Πρόκειται για επαναμίσθωση του Δημόσιου Μεταλλευτικού Χώρου Ε5, έκτασης 18,13 km2, που είναι όμορη με το Πέραμα και στην οποία είχαν εντοπιστεί 820.000 ουγγιές χρυσού
Για μία «βιώσιμη επένδυση με αντισταθμιστικά οφέλη για την τοπική κοινωνία, καθώς και σημαντικά έσοδα για το Ελληνικό Δημόσιο» κάνει λόγο το ΥΠΕΝ
Την απόφαση να εκμισθώσει στην εταιρεία «Μεταλλευτική Θράκης Μονοπρόσωπη Ερευνών και Εκμεταλλεύσεων Α.Ε.» τα μεταλλευτικά δικαιώματα του Δημοσίου για έρευνα και εκμετάλλευση σε περιοχή των Σαπών έλαβε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Ουσιαστικά, πρόκειται για επαναμίσθωση του Δημόσιου Μεταλλευτικού Χώρου Ε5 ή «Κώνος», των νομών Ροδόπης και Έβρου, μία έκταση 18,13 τετραγωνικών χιλιομέτρων, το οποίο, η εταιρεία Greenwich Resources PLC μίσθωνε από το 1993, δικαίωμα που το 1998 εκχώρησε και μεταβίβασε στη ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΗ ΘΡΑΚΗΣ ως το 2023. Σημειώνεται πως η αρχική μισθώτρια εταιρεία είχε καταρτίσει ερευνητικό πρόγραμμα για την περιοχή συνολικού προϋπολογισμού 1 δισεκατομμυρίου δραχμών, το οποίο είχε εγκρίνει το τότε Υπουργείο Βιομηχανίας.
Σημειώνεται πως από τη δεκαετία του ’90, τοπικές αρχές, επιστημονικοί, οικονομικοί και κοινωνικοί φορείς, καθώς και κάτοικοι του Έβρου και της Ροδόπης, μέσω και της Διανομαρχιακής Επιτροπής κατά του χρυσού, έχουν εκφραστεί πολλάκις και ποικιλοτρόπως κατά των συγκεκριμένων επενδύσεων. Επιπλέον, πρόσφατα, η αντίθεση αυτή επικαιροποιήθηκε με νέες αποφάσεις και ανακοινώσεις από φορείς της αυτοδιοίκησης, συλλογικότητες και συλλόγους. Αξίζει να αναφερθεί επίσης πως, διαχρονικά, στελέχη των εκάστοτε κυβερνήσεων και πολιτικών κομμάτων, στη συντριπτική τους πλειονότητα, δήλωναν και δηλώνουν, σε κάθε ευκαιρία, πως η εξόρυξη χρυσού στην Θράκη «δεν μπορεί να προχωρήσει δίχως τη συναίνεση της τοπικής κοινωνίας».
Το σκεπτικό της απόφασης
Όπως αναφέρεται στην 24σελιδη απόφαση, με ημερομηνία 23 Σεπτεμβρίου 2026, που υπογράφει ο Υφυπουργός Νικόλαος Τσάφος, η έκταση των 18,13 km2 που αιτήθηκε να μισθώσει η εταιρεία, είναι όμορη, ανατολικά, με τον Δημόσιο Μεταλλευτικό Χώρο της Κίρκης, νότια είναι τμήμα του Δημόσιου Μεταλλευτικού Χώρου Συκορράχης, καθώς και όμορη με δύο Παραχωρήσεις Μεταλλείων – συμφερόντων της ίδιας εταιρείας – στο Πέραμα Έβρου.
Το Υπουργείο αναφέρει στην απόφασή του ότι η εταιρεία, στο παρελθόν, είχε ολοκληρώσει με επιτυχία το εγκεκριμένο πρόγραμμα μεταλλευτικής έρευνας της έκτασης, διαπιστώνοντας την ύπαρξη του κοιτάσματος “Οχιάς” και του κοιτάσματος “Αγίου Δημητρίου” με συνολικά αποθέματα 820.000 ουγγιές χρυσού.
Σημειώνεται ακόμη από το ΥΠΕΝ πως, σύμφωνα με την αναθεωρημένη Οικονομοτεχνική Μελέτη Αξιολόγησης που περιέχεται στην εγκεκριμένη ΜΠΕ εργασιών έρευνας, και τη διαβούλευση με την αρμόδια Υπηρεσία, η εταιρεία δεσμεύεται να διαθέσει 3,7 εκατ. ευρώ για την περαιτέρω έρευνα και πιστοποίηση των ανευρεθέντων κοιτασμάτων και μισθώματα υπέρ του Δημοσίου, καθώς και 120 εκατ. ευρώ για την εκπόνηση των απαιτούμενων μελετών εκμετάλλευσης και για την υλοποίηση της παραγωγικής επένδυσης αξιοποίησης της έκτασης.
