“Σπανιότατες οι επιθέσεις σε ανθρώπους. Ο αυξανόμενος πληθυσμός δεν σημαίνει ότι έχει κατακλυστεί το Θρακικό πέλαγος με λαγοκέφαλους” αναφέρει το ΓΕΩΤΕΕ
Ήρθε για να μείνει ο λαγοκέφαλος στα νερά της Ελλάδας, ωστόσο οι επιθέσεις του σε ανθρώπους είναι σπανιότατες και ευκαιριιακές. Αυτά επισημαίνει, μεταξύ άλλων το ΓΕΩΤΕΕ Θράκης, ξεκαθαρίζοντας τις αλήθειες και τα ψέματα γύρω από το συγκεκριμένο είδος που φυσικά δεν εμφανίστηκε για πρώτη φορά στη χώρα μας φέτος. Όπως σημειώνει το ΓΕΩΤΕΕ, τα μεμονωμένα περιστατικά και στο θρακικό, δεν σημαίνουν ότι έχει κατακλυστεί η περιοχή, ούτε ότι η Θάσος, ούτε η Σαμοθράκη έχουν γεμίσει.
Αναλυτικά:
Με την έναρξη της καλοκαιρινής περιόδου και την μεγέθυνση που γίνεται μέσω των κοινωνικών δικτύων, ο λαγοκέφαλος ( Lagocephalus sceleratus) είναι το κυριότερο θέμα συζήτησης σε παραθαλάσσιες τουριστικές περιοχές. Το ψάρι είναι ένα από τα εκατοντάδες χωροκατακτητικά είδη που μπήκαν στην Μεσόγειο από την Ερυθρά Θάλασσα και αυξάνονται πληθυσμιακά λόγω της ανόδου της θερμοκρασίας των θαλασσών μας (κλιματική αλλαγή) και γιατί δεν υπάρχουν σημαντικοί θηρευτές του στην Μεσόγειο.
Η συζήτηση γύρω από την παρουσία του στο Θρακικό Πέλαγος περιλαμβάνει αρκετές αλήθειες, αλλά και ορισμένες υπερβολές που αξίζει να ξεκαθαριστούν.
Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν είναι ένα φαινόμενο φετινό. Πρώτη φορά αλιεύθηκε το 2007 στην Ηρακλείτσα Καβάλας από παράκτιο αλιέα, το 2011 από ψαρά στον Ίμερο Ροδόπης και το 2017 στην Μάκρη του Έβρου από ερασιτέχνη ψαρά.
Από τότε ο πληθυσμός του συνεχώς αυξάνεται γιατί είναι περιορισμένοι σε αριθμό οι φυσικοί θηρευτές του όπως οι θαλάσσιες χελώνες, ροφοί, σφυρίδες, ζαργάνες, οι οποίοι τον τρώνε όσο είναι νεαρός και δεν έχει προλάβει να αναπτύξει τις τοξίνες. Για αυτό το λόγο ίσως θα έπρεπε να απαγορευτεί η αλιεία αυτών των ειδών.
Όμως ο αυξανόμενος πληθυσμός δεν σημαίνει ότι έχει κατακλυστεί το Θρακικό πέλαγος με λαγοκέφαλους, ούτε η Θάσος, ούτε η Σαμοθράκη έχουν γεμίσει. Τα μεμονωμένα και σποραδικά περιστατικά ακόμη δεν αντικατοπτρίζουν έναν σταθερό και μόνιμο πληθυσμό στην περιοχή.
Η μεγαλύτερη ζημιά που μπορούν να προκαλέσουν είναι στα αλιεύματα των επαγγελματιών ψαράδων μας, διότι οι λαγοκέφαλοι επιτίθονται στα ψάρια που πιάνονται καθώς αποτελούν εύκολο στόχος, υποβαθμίζοντας έτσι το προϊόν τους είτε προκαλούν φθορές κόβοντας τα δίχτυα. Σημαντική επίσης ζημιά προκαλούν στα αυγά των ψαριών και στους πληθυσμούς του γόνου διαταράσσοντας με αυτόν τον τρόπο την ισορροπία στο θαλάσσιο οικοσύστημα.
