Ο άγνωστος προθανάτιος καυγάς του Ε. Βενιζέλου με την Έλενα Σκυλίτση[1] και για τα μεταλλεία της Κίρκης και το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης.
Μάρτιος 1936: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος βρίσκεται εξόριστος στο Παρίσι μετά το αποτυχημένο πραξικόπημά του τον Μάρτιο του 1935.
Ο θάνατος του μεγάλου ηγέτη
Το πρωί της 12ης Μαρτίου ο Βενιζέλος επέστρεψε ευδιάθετος μαζί με τον Γυπαράκη, από τον περίπατό τους στο Σεν Κλου. Κατέστρωνε τα σχέδιά του για το ταξίδι του στην Κρήτη και για κάποιες αλλαγές στο σπίτι της Χαλέπας.
Ρώτησε με ποιους θα γευματίσει το μεσημέρι και αν κανονίστηκε η βραδινή του έξοδος και το δείπνο του σε ελληνική ταβέρνα με φίλους που είχαν έρθει από την Κρήτη.
«Δεν θα παίξω απόψε μπριτζ», πληροφόρησε τον Γυπαράκη που τα φρόντιζε όλα. Τον παρακάλεσε να ειδοποιήσει τους συμπαίκτες του για την αλλαγή του προγράμματός του.
Επέστρεψε στο σπίτι γύρω στα μεσάνυχτα. Η Έλενα τον περίμενε όπως πάντα. Ήταν μουτρωμένη διότι δεν την προσκάλεσε να τον συνοδεύσει στην έξοδό του.
«Μα εσύ μου παραπονιόσουν πάντα ότι δεν τους αντέχεις τους φωνακλάδες και άξεστους φίλους μου που έρχονται από την Κρήτη δήθεν για να με δουν, αλλά στην ουσία θέλουν το Παρίσι να γνωρίσουν, όπως λες, και να καλοπεράσουν στην πόλη του φωτός».
«Σωστά, εμένα με χρειάζεσαι μόνο όταν έχεις ανάγκη τα χρήματά μου, για να χρηματοδοτώ τα γελοία πραξικοπήματά σου με τους Σαράφηδες τους Πλαστήρες και τους Καμμένους. Και για να ταΐζω τους αργόσχολους απότακτους αξιωματικούς σου στην Πόλη», απάντησε οργισμένη η Έλενα.
«Δεν είσαι η μόνη που βοήθησες οικονομικά την αντιμετώπιση των τραγικών συνεπειών της μικρασιατικής καταστροφής. Και η Πηνελόπη Δέλτα διέθεσε τα εκατομμύρια του συζύγου της για τον πόλεμο και για την αποκατάσταση των προσφύγων», απάντησε ήρεμα ο Βενιζέλος.
«Α, βέβαια ξέχασα την αγαπημένη σου Πένη. Βοά η Αθήνα για την περίεργη σχέση σας. Μετά τη δολοφονία του Δραγούμη σε σένα βρήκε αποκούμπι. Στον θεωρούμενο ηθικό αυτουργό της εκτέλεσής του μέρα-μεσημέρι, σε συνεργασία με τον πατέρα της τον Μπενάκη και τον Γύπαρη. Άσε την άλλη χωριατοπούλα, την Παρασκευούλα. Ποτέ δε διέκοψες την βουκολική σας σχέση».
Άναψαν τα λαμπάκια του Βενιζέλου. Ανέβηκε το αίμα του στο κεφάλι.
«Ξεπέρασες τα εσκαμμένα Έλενα. Γνωρίζεις ότι εγώ δεν έχω καμία σχέση με τη δολοφονία του Δραγούμη και ότι ο Μπενάκης απαλλάχθηκε από τις κατηγορίες». Δίστασε για λίγο, αλλά το ξεφούρνισε:
«Όσο για την Παρασκευούλα, αυτή εμένα το Λευτέρη αγάπησε και όχι τον Πρωθυπουργό Βενιζέλο, όπως εσύ»
«Και συ τα λεφτά μου ερωτεύτηκες και τις γνωριμίες μας στους πολιτικούς και βασιλικούς κύκλους της Ευρώπης. Και όχι μόνο αυτό. Έμπλεξες και την Ντομινί[2] μου στα σχέδιά σου.
«Τι σχέση έχει η Ντομινί; Με λατρεύει και την αγαπώ σαν κόρη μου», απόρησε ο Βενιζέλος.
«Προκειμένου να εξυπηρετήσεις και να εντυπωσιάσεις τους κομματικούς σου φίλους στη Θράκη, φούσκωσες τα μυαλά του άντρα της, του λόρδου Κρόσφιλντ και τον οδήγησες να αγοράσει τα μεταλλεία της Κίρκης στο Έβρο. Σαν τη μάγισσα Κίρκη, μεταμόρφωσες τα φτωχά μεταλλεία σε πηγή ανυπολόγιστου πλούτου. Τον παραμύθιαζες με τις γνώσεις σου ότι και ο Θουκυδίδης αξιοποίησε κοιτάσματα χαλκού και χρυσού στην Καβάλα και την Αμφίπολη. Ο λόρδος ίδρυσε τις εταιρείες “Kirka Mines Ltd”, “Thrakian Union Ltd” και “Thrakian Mineral Products” . Όλες πτώχευσαν και έχασε μεγάλο μέρος της περιουσίας του. Στο δρόμο κόντεψε να μείνει η Ντομινί».