Τέλος, επισημαίνεται ότι «τα αποθέματα του αιτούμενου χώρου με βάση την τελική έκθεση του ερευνητικού προγράμματος της ενδιαφερόμενης τελευταίας μισθώτριας είναι ιδιαίτερα σημαντικά και υποστηρίζουν μια βιώσιμη επένδυση με αντισταθμιστικά οφέλη για την τοπική κοινωνία καθώς και σημαντικά έσοδα για το Ελληνικό Δημόσιο», ενώ παράλληλα τονίζεται πως «ο αιτούμενος χώρος (έκτασης 18,13 km2) είναι όμορος, ανατολικά, με τον ΔΜΧ Κίρκης Έβρου, ενώ νότια είναι τμήμα του ΔΜΧ Συκορράχης καθώς και όμορος με δύο Παραχωρήσεις Μεταλλείων συμφερόντων της ίδιας εταιρείας (Πέραμα Έβρου). Τούτο συνεπάγεται θετικές συνέργειες προς την κατεύθυνση διασφάλισης του μισθίου σε μακροχρόνια βάση αλλά και δυνατότητα περαιτέρω επέκτασης με στόχο τη βιώσιμη εκμετάλλευση των σημαντικών κοιτασμάτων ΟΠΥ πολύτιμων και βασικών μετάλλων της ευρύτερης περιοχής».
Η εταιρεία καλείται από το ΥΠΕΝ να προσέλθει εντός 20 ημερών στα γραφεία της Υπηρεσίας, προκειμένου να καταθέσει τη νέα προβλεπόμενη εγγυητική επιστολή ύψους πεντακοσίων χιλιάδων ευρώ και να υπογράψει τη σύμβαση μίσθωσης, ενώπιον του συμβολαιογράφου στον οποίο θα αναθέσει τη σύναψη της μίσθωσης με δικά της έξοδα.
Επίσης, εξουσιοδοτείται η Γενική Γραμματέας Ενέργειας και Ορυκτών Πρώτων Υλών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κα Δέσποινα Λητώ Παληαρούτα, να υπογράψει τη σύμβαση μίσθωσης, ως εκπρόσωπος του Ελληνικού Δημοσίου, καθώς και κάθε άλλο έγγραφο, δήλωση ή αίτηση που τυχόν απαιτείται σύμφωνα με τον νόμο για την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας και την κατάρτιση της συμβολαιογραφικής πράξης».
Το ιστορικό
Αναφορικά με το ιστορικό της υπόθεσης, όπως καταγράφεται στην απόφαση του ΥΠΕΝ:
Σύμφωνα με την υποβληθείσα προς έγκριση Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων της εταιρίας για το έργο χρυσού στις Σάπες, όπως αυτή τελικά διαμορφώθηκε το 2012, η επιχειρούμενη επένδυση αποτελείται από: α) Το μεταλλείο Οχιάς (υπόγειο), β) το μεταλλείο Αγίου Δημητρίου (επιφανειακό), γ) την Εγκατάσταση Επεξεργασίας του εξορυσσόμενου μεταλλεύματος, δ) την Εγκατάσταση Διαχείρισης Αποβλήτων Επεξεργασίας, ε) τη Μονάδα Επεξεργασίας Νερών, στ) τον υδατοταμιευτήρα επεξεργασμένων νερών.
Στην αρχική του μορφή, το Έργο Χρυσού Σαπών έλαβε Προέγκριση Χωροθέτησης με την υπ’ αριθ. 3330/391/10-02-2000 απόφαση του Γενικού Διευθυντή Περιβάλλοντος ΥΠΕΧΩΔΕ.
Στη συνέχεια, η Μισθώτρια υπέβαλε Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων προκειμένου να αδειοδοτηθεί περιβαλλοντικά το έργο. Πλην όμως, η Προέγκριση Χωροθέτησης ακυρώθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας 2170/2006.
