Γράφει ο Μενέλαος Μαλτέζος
Το νέο πειθαρχικό για το Δημόσιο δεν φέρνει εκσυγχρονισμό. Επαναφέρει μια λογική φόβου και αυθαιρεσίας που μας γυρίζει πίσω.
Στη σύγχρονη ευρωπαϊκή πραγματικότητα, το Δημόσιο δεν είναι απλώς ένας μηχανισμός ελέγχου, αλλά ένας οργανισμός παροχής υπηρεσιών προς τον πολίτη. Ο ρόλος του είναι να διασφαλίζει τη διαφάνεια, την κοινωνική συνοχή και την αποτελεσματικότητα στη διαχείριση των δημόσιων πόρων. Για να επιτευχθεί αυτό, χρειάζονται ικανοί και αφοσιωμένοι υπάλληλοι, που εργάζονται σε ένα πλαίσιο δικαιοσύνης, αξιολόγησης με αντικειμενικά κριτήρια και θεσμών εμπιστοσύνης. Το υπό ψήφιση πειθαρχικό δίκαιο για τους δημοσίους υπαλλήλους δεν συνιστά εκσυγχρονισμό αλλά μια αναχρονιστική και μονομερώς τιμωρητική επιλογή. Αντί να ενισχύει την πρόληψη παραβάσεων, την αποτελεσματικότητα του εσωτερικού ελέγχου και την κουλτούρα διαφάνειας και βελτίωσης, εστιάζει στον φόβο και στην αυστηρή καταστολή. Η διεύρυνση των πειθαρχικών αδικημάτων και των προβλεπόμενων ποινών, καθώς και η δυνατότητα περικοπής αποδοχών έως και 2/3 χωρίς επαρκή αιτιολόγηση, παραβιάζουν την αρχή της αναλογικότητας και δημιουργούν πεδίο αυθαιρεσίας. Επιπλέον, αποδίδονται υπερεξουσίες στους προϊσταμένους, οι οποίοι στις περισσότερες περιπτώσεις είναι δοτοί και όχι αξιολογημένοι με αντικειμενικά κριτήρια, ενισχύοντας τον κίνδυνο κομματικών και πελατειακών παρεμβάσεων. Η κατάργηση της συμμετοχής των εργαζομένων στα πειθαρχικά συμβούλια και η αντικατάστασή τους από μέλη του ΝΣΚ οδηγούν σε αποξένωση της διαδικασίας από την οργανωσιακή πραγματικότητα, με κίνδυνο τυπολατρικής εφαρμογής κανόνων έξω από το κοινωνικό τους πλαίσιο. Στη διεθνή εμπειρία, οι σύγχρονες διοικήσεις επενδύουν στη συμμετοχή, τη διαφάνεια, την πρόληψη παρατυπιών και την καλλιέργεια κουλτούρας λογοδοσίας. Η μονομερής αυστηρότητα, αντίθετα, οδηγεί σε πτώση του ηθικού, ενίσχυση της αυθαιρεσίας και υπονόμευση της αποτελεσματικότητας του Δημοσίου.
Συμπέρασμα: Η διοικητική μεταρρύθμιση δεν επιτυγχάνεται με τον «κνούτο», αλλά με θεσμούς που καλλιεργούν ευθύνη, δικαιοσύνη και εμπιστοσύνη