Του Μενέλαου Μαλτέζου
Το κλείσιμο των καταστημάτων των ΕΛΤΑ στον Έβρο, μέρους ενός πρωτοφανούς κύματος 204 λουκέτων πανελλαδικά, αποτελεί ακόμη ένα βήμα σε μια πολιτική που αντιμετωπίζει τις κοινωνικές υπηρεσίες ως «μονάδες κόστους» και όχι ως ζωτική ανάγκη της κοινωνίας.
Μια νεοφιλελεύθερη στρατηγική εκχώρησης του δημόσιου χώρου και των αγαθών, που θυσιάζει το κοινό συμφέρον στην εξυπηρέτηση στενών επιχειρηματικών συμφερόντων και «ημετέρων».
Μόλις ένας χρόνος μετά την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ορεστιάδα, τον Οκτώβριο του 2024, η πραγματικότητα διαψεύδει κάθε λέξη εκείνης της ομιλίας. Τότε, στο Πολιτιστικό Πολύκεντρο, ο Πρωθυπουργός μιλούσε για «γεφύρωση ανισοτήτων» και «σχέδιο ανάπτυξης για τον κεντρικό και βόρειο Έβρο», για έργα και επενδύσεις ύψους 2,83 δισ. ευρώ. Έναν χρόνο μετά, η κυβέρνηση «γεφυρώνει» τις ανισότητες με λουκέτα, συγχωνεύσεις, ελλείψεις και σιωπηλές αποσύρσεις.
Το παράδειγμα των ΕΛΤΑ συμπυκνώνει την αποξένωση: λουκέτα στην ιστορική υπηρεσία των 200 ετών, υποβάθμιση της υπαίθρου, μεταφορά του κόστους «εξυγίανσης» στις πλάτες της κοινωνίας, απαγόρευση φυσικής πρόσβασης σε βασικές λειτουργίες όπως συντάξεις, τραπεζικές συναλλαγές και αλληλογραφία.
Οι κυβερνητικές εξαγγελίες περί «ψηφιακού μετασχηματισμού» και «ΕΛΤΑ κατ’ οίκον» δεν υποκαθιστούν το δημόσιο πρόσωπο του ταχυδρόμου που εξαφανίζεται από τα χωριά και τις μικρές πόλεις του Έβρου. Το αποτέλεσμα είναι η απομόνωση ολόκληρων περιοχών, ιδίως του Διδυμοτείχου, του Σουφλίου και της Ορεστιάδας, που μένουν χωρίς φυσική παρουσία υπηρεσιών.
Η κυβέρνηση, υπό το βάρος των αντιδράσεων, ανακοίνωσε τρίμηνη «παράταση» για την επανεξέταση του σχεδίου κλεισίματος. Η λεγόμενη «αναδίπλωση» των ΕΛΤΑ δεν είναι σωτηρία· είναι απλώς καθυστέρηση στο αναπόφευκτο. Μια παράταση λειτουργίας που μοιάζει με ψεύτικο φιλί ζωής — γιατί πίσω της δεν αλλάζει τίποτε: το ίδιο μοντέλο συρρίκνωσης, η ίδια λογική κόστους αντί για κοινωνική αποστολή. Ένα φιλί που δεν δίνει ζωή, αλλά απλώς καθυστερεί τον θάνατο του ταχυδρόμου και την τελική εγκατάλειψη ενός θεσμού που γεννήθηκε για να ενώνει τους ανθρώπους.
Η ίδια λογική διαπερνά κάθε πτυχή δημόσιας παρουσίας: συγχωνεύσεις σχολικών τμημάτων, κλείσιμο δημοτικών και γυμνασίων, συρρίκνωση υπηρεσιών, έλλειψη προσωπικού στα Κέντρα Υγείας, υποβάθμιση του σιδηροδρομικού δικτύου.
Στον βόρειο Έβρο, η εκκρεμότητα νέας συμφωνίας με τη Βουλγαρία για τα νερά του Άρδα επιτείνει την αβεβαιότητα και δυσχεραίνει την αγροτική και κοινωνική ανασυγκρότηση. Όλα εντάσσονται σε μια συστηματική πολιτική επιλογή απαξίωσης της περιφέρειας, που βλέπει τους πολίτες ως στατιστικά μεγέθη και όχι ως υποκείμενα με δικαιώματα, ανάγκες και μέλλον.
Η γεωπολιτική και ενεργειακή «αναβάθμιση» του Έβρου παρουσιάζεται ως ιστορική ευκαιρία, όμως για τις τοπικές κοινωνίες παραμένει μια εξωγενής υπόθεση. Δεν υπήρξε κανένα ανταποδοτικό όφελος: ούτε φθηνότερη ενέργεια, ούτε σταθερές θέσεις εργασίας, ούτε έσοδα που να επιστρέφουν στην περιοχή.
Η «αναβάθμιση» αυτή δεν ανακυκλώνει πλούτο τοπικά – εκχωρεί τον τόπο χωρίς αντάλλαγμα. Στον Έβρο όλα περνούν και φεύγουν — τίποτα δεν μένει για τον τόπο και τους ανθρώπους του.
Η ερήμωση της περιοχής δεν είναι αναπόφευκτη – είναι πολιτική επιλογή. Οι αποφάσεις για το νερό, τα σχολεία, τον σιδηρόδρομο και τις δημόσιες υπηρεσίες τροφοδοτούν την αποψίλωση και σβήνουν το κοινωνικό αποτύπωμα της ανάπτυξης.
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 2024 ο Έβρος είχε φυσική μείωση πληθυσμού κατά 1.199 άτομα (γεννήσεις–θάνατοι), ενώ όλοι οι δήμοι παρέμειναν σε αρνητικό ισοζύγιο. Πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν χωριά που σβήνουν, οικογένειες που φεύγουν, νέοι που δεν επιστρέφουν.
Η απάντηση δεν είναι άλλη μια προσχηματική εξαγγελία ή επικοινωνιακή διαχείριση. Είναι η ανάγκη μιας νέας κοινωνικής και πολιτικής πνοής που θα υπερασπιστεί τη δημόσια παρουσία στην περιφέρεια. Προϋπόθεση είναι η άμεση ανάκληση του σχεδιασμού κλεισίματος των ΕΛΤΑ και η διασφάλιση του προσωπικού που υπηρετεί σήμερα στις τοπικές μονάδες, ως ελάχιστη πράξη θεσμικής ευθύνης και κοινωνικής συνέπειας
. Απαιτείται άμεση θεσμοθέτηση ελάχιστου εγγυημένου δικτύου δημοσίων υπηρεσιών και σχέδιο αναχαίτισης της αποψίλωσης σε σχολεία, ταχυδρομεία, υγεία, ύδρευση. Ο τόπος δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως «πέρασμα» για συμφέροντα τρίτων, αλλά ως ζωντανή κοινωνία με αξία και δικαίωμα στο μέλλον.
Οι ζωτικές ανάγκες της κοινωνίας δεν είναι «κόστος» – είναι ο πυρήνας της συλλογικής ύπαρξης. Οι πολίτες δεν είναι αριθμοί, ούτε «μονάδες κόστους». Τα σύνορα δεν φυλάγονται με φράχτες, αλλά με ανθρώπους που έχουν λόγο να μείνουν.
Ο Έβρος δεν πρέπει να γίνει διάδρομος μεταβάσεων – πρέπει να μείνει τόπος ζωής, με δημόσια παρουσία, δικαιώματα και μέλλον για όλους.
Νοέμβριος 2025
Μενέλαος Μαλτέζος
Οικονομολόγος – πρώην Βουλευτής Έβρου