- Το υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε την κατάρτιση μελέτης για τον ανασχεδιασμό του εκπαιδευτικού χάρτη της χώρας
- Πιο … ηχηρό το «καμπανάκι» στον βόρειο Έβρο, όπου τα σχολεία αδειάζουν ταχύτατα από μαθητές τα τελευταία χρόνια
Δημογραφικό και ερημοποίηση της υπαίθρου οδηγούν σε ανασχεδιασμό του εκπαιδευτικού χάρτη της χώρας. Το υπουργείο Παιδείας ανακοίνωσε την κατάρτιση μελέτης για την εκπόνηση νέας εθνικής στρατηγικής για το σχολικό δίκτυο. Η εθνική στρατηγική θα διαμορφωθεί σε βάθος 20ετίας. Οι άξονες της μελέτης παραπέμπουν ευθέως σε μειώσεις τμημάτων σε υπάρχοντα σχολεία αστικών και ημιαστικών κέντρων, καθώς και συγχωνεύσεις και καταργήσεις σχολείων σε αγροτικές, ορεινές και νησιωτικές περιοχές με μειωμένο πληθυσμό. Πιο … ηχηρό είναι το «καμπανάκι» για τον βόρειο Έβρο, όπου, λόγω δημογραφικής κατάρρευσης της περιοχής, τα σχολεία αδειάζουν ταχύτατα από μαθητές τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του υπ. Παιδείας, από τις 115.000 οι εγγραφές μαθητών στην Α΄ Δημοτικού το σχολικό έτος 2010-11 έφτασαν τις 71.181 εγγραφές το τρέχον 2025-2026. Για το επόμενο σχολικό έτος εκτιμάται ότι ο αριθμός των εγγραφών θα μειωθεί ακόμη και κάτω από τις 70.000. Η απώλεια μαθητών φθάνει σε 45.000 μέσα στα 16 χρόνια, δηλαδή συρρίκνωση της τάξης του 40%.
Χειρότερη από τις προβλέψεις η εικόνα στον Έβρο
Για τον Έβρο, ο Αθανάσιος Καραφύλλης, καθηγητής και πρόεδρος του παιδαγωγικού τμήματος του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, έχει εκπονήσει μία σημαντική μελέτη αναφορικά με την πορεία του μαθητικού πληθυσμού του βορείου Έβρου, την οποία είχε μάλιστα παρουσιάσει πριν λίγους μήνες στα Δίκαια.
Σύμφωνα με αυτήν, σε λίγα χρόνια δε θα έχει απομείνει μαθητής στα σχολεία αφού τα ποσοστά των μειώσεων στον αριθμό των μαθητών σε όλες τις σχολικές βαθμίδες, ολόκληρης της περιφερειακής ενότητας του Έβρου ήταν από -5% έως -32% για τις σχολικές χρονιές 2030-31 και 2031-32. Στην περιοχή του Βόρειου Έβρου δε, οι προβλέψεις της έρευνας ήταν ακόμη δραματικότερες καθώς τα ποσοστά των μειώσεων του πληθυσμού των μαθητών σε Νηπιαγωγεία και Δημοτικά Σχολεία σε όλες τις Δημοτικές Ενότητες ήταν από -11% ως -100%. Πουθενά δεν προβλεπόταν αύξηση.
Ωστόσο, η πραγματικότητα ήταν ακόμη χειρότερη. Στο σχολείο της Δημοτικής Ενότητας του Κυπρίνου η έρευνα προέβλεπε ότι τη φετινή χρονιά ο αριθμός των μαθητών θα κυμαίνονταν από 40 μέχρι 55. Σήμερα οι μαθητές είναι μόλις 20! Το ίδιο και στη Δημοτική Ενότητα Μεταξάδων όπου σύμφωνα με την πρόβλεψη στο σχολείο φέτος θα φοιτούσαν από 42 ως 61 μαθητές. Αλλά είναι μόλις 30.
Ακόμη τραγικότερο είναι ότι η έρευνα έχει γίνει προκειμένου να διεκδικηθούν χρήματα για ανέγερση νέων σχολικών μονάδων. «Το βορειότερο σχολείο της χώρας, αυτό των Δικαίων, έχει σήμερα λίγους περισσότερους από 30 μαθητές. Η πρόβλεψή μας στην έρευνα έλεγε ότι το 2031 το σχολείο αυτό θα υπολειτουργεί ίσως και με μονοψήφιο αριθμό μαθητών αλλά τελικά βλέπουμε ότι πρόβλεψη ήταν πολύ αισιόδοξη. Χάνουμε πολύ περισσότερα παιδιά», είχε πει ο καθηγητής στην εφημερίδα «Καρφίτσα».
Όπως εκτιμά ο κ.Καραφύλλης, ο Βόρειος Έβρος σβήνει και μάλιστα με πολύ γρηγορότερους ρυθμούς από όσο ενδεχομένως και οι άνθρωποι που ζουν εκεί, υπολόγιζαν.
