«Τις πόλεις τις σχεδιάζουμε για τις επόμενες γενιές και όχι για τις επόμενες εκλογές. Η πολεοδομία είναι μια συνεχής πάλη με μικρά και μεγάλα συμφέροντα»
Τοποθέτηση στην ενημέρωση για το Τοπικό Πολεοδομικό σχέδιο Αλεξανδρούπολης. Σκέψεις και προτάσεις για το αύριο της πόλης, για μια Αλεξανδρούπολη με εξωστρέφεια και αξιοποίηση των πλεονεκτημάτων της
του Γιάννη Λασκαράκη*
Αμέσως μετά την μεταπολίτευση, ο τότε Νομάρχης Έβρου Χρίστος Σπυρόπουλος με κάλεσε στο γραφείο του ως Πρόεδρο του ΤΕΕ Έβρου . Με την παρουσία του καθηγητού της Πολυτεχνικής σχολής του ΑΠΘ Ι. Τριανταφυλλίδη , μου πρότεινε να συστήσουμε μια ομάδα μελέτης από έμπειρους μηχανικούς της πόλης, προκειμένου να συντάξουμε , αφιλοκερδώς, το Ρυθμιστικό Σχέδιο της Αλεξανδρούπολης. Δέχθηκα με χαρά και συγκροτήθηκε η επιτροπή με την συμμετοχή του καθηγητού Ι. Τριανταφυλλίδη ως επικεφαλής και των Ε. Αποστόλου-Παλακίδου, Χ. Καλπάκα, Ε. Ρεϊζη, Π. Ψύλλα, Γ. Λασκαράκη.
Η μελέτη συντάχθηκε και παρουσιάστηκε τον Αύγουστο του 1976 στη Μητρόπολη Αλεξανδρούπολης με την παρουσία των αρχών και πλήθους κόσμου. Το βασικό συμπέρασμα της μελέτης ήταν ότι ο Έβρος είναι μια πολύ ευνοϊκή πραγματικότητα για όλη την Ελλάδα και ότι η Αλεξανδρούπολη βρίσκεται στη τομή δύο κάθετων αξόνων που συνδέουν την Ανατολή με τη Δύση και την Βαλτική με τη Μεσόγειο. Θα μπορούσε επομένως να αποτελέσει τα Ελληνικά «Δαρδανέλια της ξηράς». Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα με την Εγνατία οδό και τον οδικό άξονα Ελσίνκι Αλεξανδρούπολης.
Αυτή είναι η μεγάλη εικόνα την οποία πρέπει να την εξειδικεύσουμε με τις πολεοδομικές και χωροταξικές μελέτες. Μελέτες οι οποίες πρέπει να έχουν ως κέντρο τον άνθρωπο, να είναι ανθρωποκεντρικές. Για την βελτίωση της ζωής των ανθρώπων συντάσσονται τα σχέδια και όχι για τα κτήρια, τους δρόμους και τα εργοστάσια. Με αυτό το πνεύμα πρέπει να ασχοληθούμε σοβαρά με την συνοικία της οδού Άβαντος, με τις απαράδεκτες συνθήκες διαβίωσης των μουσουλμάνων συμπολιτών μας.
Το πρώτο Γενικό Πολεοδομικό σχέδιο συντάχθηκε το 1985 επί δημαρχίας Σουλακάκη. Ως μοναδικός Αντιδήμαρχος είχα τη ευθύνη της παρακολούθησής του. Ήταν ένα οραματικό σχέδιο με καινοτόμες προτάσεις, όπως οι πεζοδρομήσεις , η δημιουργία νέων συνοικιών (Καραγατσιανά, Άγιος Βασίλειος, Βορείως της οδού Αγίου Δημητρίου) , η ρυμοτόμηση της Εξώπολης, η διάνοιξη νέων λεωφόρων (Ηροδότου, επικάλυψη Βανικιώτη κλπ) . Δυστυχώς οι επόμενες δημοτικές αρχές δεν υλοποίησαν μερικές από αυτές, όπως η μερική πεζοδρόμηση της Λεωφόρου Δημοκρατίας.
Η Αλεξανδρούπολη είναι ο μοναδικός δήμος στην Ελλάδα που διαθέτει στην επικράτειά του και τα τέσσερα μέσα διεθνών μεταφορών: Αυτοκινητόδρομο , σιδηρόδρομο , αεροδρόμιο και λιμάνι. Η εξωστρέφεια χαρακτηρίζει την πρωτεύουσα του Έβρου. Σε απόσταση μέχρι τριών ωρών ταξιδιού από την Αλεξανδρούπολη, δίπλα μας, στη Βουλγαρία και στην Τουρκία, ζουν 35 εκατομμύρια κάτοικοι, εν δυνάμει καταναλωτές και τουρίστες, μοναδικό φαινόμενο στην Ευρώπη.
Η πόλη είναι κόμβος διευρωπαϊκών δικτύων και ενεργειακός κόμβος. Μπορεί να γίνει και κόμβος logistics με παγκόσμια σημασία στις διεθνείς μεταφορές.
Η εξωστρέφεια χαρακτηρίζει την Αλεξανδρούπολη και σε αυτή την ιδιότητά της πρέπει να στηριχθούμε για τον σχεδιασμό του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου.
Για παράδειγμα είναι απαραίτητος ένας τερματικός σταθμός των διευρωπαϊκών δικτύων στον ανατολικό τομέα της πόλης, κοινός για τρένο, ΚΤΕΛ, αστικά, ταξί σε σύνδεση με το λιμάνι και το αεροδρόμιο, μέσω ενός ελαφρού μέσου σταθερής τροχιάς (τράμ) . Πέρα από την εξυπηρέτηση των ταξιδιωτών στη μετεπιβίβαση σε άλλα μέσα μέχρι τον τελικό προορισμό τους , θα υπάρξει και ένας υγιής ανταγωνισμός ο οποίος θα έχει ευεργετικές συνέπειες στο κόστος του ταξιδιού. Θα δημιουργηθεί επίσης πέριξ του σταθμού ένας οργανωμένος εμπορικός χώρος, μια αγορά που θα δώσει ζωντάνια στην περιοχή και θα δημιουργήσει πολλές ξέσεις απασχόλησης.
Είχα την χαρά να συνεργασθώ με τον αείμνηστο Αντώνη Τρίτση στη μελέτη των «ανοιχτών πόλεων» για τους οικισμούς της Αλεξανδρούπολης. Μου έλεγε ότι τις πόλεις τις σχεδιάζουμε για τις επόμενες γενιές και όχι για τις επόμενες εκλογές και ότι η πολεοδομία είναι μια συνεχής πάλη με μικρά και μεγάλα συμφέροντα. Πόσο δίκαιο είχε.
*Ο Γιάννης Λασκαράκης είναι Πολιτικός και τοπογράφος μηχανικός, πρώην Αντιδήμαρχος Αλεξανδρούπολης