efhmerida1

Πώς μια ρύθμιση χρέους για Κόκκινα Δάνεια θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάσχεση ακίνητης περιουσίας χωρίς προηγούμενη δικαστική απόφαση

Του Δημοσθένη Φωτιάδη*

Η πρόσφατη αντιπαράθεση γύρω από το άρθρο 23 του νομοσχεδίου για τη διαχείριση των ιδιωτικών οφειλών ανέδειξε ένα ζήτημα που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια της συνηθισμένης πολιτικής αντιπαράθεσης. Έφερε στο προσκήνιο ένα θεμελιώδες ερώτημα. ‘’Μέχρι ποιο σημείο μπορεί ο νομοθέτης να διευκολύνει την αναγκαστική είσπραξη ιδιωτικών απαιτήσεων, χωρίς να αποδυναμώνει τις εγγυήσεις δικαστικής προστασίας των πολιτών;’’

Η απάντηση δεν αφορά μόνο όσους έχουν σήμερα ληξιπρόθεσμες οφειλές. Αφορά κάθε πολίτη που ενδέχεται αύριο να αντιμετωπίσει οικονομική αδυναμία, κάθε οικογένεια που έχει αποκτήσει κατοικία με τραπεζικό δανεισμό και κάθε επαγγελματία που αναζητά μια βιώσιμη λύση για να διατηρήσει την επιχείρησή του.

Όταν η σύμβαση που υπογράφεται για τη διάσωση της περιουσίας μπορεί να μετατραπεί σε όπλο αναγκαστικής εκτέλεσης, το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό. Είναι βαθιά θεσμικό και αφορά την ίδια την ποιότητα του κράτους δικαίου.

Η επίμαχη πρόβλεψη του αρχικού άρθρου 23 επιχειρούσε να προσδώσει στις ιδιωτικές συμβάσεις ρύθμισης οφειλών μεταξύ δανειοληπτών και τραπεζών ή εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων την ισχύ εκτελεστού τίτλου, κατά το άρθρο 904 παρ. 2 περ. ζ΄ του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Με απλά λόγια, η συμφωνία που θα υπέγραφε ένας δανειολήπτης προκειμένου να ρυθμίσει το χρέος του θα μπορούσε, σε περίπτωση αθέτησης των όρων της, να χρησιμοποιηθεί για την έναρξη αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της περιουσίας του, χωρίς να απαιτείται προηγούμενη έκδοση διαταγής πληρωμής.

Η αντίφαση που προκύπτει είναι αξιοσημείωτη. Η Πολιτεία καλεί από τη μια τους υπερχρεωμένους πολίτες να προσφύγουν στον εξωδικαστικό μηχανισμό, προκειμένου να επιτύχουν βιώσιμη ρύθμιση και να προστατεύσουν την περιουσία τους.

Την ίδια στιγμή, η συμφωνία που συνάπτουν μέσα από αυτή τη διαδικασία μπορεί, σε περίπτωση αθέτησής της, να χρησιμοποιηθεί ως εκτελεστός τίτλος εναντίον τους.

Ο προβληματισμός είναι αναπόφευκτος: κατά πόσον η διευκόλυνση των πιστωτών στην αναγκαστική εκτέλεση είναι συμβατή με τον προστατευτικό σκοπό ενός μηχανισμού που παρουσιάζεται ως μέσο παροχής δεύτερης ευκαιρίας;

Αυτό ακριβώς ήταν το σημείο που προκάλεσε την έντονη αντίδραση του νομικού κόσμου και οδήγησε τελικά στην αφαίρεση της συγκεκριμένης πρόβλεψης.

Η δικαστική προστασία, όμως, δεν είναι περιττή γραφειοκρατία. Στο ελληνικό δικονομικό σύστημα η αναγκαστική εκτέλεση προϋποθέτει την ύπαρξη εκτελεστού τίτλου. Η έκδοση διαταγής πληρωμής, υπό τις προϋποθέσεις των άρθρων 623 επ. ΚΠολΔ, αποτελεί μια θεσμοθετημένη διαδικασία, με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και δυνατότητα άσκησης ανακοπής από τον οφειλέτη.

Η μετατροπή μιας ιδιωτικής συμφωνίας σε εκτελεστό τίτλο παρακάμπτει αυτό το στάδιο. Άλλο είναι να απαιτείται από τον πιστωτή να αποκτήσει προηγουμένως εκτελεστό τίτλο μέσω προβλεπόμενης δικαστικής διαδικασίας και άλλο να διαθέτει ήδη τέτοιο τίτλο εξαιτίας μιας ιδιωτικής συμφωνίας, υποχρεώνοντας τον οφειλέτη να αμυνθεί όταν έχει πλέον κινηθεί η διαδικασία εκτέλεσης.