Λήψη άμεσων μέτρων
Έπειτα από την επικαιροποιημένη παρουσίαση των στοιχείων το Δημοτικό Συμβούλιο Ορεστιάδας αποφάσισε ομόφωνα να ζητήσει για τον Βόρειο Έβρο εξαίρεση από τις συγχωνεύσεις σχολείων, έτσι ώστε να λειτουργήσουν όλα τα δημοτικά σχολεία της περιοχής και να διατηρηθούν όλες οι τάξεις των σχολείων ανεξαιρέτως του αριθμού των μαθητών.
«Η περιοχή έχει εγκαταλειφθεί πλήρως. Δεν υπάρχουν δουλειές δεν υπάρχουν υποδομές, οι νέοι έφυγαν και δεν επιστρέφει κανείς. Είναι ίσως είναι το τελευταίο καμπανάκι πριν από την οριστική κατάρρευση. Χρειάζονται δραστικά μέτρα. Η κεντρική διοίκηση έχει αντιληφθεί το θέμα αλλά τα μέτρα είναι ασπιρίνες ενώ χρειαζόμαστε εγχείρηση», επισημαίνει στην “Καρφίτσα” ο Διαμαντής Παπαδόπουλος, δήμαρχος Ορεστιάδας.
Την ίδια ώρα, πάντως, σύμφωνα με την έρευνα προτείνεται:
-Στελέχωση με όλες τις απαραίτητες ειδικότητες (Αγγλικά, Μουσική, Εικαστικά, Γυμναστική κ.λπ.), χωρίς περικοπές.
-Τα Νηπιαγωγεία να λειτουργούν ακόμη και με έναν μαθητή, επίσης κατ’ εξαίρεση.
-Προτεραιοποίηση στη στελέχωση με αναπληρωτές εκπαιδευτικούς, ώστε τα σχολεία της παραμεθορίου να μην μένουν κενά.
-Αίτημα προς το Υπουργείο Παιδείας και τις αρμόδιες υπηρεσίες για θεσμοθέτηση ειδικού πλαισίου λειτουργίας των σχολείων της παραμεθορίου με κριτήρια: εθνικής σημασίας, κοινωνικής συνοχής, γεωγραφικής ιδιαιτερότητας, αναγκαιότητας παροχής ισότιμης εκπαίδευσης.
Ωστόσο, ο σχεδιασμός του Υπουργείου Παιδείας και τα κριτήρια -κυρίως οικονομικά- που θέτει για τη διατήρηση των σχολικών μονάδων, ειδικά σε περιοχές όπως ο βόρειος Έβρος, δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας για εξεύρεση λύσεων. Όλα δείχνουν ότι θα εφαρμοστεί η τακτική «ό,τι δεν λύνεται… κόβεται» – ή καταργείται – συγχωνεύεται.
Με οικονομικά κριτήρια, κυρίως, οι αποφάσεις του Υπουργείου Παιδείας
«Σε μια περίοδο μεγάλων δημογραφικών και κοινωνικών αλλαγών, καθίσταται αναγκαία η πλήρης καταγραφή και ο επανασχεδιασμός του εκπαιδευτικού χάρτη, με βάση συγκεκριμένα οικονομικά δεδομένα, τεκμηρίωση και διαφάνεια. Για πρώτη φορά επιχειρούμε να αποκτήσουμε μια πλήρη εικόνα του πραγματικού λειτουργικού αποτυπώματος των σχολικών μας μονάδων, ώστε οι αποφάσεις μας να βασίζονται σε πραγματικά δεδομένα και όχι σε αποσπασματικές εκτιμήσεις», ανέφερε η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, απευθύνοντας πρόσκληση στα ΑΕΙ της χώρας για την εκπόνηση της μελέτης (το κόστος της είναι 300.000 ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης του υπ. Παιδείας).
Η πρωτοβουλία λέγεται ότι θα δώσει έμφαση στην εκτίμηση του κόστους λειτουργίας των σχολικών μονάδων, στην καλύτερη διαχείριση των πόρων, στην αποτελεσματικότητα του εκπαιδευτικού συστήματος σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, ενώ στα παραπάνω έχει προστεθεί και η έμφαση στην ενίσχυση της παιδαγωγικής και διοικητικής αυτονομίας των σχολείων. Οι βασικοί άξονες τους οποίους θα εξετάσει η μελέτη είναι τρεις:
- Οι παράμετροι του κόστους λειτουργίας σχολικών μονάδων διαφορετικού μεγέθους και γεωγραφικής θέσης.
- Η σχέση μεταξύ σχολικής πληρότητας, μεταφορικού κόστους και εκπαιδευτικών αναγκών.
- Εναλλακτικά μοντέλα οργάνωσης του σχολικού χάρτη με βάση παιδαγωγικά, κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια.
Οπως ανέφερε στην «Καθημερινή» εκπαιδευτικός παράγων, με βάση τις αποφάσεις που λαμβάνονται ετησίως έως τώρα, λόγω των επιπτώσεων της μείωσης του μαθητικού πληθυσμού, όλα δείχνουν ότι θα υπάρξουν καταργήσεις σχολείων στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση στις αστικές και ημιαστικές περιοχές, ενώ στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση οι αλλαγές θα αφορούν συνενώσεις τμημάτων με τη σταδιακή δημιουργία μεγαλύτερων σχολείων.
Κική Ηπειρώτου