«Παραλογίζεσαι Έλενα. Εγώ απλά ικανοποίησα τις απαιτήσεις τους, όπως έκανα σε κάθε εξαγωγική επένδυση. Με παρενοχλούσαν φορτικά, τη μια με την εκβάθυνση του λιμανιού της Αλεξανδρουπόλεως, την άλλη για τη σιδηροδρομική γραμμή, το ηλεκτρικό, τις απαλλοτριώσεις και άλλα πολλά. Τελικά ανέθεσα την παρακολούθηση της επένδυσης στον Σκουλά , για να ησυχάσω[3]» .
Εκεί τελείωσε η έντονη συζήτηση. Κατάλαβαν και οι δύο ότι το παράκαναν. Πρόσεξε η Έλενα ένα απλανές βλέμμα του συζύγου της και μια αστάθεια στο βάδισμά του. Ανησύχησε μήπως του έκανε κακό η έντονη λογομαχία.
«Καλύτερα να πέσεις για ύπνο Λευτέρη, φαίνεσαι κουρασμένος. Τα λέμε το πρωί. Καληνύχτα».
Το επόμενο πρωί της 13ης Μαρτίου ο Βενιζέλος δεν ένοιωθε καλά. Πριν πάρει το πρωινό του πάτησε το κουμπί του κουδουνιού και κάλεσε τον φρουρό. Άρχισε να ψευδίζει ακαταλαβίστικες φράσεις. Ο φρουρός ειδοποίησε την Έλενα που έφθασε ανήσυχη. Τον βρήκε όρθιο , ακίνητο με το βλέμμα απλανές. Το στόμα του ήταν τραβηγμένο προς τα δεξιά. Δεν ήταν η πρώτη φορά που παρουσίασε αυτά τα συμπτώματα ο Βενιζέλος. Το ίδιο του συνέβη και στη Νάπολη όπου κατέφυγε μετά το πραξικόπημα του Μαρτίου.
Συνέχισε να μιλάει ακατάληπτα. Κάποια στιγμή μπόρεσε να πει τη φράση «δεν είμαι καλά». Το βλέμμα του άρχισε να σβήνει , άσπρισε το πρόσωπό του. Η Έλενα τον οδήγησε πάλι στο κρεβάτι του και κάλεσε τους γάλλους γιατρούς του. Και οι δύο διέγνωσαν αμέσως εγκεφαλική συμφόρηση. Σε λίγο έχασε τις αισθήσεις του.
Ο Σοφούλης έλαβε από την Έλενα ένα ολιγόλογο τηλεγράφημα: «Με βαθυτάτην οδύνην γνωρίζω ότι Πρόεδρος ασθενεί σοβαρότατα».
Μετά πέντε μέρες πάλης με τον Χάρο , την Τετάρτη 18 Μαρτίου του 1936 , στις 8.00 το πρωί, ο ηγέτης της Μεγάλης Ελλάδας άφησε την τελευταία του πνοή σε ηλικία 72 χρόνων. Επαληθεύτηκε έτσι και η προφητεία ενός καλόγερου της Κρήτης: «Ο Βενιζέλος, είπε, θα ζήσει στον εικοστό αιώνα τόσα χρόνια όσα θα ζήσει και στον δέκατο ένατο, τριάντα έξι».
Μόλις ο Μεταξάς πληροφορήθηκε τον θάνατο του Βενιζέλου άνοιξε μια σαμπάνια. Όπως άνοιξε διάπλατα και ο δρόμος της εξουσίας για τον φιλόδοξο Κεφαλλονίτη.
Ο μεγάλος ηγέτης άφησε την τελευταία του πνοή εξόριστος και συκοφαντημένος, όπως οι μεγάλοι πρόγονοί του της αρχαιότητας.
Η είδηση του θανάτου του διαδόθηκε σε όλο τον κόσμο. Κανείς ξένος και Έλληνας δεν έμεινε ασυγκίνητος.
Ο ορκισμένος εχθρός του, ο μόνιμος συκοφάντης του, ο Γεώργιος Βλάχος της Καθημερινής, θα γράψει: «Ο Βενιζέλος ήταν πολύ μεγάλος γα έναν λαό όπως οι Έλληνες» .
[1] Η σύζυγός του Βενιζέλου
[2] Η κόρη της Σκυλίτση από νεανικό της δεσμό
[3] Μίμης Ανδρουλάκης, Ταξίδι μέλιτος, εκδ.Πατάκη, σελ.412