Η επιχειρηματολογία υπέρ της επίμαχης διάταξης στηρίχθηκε κυρίως στη συμβατική συναίνεση του δανειολήπτη. Πράγματι, κανείς δεν μπορεί να παραγνωρίζει τη σημασία της ελευθερίας των συμβάσεων. Μια ρύθμιση οφειλής προϋποθέτει καταρχήν συμφωνία μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών. Όμως δεν επιτρέπεται να αντιμετωπίζουμε όλες τις συμβάσεις σαν να συνάπτονται μεταξύ οικονομικά και διαπραγματευτικά ισοδύναμων προσώπων. Στη μία πλευρά βρίσκεται συνήθως ένας οργανωμένος χρηματοπιστωτικός φορέας, με εξειδικευμένο προσωπικό, οικονομική ισχύ, νομικούς συμβούλους και πλήρη πρόσβαση στα δεδομένα της απαίτησης. Στην άλλη πλευρά βρίσκεται συχνά ένας πολίτης που προσπαθεί να αποφύγει την κατάσχεση της κατοικίας του ή την απώλεια της επαγγελματικής του περιουσίας. Η δυνατότητά του να διαπραγματευτεί επί ίσοις όροις είναι εκ των πραγμάτων περιορισμένη.

Ποιος εισηγήθηκε μια τόσο σημαντική μεταβολή στο καθεστώς αναγκαστικής εκτέλεσης; Ποια αξιολόγηση προηγήθηκε ως προς τις συνέπειές της; Υπήρξε ουσιαστική διαβούλευση με τους θεσμικούς εκπροσώπους του νομικού κόσμου; Εξετάστηκαν εναλλακτικές λύσεις με μικρότερη επιβάρυνση των δικαιωμάτων των οφειλετών;

Τα ερωτήματα αυτά έχουν σημασία ανεξάρτητα από την πολιτική προέλευση της κριτικής.

Η διαφάνεια στη νομοθέτηση δεν αποτελεί κομματικό αίτημα. Αποτελεί προϋπόθεση εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς. Η απόσυρση μιας αμφισβητούμενης διάταξης είναι θετική εξέλιξη, αλλά δεν καθιστά περιττή την εξήγηση των λόγων για τους οποίους προτάθηκε εξαρχής.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η στάση της Συντονιστικής Επιτροπής της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος. Ήδη από τις 29 Οκτωβρίου 2026, η Συντονιστική Επιτροπή είχε επισημάνει ότι η προτεινόμενη ρύθμιση αποδυνάμωνε τη δικαστική προστασία και δημιουργούσε σοβαρά ζητήματα ασφάλειας δικαίου. Η παρέμβασή της είχε ιδιαίτερη θεσμική σημασία, διότι δεν αφορούσε την υπεράσπιση μιας επαγγελματικής συντεχνίας, αλλά τη διαφύλαξη των δικονομικών εγγυήσεων των πολιτών.

Η υπόθεση του άρθρου 23 υπενθύμισε ότι ο κοινοβουλευτικός έλεγχος,  οι παρεμβάσεις του δικηγορικού σώματος και η δημόσια κριτική μπορούν να λειτουργήσουν ως ουσιαστικοί μηχανισμοί προστασίας των πολιτών.

Η απόσυρση της επίμαχης πρόβλεψης αποτελεί θετική εξέλιξη. Δεν εξαλείφει, ωστόσο, τον προβληματισμό που δημιουργεί η διατήρηση αντίστοιχης ρύθμισης στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Ούτε απαντά στο ουσιαστικό ερώτημα αν το ισχύον πλαίσιο προσφέρει πράγματι μια δεύτερη ευκαιρία στους υπερχρεωμένους πολίτες ή αν περιορίζεται στη διευκόλυνση της διαχείρισης και είσπραξης των απαιτήσεων.

Η κοινωνία χρειάζεται ένα σύστημα ρύθμισης ιδιωτικών οφειλών που να λειτουργεί αποτελεσματικά τόσο για τον πιστωτή όσο και για τον οφειλέτη. Χρειάζεται κανόνες που δεν θα  επιβραβεύουν  τη  στρατηγική  ασυνέπεια,  αλλά  δεν  θα  τιμωρούν  δυσανάλογα  και  την πραγματική οικονομική αδυναμία.

Μια πραγματική δεύτερη ευκαιρία δεν μπορεί να μετατρέπεται, μέσα από τους ίδιους τους όρους της, σε συντομότερη διαδρομή προς την απώλεια της περιουσίας.

 

*Δημοσθένης Φωτιάδης Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω

LL.M. στο Δίκαιο των Επιχειρήσεων & Εργασιακό Δίκαιο LL.M. στο Δημόσιο Δίκαιο & στη Πολιτική Επιστήμη

Καθηγητής Ποινικής Δικονομίας στην Σχολή Αστυφυλάκων Διδυμοτείχου

0 Σχόλιο

Αφήστε ένα σχόλιο

Δικαιούχος ονόματος τομέα (domain name)
Ε. ΛΑΣΚΑΡΑΚΗΣ ΚΑΙ ΣΙΑ ΕΕ
ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΓΝΩΜΗ
ΑΦΜ: 082164919
ΔΟΥ: ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ

Ιδιοκτήτης-Βασικός Μέτοχος: Λασκαράκης Εμμανουήλ
Νόμιμος εκπρόσωπος: Λασκαράκης Εμμανουήλ
Διευθυντής: Λασκαράκης Εμμανουήλ
Διευθυντής σύνταξης: Γιώργος Πανταζίδης
Διαχειριστής: Λασκαράκης Εμμανουήλ

Αρ. Μ.Η.Τ.: 232167

LOGO MHT RGB
Η ΓΝΩΜΗ - Καθημερινή Εφημερίδα της Θράκης

Τέρμα Αγίου Δημητρίου, Αλεξανδρούπολη

Τηλ 25510 24222, 29888

Fax : 25510 80606

email :  gnomi@gnomionline.gr