Το 21,4% των κατοίκων της περιφέρειάς μας αντιμετωπίζει προβλήματα σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης
Ηχηρά «καμπανάκια» για μία σειρά από δείκτες της ελληνικής οικονομίας και του βιοτικού επιπέδου των πολιτών, χτυπά η Ετήσια Έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ, παρά τη βελτίωση που διαπιστώνεται σε βασικά ποσοτικά μεγέθη της αγοράς εργασίας. Η περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης συνεχίζει να συγκαταλέγεται στις περιοχές με τον μεγαλύτερο κίνδυνο φτώχειας και την υψηλότερη μείωση πληθυσμού.
Όπως συμπεραίνεται στην έκθεση, τo 2024 η ελληνική οικονομία διατήρησε τον ήπιο ρυθμό μεγέθυνσής της, με το πραγματικό ΑΕΠ να αυξάνεται κατά 2,3%. Θετική συμβολή σε αυτή την εξέλιξη είχαν η κατανάλωση (1,5%) και οι επενδύσεις (0,7%), ενώ αρνητική είχαν η δημόσια κατανάλωση (-0,8%) και οι καθαρές εξαγωγές προϊόντων και υπηρεσιών (-2%). Λαμβάνοντας υπόψη το ύψος των εισοδημάτων και το κόστος διαβίωσης, η Ελλάδα είναι το δεύτερο φτωχότερο κράτος-μέλος της ΕΕ.
Μισθοί και αγοραστική δύναμη
Βάσει της έκθεσης, την περίοδο 2009-2024 ο μέσος ετήσιος πραγματικός μισθός στη χώρα μας μειώθηκε κατά 32,8%. Την περίοδο 2019-2024 η μείωση διαμορφώθηκε στο 1,1%, παρά την αύξηση του μέσου ετήσιου πραγματικού μισθού κατά 2,9% τη διετία 2023-2024.
Η μειωμένη αγοραστική δύναμη μεγάλου τμήματος των εργαζομένων συνεχίζει να επηρεάζει αρνητικά τις συνθήκες διαβίωσής τους. Το 2024 το ποσοστό σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης των μισθωτών ανήλθε στη χώρα μας στο 8,8%, έναντι 8% το 2023 και 3,8% στο σύνολο της ΕΕ. Αν και χαμηλότερο του αντίστοιχου το 2019, το ποσοστό αυτό είναι το δεύτερο υψηλότερο στην ΕΕ, με την Ελλάδα να καταγράφει καλύτερη επίδοση μόνο σε σύγκριση με τη Βουλγαρία.
Μείωση πληθυσμού και ΑΕΠ
Φθίνουσα δημογραφική εξέλιξη κατέγραψε από το 2009 ως το 2024 το σύνολο σχεδόν των περιφερειών της χώρας. Ειδικότερα, τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωσης πληθυσμού εμφάνισαν οι περιφέρειες Δυτικής Μακεδονίας (-13,7%), ενώ στην Ανατολική Μακεδονία – Θράκη ο συνολικός πληθυσμός μειώθηκε κατά 7,7%.
Αξιοσημείωτη ήταν το ίδιο διάστημα και η μείωση του εργατικού δυναμικού σε περιφερειακό επίπεδο. Τη μεγαλύτερη ποσοστιαία πτώση εμφάνισε η Περιφέρεια Θεσσαλίας (-13,8%), ενώ στην ΑΜΘ η μείωση κυμάνθηκε στο 4,5%.
Παράλληλα με την πληθυσμιακή μείωση σημαντικό είναι και το οικονομικό κόστος που επωμίστηκαν οι περιφέρειες της χώρας την περίοδο 2009-2024. Συγκριτικά με το 2009, μετά τη Δυτική Μακεδονία, τη μεγαλύτερη υποχώρηση πραγματικού ΑΕΠ κατέγραψαν οι περιφέρειες Βορείου Αιγαίου (-20,3%) και Ανατολικής Μακεδονίας ‒ Θράκης (-19,6%).
Αγορά εργασίας
Και οι 13 περιφέρειες της χώρας κατέγραψαν ποσοστά απασχόλησης χαμηλότερα του μέσου όρου της ΕΕ (70,8%), ενώ στις περισσότερες εξ αυτών τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν χαμηλότερα του μέσου όρου της χώρας (63,3%). Στην ΑΜΘ καταγράφεται ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά απασχόλησης: 60,5%.