Η επίθεση σε ανθρώπους είναι σπανιότατη και ευκαιριακή. Τα ατυχήματα που έχουν συμβεί παρατηρούνται σε δύτες κυρίως που προσπάθησαν να τον πλησιάσουν και να τον ταΐσουν. Το πρόσφατο συμβάν με μια ηλικιωμένη κυρία σε παραλία της Αττικής πιθανόν να μην έγινε από λαγοκέφαλο (και διαψεύστηκε κατηγορηματικά από τον τοπικό Δήμο) γιατί και άλλα είδη ενδημικών ψαριών είναι ευκαιριακοί δοκιμαστές της ανθρώπινης σάρκας ή αμύνονται του χώρου τους όπως η σμέρνα. Η προτροπή μας προς τους δύτες είναι είτε να τον σκοτώσουν και αν τον πιάσουν νεκρό να πλύνουν πολύ καλά τα χέρια τους, είτε να απομακρυνθούν ήρεμα.
Επίσης ο λαγοκέφαλος είναι τοξικός μόνο σαν ενήλικος και η νευροτοξίνη που υπάρχει σε αυτά είναι η τετραδοτοξίνη. Η τοξίνη αυτή δεν καταστρέφεται στο μαγείρεμα και ενδεχομένως η μετουσίωση της λόγω αύξησης της θερμοκρασίας) να την κάνει πιο τοξική. Αν καταναλωθεί μπλοκάρεται η είσοδος ιόντων νατρίου στα νευρικά κύτταρα και τα συμπτώματα που προκαλούνται, είναι μυϊκή παράλυση και αναπνευστική ανεπάρκεια. Δεν υπάρχει αντίδοτο στην τετραδοτοξίνη και στο νοσοκομείο γίνεται μηχανική υποστήριξη της αναπνοής μέχρι ο οργανισμός να αποβάλει την τοξίνη.
Είναι ψέμα ότι οι Ιάπωνες καταναλώνουν τον λαγοκέφαλο, καθώς υπάρχει απαγόρευση από το Ιαπωνικό Υπουργείο Υγείας. Στην ουσία καταναλώνουν κάποιο άλλο συγγενικό είδος λιγότερο τοξικό), το οποίο μάλιστα μαγειρεύεται από ειδικά πιστοποιημένους σεφ.
Η επιδότηση για την αλίευση και θανάτωση λαγοκέφαλων είναι θετικότατο βήμα προς τον περιορισμό, αλλά όχι την εξάλειψη των πληθυσμών. Το μέτρο αυτό, ωστόσο έπρεπε να ισχύει σε όλη την Ελλάδα, γιατί τώρα οι αλιευόμενοι λαγοκέφαλοι του Βορείου Αιγαίου θα μπορούν να μεταφορτώνονται ή και να πωλούνται σε σκάφη του Νότου και έτσι, δεν θα γίνεται αντιληπτή η πραγματική κατανομή των ψαριών αυτών στις θάλασσές μας.
Αξιοσημείωτο είναι ότι έχει ξεκινήσει χρηματοδοτούμενη έρευνα στην ΕΕ για εμπορική αξιοποίηση των νεκρών λαγοκέφαλων, οι οποίοι έπειτα από βιομηχανική επεξεργασία και διάσπαση της τοξίνης να οδηγούνται για παραγωγή ιχθυάλευρων και πρωτεϊνική τροφή σε ιχθυοτροφεία.
Ο λαγοκέφαλος ήρθε για να μείνει, μάλιστα τον έφερε ο άνθρωπος με παρεμβάσεις του όπως η διώρυγα του Σουέζ και η ανθρωπογενής αύξηση της θερμοκρασίας των θαλασσών. Επομένως ο άνθρωπος πρέπει να αποκαταστήσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα την ισορροπία στα θαλάσσια οικοσυστήματα. Γι αυτό η στελέχωση με Ιχθυολόγους σε υπηρεσίες των Περιφερειών είναι ένα πρώτο βήμα για επιστημονική αντιμετώπιση των προβλημάτων που προκύπτουν από τα περισσότερα από 100 χωροκατακτητικά ξενικά είδη που εισέβαλλαν στα νερά μας’.