Η εταιρεία επανήλθε και υπέβαλε στις 16.12.2010 νέο φάκελο Προμελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων. Επί της Προμελέτης αυτής, γνωμοδότησε θετικά ο Γενικός Διευθυντής Περιβάλλοντος ΥΠΕΚΑ. Η Προμελέτη εγκρίθηκε στη συνέχεια με την από 23.08.2012 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Παιδείας & Θρησκευμάτων, Πολιτισμού & Αθλητισμού. Στη συνέχεια, η ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΗ ΘΡΑΚΗΣ υπέβαλε την πλήρη Μ.Π.Ε. για το Έργο Χρυσού Σαπών. Ωστόσο, η υπηρεσία δεν κίνησε την περαιτέρω διαδικασία διαβούλευσης και συλλογής γνωμοδοτήσεων, η οποία απολήγει στην λήψη απόφασης από τον Υπουργό περί της περιβαλλοντικής αδειοδότησης του μεταλλείου.
Παράλληλα με το κυρίως Έργο Χρυσού Σαπών και προκειμένου να αναδειχθεί το «πλήρες δυναμικό» του Δ.Μ.Χ. Ε5, η εταιρεία κατήρτισε συμπληρωματικό «Ερευνητικό Πρόγραμμα στον κεντρικό τομέα του Δημόσιου Μεταλλευτικού Χώρου Ε5 Περιφέρειας Ροδόπης» και υπέβαλε στο Υπουργείο ΠΕΚΑ στις 16.02.2012 την σχετική Μ.Π.Ε. ενώ η σχετική διαβούλευση έληξε τον Ιούνιο 2012. Αφού ολοκληρώθηκε η δημόσια διαβούλευση και συγκεντρώθηκαν οι προβλεπόμενες γνωμοδοτήσεις διοικητικών αρχών περί τον Σεπτέμβριο 2012, δεν προχώρησε η έκδοση της προβλεπόμενης υπουργικής απόφασης έγκρισης περιβαλλοντικών όρων.
Το 2016, επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, η εταιρεία, λόγω μεταβολής του νομικού καθεστώτος, επανυπέβαλε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας – Θράκης επικαιροποιημένη Μ.Π.Ε. για το Συμπληρωματικό Ερευνητικό Πρόγραμμα. Στη συνέχεια και λόγω «αδικαιολόγητης καθυστέρησης», όπως αναφέρει το ΥΠΕΝ, του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης να εκδώσει απόφαση επί του αιτήματος της Μισθώτριας για περιβαλλοντική αδειοδότηση του Συμπληρωματικού Ερευνητικού Προγράμματος, η Μισθώτρια διαμαρτυρήθηκε με την από 12.09.2018 Εξώδικη Διαμαρτυρία που επιδόθηκε την ίδια ημέρα στον Συντονιστή.
Στη συνέχεια, κοινοποιήθηκε στην εταιρεία, στις 28.09.2018 η απορριπτική απόφαση του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας Θράκης. Ακολούθως, η Μισθώτρια κατέθεσε ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας Αίτηση Ακυρώσεως κατά της απορριπτικής απόφασης του Συντονιστή, η οποία έγινε δεκτή το 2020 από το ΣτΕ, το οποίο ακύρωσε και ανέπεμψε την υπόθεση στη Διοίκηση προκειμένου να συμμορφωθεί ο Συντονιστής και να εκδώσει νομίμως αιτιολογημένη πράξη.
Λόγω μη συμμόρφωσης της Διοίκησης στην ως άνω απόφαση ΣτΕ, η εταιρεία κατέθεσε Αίτηση Συμμόρφωσης κατά του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας ενώπιον του Τριμελούς Συμβουλίου Συμμόρφωσης του ΣτΕ. Εκεί, διαπιστώθηκε αδικαιολόγητη παράλειψη συμμόρφωσης της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας – Θράκης προς την απόφαση του Συμβουλίου Επικρατείας και να συμμορφωθεί με την απόφαση του ΣτΕ. Τελικώς, τον Σεπτέμβριο του 2022, με απόφαση του Συντονιστή της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι για το έργο «Ερευνητικό πρόγραμμα στον κεντρικό τομέα του Δημόσιου Μεταλλευτικού Χώρου Ε5 (Δ.Μ.Χ.Ε5) Περιφερειακής Ενότητας Ροδόπης».
Όπως αναφέρει το ΥΠΕΝ, η εταιρεία θα διενεργήσει το Συμπληρωματικό Ερευνητικό Πρόγραμμα α’ και β’ φάσης εντός της πρώτης πενταετίας της μίσθωσης. Η σύμβαση έχει δικαίωμα παράτασης σε βάθος 30ετίας.
Κική Ηπειρώτου