Η ένταση του προβλήματος της ανεργίας σε αρκετές περιφέρειες της χώρας αποτυπώνεται και στο γεγονός ότι αρκετά μεγάλο τμήμα του εργατικού δυναμικού σχετικά υψηλής ειδίκευσης παραμένει χωρίς εργασία. Το ποσοστό ανεργίας μεταξύ των αποφοίτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης σε περιφέρειες όπως η Δυτική Μακεδονία (11,8%), η Κεντρική Μακεδονία (11,2%), η Ανατολική Μακεδονία – Θράκη (9,8%) ξεπερνούσε το 2024 αρκετά τον ‒ήδη υψηλό σε σχέση με την ΕΕ‒ μέσο όρο της χώρας (7,3%).
Σε κίνδυνο φτώχειας
Πολύ υψηλά ποσοστά κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού εντοπίζονται, μεταξύ άλλων, στις περιφέρειες Ιονίων Νήσων (41,4%), Δυτικής Μακεδονίας (36,3%), Δυτικής Ελλάδας (35,2%), Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης (33,8%), Βορείου Αιγαίου (33,2%) και Πελοποννήσου (32,3%). Αντίθετα, το 2024 κοντά στον εθνικό μέσο όρο της χώρας (26,9%) διαμορφώθηκαν τα αντίστοιχα ποσοστά στην Περιφέρεια Θεσσαλίας (25,8%) και στη Στερεά Ελλάδα (25,7%), ενώ τα λιγότερα επεισόδια φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού εντοπίστηκαν το ίδιο έτος στην Ήπειρο (19,6%), στο Νότιο Αιγαίο (20,3%) και στην Κρήτη (20,7%).
Τα περισσότερα επεισόδια σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης ως προς το σύνολο του πληθυσμού εντοπίστηκαν στις περιφέρειες Ιονίων Νήσων (28%), Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης (21,4%), Πελοποννήσου (16%), Δυτικής Ελλάδας (15,8%) και Κεντρικής Μακεδονίας (15,6%), ενώ ποσοστά κοντά στον μέσο όρο της χώρας (14%) εμφάνισαν και οι περιφέρειες Αττικής (14%), Δυτικής Μακεδονίας (13,3%) και Στερεάς Ελλάδας (12,7%).
Κατά κεφαλήν ΑΕΠ
Σύμφωνα με την έρευνα της ΓΣΕΕ, το 2023 και οι 13 περιφερειακές ενότητες της Ελλάδας συνέχισαν να εμφανίζουν κατά κεφαλήν ΑΕΠ, σε μονάδες αγοραστικής δύναμης (PPS), χαμηλότερο από αυτό του μέσου όρου της ΕΕ. Οι πιο φτωχές περιφέρειες της χώρας ήταν το Βόρειο Αιγαίο, η Ήπειρος και η Ανατολική Μακεδονία ‒ Θράκη, στις οποίες το μέσο ΑΕΠ ανά κάτοικο κυμάνθηκε μεταξύ 16.100 και 17.100 PPS, που αντιστοιχούν μόλις στο 43,9% και 46,6% εκείνου της Περιφέρειας Αττικής, η οποία κατέγραψε το 2023 το υψηλότερο περιφερειακό κατά κεφαλήν εισόδημα (36.700 PPS).
Μειώσεις μισθών
Συγκριτικά με το 2009, όλες οι περιφέρειες της χώρας κατέγραψαν το 2022 μείωση αμοιβών εξαρτημένης εργασίας ανά ώρα εργασίας που υπερέβαινε το 25%. Η μεγαλύτερη μείωση παρατηρείται στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου (-40,3%) και ακολουθούν οι περιφέρειες Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης (-35,6%), Βορείου Αιγαίου (-35%), Δυτικής Ελλάδας (-30,3%) και Ιονίων Νήσων (-30,1%). Αντίστοιχα μεγάλη πτώση των αμοιβών εξαρτημένης εργασίας ανά ώρα εργασίας σε πραγματικούς όρους κατέγραψαν και οι υπόλοιπες περιφέρειες της χώρας, ενώ η μικρότερη μείωση σημειώθηκε στην Περιφέρεια Θεσσαλίας (-25,7%).