Επιμέλεια: Κική Ηπειρώτου
Ένα ιδιαίτερα γλαφυρό παράδειγμα που επιβεβαιώνει ότι η πλειοψηφία δεν έχει πάντα δίκιο, προκύπτει μέσα από τη δημοσίευση, σε ιστοσελίδα της Ξάνθης, της φωτογραφίας και της ιστορίας ενός άρματος, από την καρναβαλική παρέλαση που είχε γίνει στην πόλη το μακρινό 1977. Το συγκεκριμένο άρμα αναπαριστούσε την πανέμορφη γειτονιά της παλιάς πόλης δίπλα σε άσχημα τέρατα από μπετόν. Οι εμπνευστές του, με τον τρόπο αυτό, ήθελαν να κάνουν ένα αιχμηρό σχόλιο για την αντιπαράθεση που είχε ξεσπάσει στην πόλη, με την πλειοψηφία των πολιτών να ζητά κατεδάφιση των παραδοσιακών σπιτιών και κατασκευή πολυκατοικιών, προκειμένου να έρθει, επιτέλους, όπως έλεγαν, η από τότε πολυπόθητη «ανάπτυξη».
Τη φωτογραφία και την ιστορία πίσω από το «προφητικό» άρμα, δημοσιεύει το sitexanthi2.gr, και όπως αναφέρει, «σκοπός του άρματος των κατοίκων ήταν να ευαισθητοποιηθεί η τοπική κοινωνία καθώς η επικρατούσα αντίληψη, κόντρα στην γενναία προσπάθεια του αείμνηστου Νομάρχη Κωνσταντίνου Θανόπουλου και ελάχιστων τοπικών δυνάμεων, όπως η Φιλοπρόοδη Ένωση Ξάνθης, ήταν ότι αν διασωθεί παραδοσιακός οικισμός θα καταστραφούν οι ιδιοκτήτες και η πόλη δεν θα “αναπτυχθεί” με πολυκατοικίες και αντιπαροχές, όπως η υπόλοιπη Ξάνθη με τα γνωστά αποτελέσματα. Ευτυχώς για την ιστορία, η πλειοψηφία τότε ηττήθηκε» και συνεχίζει: «Η ίδια πόλη άλλωστε, λίγο αργότερα θα διώξει το Μάνο Χατζιδάκι από τη γενέτειρά του, παρόλο που επέστρεψε και αγόρασε ένα ακίνητο στην Παλιά Πόλη για να αναδείξει το επίκεντρο της πολιτιστικής ανασυγκρότησης, την οποία σκόπευε να υπηρετήσει. Και ο ίδιος άλλωστε είχε επισημάνει την αντίθεση της παλιάς πόλης με την άθλια σύγχρονη που εξέφρασε την αισθητική της επταετίας και της αντιπαροχής που μόλις είχε αφήσει ανεξίτηλο της στίγμα της.
Σήμερα πάντως η Ξάνθη είναι γεμάτη από υμνητές της Παλιάς Πόλης και του Μάνου Χατζιδάκι επίσης. Τότε όμως…»
Ο Κωνσταντίνος Θανόπουλος κατά τη διάρκεια της θητείας του, από το 1975 μέχρι το 1979 ήταν αυτός που είχε πρωτοστατήσει στην κήρυξη του οικισμού ως διατηρητέου, γεγονός που διέσωσε την Παλιά Πόλη, ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι οι πρωτοβουλίες του τότε είχαν αντιμετωπιστεί με ιδιαίτερη εχθρότητα από το τοπικό πολιτικό και ευρύτερο κατεστημένο.
Μάλιστα, σε σχετική ανάρτηση η Καθηγήτρια του ΔΠΘ Χριστίνα Ρούτση αναφέρει:
«Το άρμα,κραυγή αγωνίας,μερίδας των κατοίκων της Ξάνθης για την ερήμωση της παλιάς πόλης. Ένα χρόνο πριν, το 1976, ο αείμνηστος Νομάρχης Ξάνθης Κωνσταντίνος Θανόπουλος, είχε αποσπάσει από το Υπουργείο Πολιτισμού απόφαση για ένταξη ολόκληρης της παλιάς πόλης της Ξάνθης ως Παραδοσιακού Οικισμού και τόπου χρήζοντα ειδικής κρατικής προστασίας.
Η ιστορία δικαίωσε πανηγυρικά τον Νομάρχη, τον Στέφανο Ιωαννίδη, το Διοικητικό Συμβούλιο και τα μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου ΦΕΞ (Φιλοπρόοδη Ένωση Ξάνθης) που λοιδορήθηκαν και πολεμήθηκαν από μεγάλη μερίδα Ξανθιωτών που ονειρευόταν πολυκατοικίες και διαπλατύνσεις δρόμων, κατάφεραν όμως να σώσουν αυτό το στολίδι της Ξάνθης από την αντιπαροχή και την τσιμεντοποίηση».
Οι συγκρίσεις με την πόλη της Αλεξανδρούπολης, όπου ελάχιστα, πλέον ιστορικά κτίρια διασώζονται, είναι αναπόφευκτες. Τελευταίο, ηχηρό παράδειγμα που η επιχείρηση διάσωσης ενός ιστορικού κτιρίου, ήταν πετυχημένη, ήταν το Καπνομάγαζο, που κατασκευάστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα και αγοράστηκε επί δημαρχίας Ευαγγελίδη για να λειτουργήσει ως χώρος πολιτισμού. Μετά το θάνατο των τριών συμπολιτών μας, κατά τη διάρκεια εργασιών, η τότε δημοτική αρχή του Γιώργου Αλεξανδρή, εισηγήθηκε την κατεδάφιση του ιστορικού Καπνομάγαζου, με ομόφωνη απόφαση δημοτικού συμβουλίου. Ευτυχώς, χάρις στην πρωτοβουλία και τον αγώνα του τότε δραστήριου συλλόγου αρχιτεκτόνων και τη συμβολή ευαισθητοποιημένων πολιτών, η απόφαση ανακλήθηκε κι έτσι το πανέμορφο κτίριο στεγάζει σήμερα τη δημοτική βιβλιοθήκη. Τον πολύ μακρύ και αργό δρόμο της διάσωσης έχουν πάρει και οι αποθήκες του ΟΣΕ στο λιμάνι, που κτίστηκαν το 1870, αν και μέρος μίας από αυτές, πριν λίγες μέρες, κατέρρευσε από τους βοριάδες. Ας μην ξεχνάμε και το «Πασαλίκι», που γκρεμίστηκε με συνοπτικές διαδικασίες, ενώ μόνο κτίρια όπως η Ακαδημία, το ταχυδρομείο, το παλιό νοσοκομείο της Ηροδότου, έχουν απομείνει να θυμίζουν πως κάποτε αυτή η πόλη είχε ιστορία και δεν γεννήθηκε ξαφνικά μέσα σε πολυκατοικίες και αντιαισθητικά συμπλέγματα από τσιμέντο…