γλυκών νερών έχουμε αλλαγή του οικοσυστήματος της θάλασσας. Στο Θρακικό Πέλαγος ιδιαίτερα έχουμε αυξημένη θερμότητα και αύξηση της αλατότητας με αποτέλεσμα να βλέπουμε είδη που δεν είχαμε όπως τον λαγοκέφαλο από το Σουέζ. Επίσης η μείωση του γλυκού νερού προκαλεί μείωση της οξυγόνωσης με αποτέλεσμα να παρατηρούμε το φαινόμενο της «αλμυρής σφήνας» που προκαλεί ασφυκτική θανάτωση στα ψάρια. Ανάλογο φαινόμενο είχαμε στην Βιστωνίδα το 2015. Μειωμένη επίσης οξυγόνωση παρατηρείται και από τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούν οι αγρότες και καταλήγουν στην λίμνη».
Προτεινόμενες λύσεις για την Βιστωνίδα που δίνουν ΟΡΙΖΟΝτα βιωσιμότητας
Στο πλαίσιο του έργου που υλοποιεί η ομάδα του κ. Συλαίου έχει προτείνει ως λύσεις την τοποθέτηση αισθητήρων που μετρούν την υγρασία του εδάφους παρέχοντας την πληροφορία στους αγρότες για το πότε πρέπει να κάνουν άρδευση.: «Αυτή η παρέμβαση προκαλεί 30 – 35% εξοικονόμηση καθώς οι αγρότες ποτίζουν εμπειρικά και όχι όταν χρειάζεται. Μια άλλη λύση που προτείνεται μέσω του προγράμματος είναι η τοποθέτηση τεχνητών συστημάτων στην λιμνοθάλασσα που προσομοιάζουν τα καλάμια ώστε να καθαρίζεται φυσικά το νερό. Τρίτη λύση είναι η μείωση της παράκτιας διάβρωσης με τοποθέτηση γεωσωλήνων στον πυθμένα της λίμνης αντί για τσιμεντένια μπλόκα που θα λειτουργούν ως κυματοθραύστες και θα μειώνουν τον κυματισμό. Τέλος προτείνονται μικρά αντιπλημμυρικά φράγματα να μειώσουν την εμφάνιση πλημμυρών. Καταλήγοντας ο κ. Συλαίος ανέφερε ότι η Βιστωνίδα απειλείται από την αύξηση της αλατότητας και από την μείωση του οξυγόνου αλλά και τον φώσφορο που έχει επικαθίσει στον βυθό από τότε που τα λύματα της Ξάνθης μεταφέρονται στην λίμνη, κάτι που δεν υφίσταται εδώ και χρόνια( από τότε που έγινε ο Βιολογικός) ωστόσο ο φώσφορος παραμένει.
Αξιοσημείωτα είναι ότι μέσα στον Ιανουάριο αναμένεται η απάντηση στην πρόταση που έχει υποβληθεί για χρηματοδότηση από τομεακό πρόγραμμα για τις λιμνοθάλασσες για έργα υποδομής στην Βιστωνίδα
Εμπρός Ξανθης