Η απόφαση του Διοικητικού Εφετείου, που έκανε δεκτή την προσφυγή του Δήμου Σαμοθράκης και ακύρωσε τις άδειες παραγωγής των έργων, δημιουργεί νέα δεδομένα
Στο Συμβούλιο της Επικρατείας μεταφέρεται, σύμφωνα με πληροφορίες, το επόμενο κρίσιμο κεφάλαιο της αντιπαράθεσης για τα δύο πιλοτικά υπεράκτια αιολικά έργα, συνολικής ισχύος έως 600 MW, στη θαλάσσια περιοχή της Αλεξανδρούπολης, μετά την πρόσφατη δικαίωση του Δήμου Σαμοθράκης από το Διοικητικό Εφετείο Αθηνών.
Η απόφαση του Διοικητικού Εφετείου, που έκανε δεκτή την προσφυγή του Δήμου Σαμοθράκης και ακύρωσε τις άδειες παραγωγής των δύο έργων, δημιουργεί νέα δεδομένα για την πορεία των πρώτων πιλοτικών offshore αιολικών πάρκων της χώρας. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων Α.Ε. (ΕΔΕΥΕΠ) εξετάζει πλέον την προσφυγή στο ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο, επιχειρώντας να ανατρέψει την απόφαση.
Την ίδια ώρα, ωστόσο, το ζήτημα δεν έχει μόνο δικαστική και επενδυτική διάσταση. Η συγκεκριμένη ανάπτυξη συναντά αντιδράσεις και σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, καθώς ούτε ο Δήμος Αλεξανδρούπολης έχει εγκρίνει την εν λόγω επένδυση, σύμφωνα με απόφαση του Δημοτικού του Συμβουλίου τον Φεβρουάριο του 2025. Παράλληλα, θέση για την ανάπτυξη των υπεράκτιων αιολικών στην περιοχή και τις περιβαλλοντικές και επιστημονικές παραμέτρους του σχεδιασμού έχουν λάβει και αρμόδιοι περιβαλλοντικοί και επιστημονικοί φορείς, όπως το Ινστιτούτου Αλιευτικής Έρευνας και το Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών.
Έτσι, η επόμενη μέρα για τα δύο πιλοτικά έργα διαμορφώνεται σε ένα σύνθετο περιβάλλον, όπου η δικαστική εκκρεμότητα συναντά τις αντιστάσεις της τοπικής αυτοδιοίκησης και τις αρνητικές γνωμοδοτήσεις των επιστημονικών και περιβαλλοντικών φορέων.
Τα δύο πιλοτικά έργα των 600 MW
Υπενθυμίζεται πως η υπόθεση αφορά δύο πιλοτικά υπεράκτια αιολικά πάρκα σταθερής έδρασης στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή Αλεξανδρούπολης – Σαμοθράκης.
Το ένα έργο, της ΔΕΗ, έχει λάβει άδεια για ισχύ 216 MW, ενώ το δεύτερο, που αναπτύσσεται από την ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή και τη Motor Oil, έχει αδειοδοτηθεί για 400 MW.
Τα δύο projects αποτελούν ξεχωριστό κομμάτι του εθνικού σχεδιασμού για τα υπεράκτια αιολικά και θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικά για την ελληνική αγορά, όχι μόνο εξαιτίας της ισχύος που μπορούν να προσθέσουν στο ηλεκτρικό σύστημα, αλλά και επειδή προορίζονται να αποτελέσουν την πρώτη μεγάλης κλίμακας δοκιμή για έναν κλάδο που σήμερα ουσιαστικά δεν διαθέτει ανεπτυγμένη εγχώρια βιομηχανική βάση.
Η ανάπτυξή τους λέγεται ότι θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πεδίο απόκτησης τεχνογνωσίας για ελληνικές εταιρείες, λιμάνια, κατασκευαστές και προμηθευτές, πριν από την είσοδο της αγοράς στη φάση των μεγαλύτερων πλωτών υπεράκτιων έργων που προβλέπει ο εθνικός σχεδιασμός για τα επόμενα χρόνια.
Ακριβώς αυτή η μεταβατική λειτουργία είναι που προσδίδει στα πιλοτικά έργα ιδιαίτερη σημασία, σύμφωνα με ανάλυση του energygame.gr: «Πριν από την ανάπτυξη των εμπορικών θαλάσσιων περιοχών και των μεγάλων πλωτών εγκαταστάσεων, τα projects της Αλεξανδρούπολης μπορούν να αποτελέσουν το πρώτο πεδίο εφαρμογής σε ζητήματα κατασκευής, λειτουργίας, συντήρησης, λιμενικής εξυπηρέτησης και διασύνδεσης».
Η οικονομική εξίσωση παραμένει ανοιχτή
Πέρα όμως από το ΣτΕ, η μεγαλύτερη αβεβαιότητα για τα πιλοτικά βρίσκεται στο οικονομικό μοντέλο πάνω στο οποίο θα στηριχθούν.
Για την αγορά, το καθοριστικό ερώτημα είναι με ποιον τρόπο θα εξασφαλιστούν έσοδα ικανά να στηρίξουν επενδύσεις με υψηλό αρχικό κόστος, μεγάλους χρόνους ανάπτυξης και σημαντικό τεχνολογικό ρίσκο. Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο έχει ανοίξει τον δρόμο για τη δυνατότητα χορήγησης λειτουργικής ενίσχυσης, απαιτείται όμως η συμβατότητα του μηχανισμού με τους ευρωπαϊκούς κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων.
Στο τραπέζι βρίσκεται η επιλογή ενός σχήματος που θα επιτρέψει την αποζημίωση της παραγόμενης ηλεκτρικής ενέργειας με προκαθορισμένο τρόπο, υπό την προϋπόθεση ότι θα λάβει το πράσινο φως της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εναλλακτικά, το θεσμικό πλαίσιο αφήνει περιθώριο για διαφορετικό μηχανισμό μέσω ανταγωνιστικής διαδικασίας.
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο εστιάζεται πλέον μεγάλο μέρος της συζήτησης. Χωρίς ορατότητα ως προς τα μελλοντικά έσοδα, οι επενδυτές δύσκολα μπορούν να προχωρήσουν στις τελικές επενδυτικές αποφάσεις που απαιτούνται για projects τέτοιου μεγέθους.
Παράλληλα έχει εξεταστεί η αξιοποίηση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων, μεταξύ των οποίων και πόροι που συνδέονται με την απανθρακοποίηση, ώστε να περιοριστεί το χρηματοδοτικό βάρος των πρώτων επενδύσεων και να καταστεί το μοντέλο οικονομικά βιώσιμο.
Η νέα φόρμουλα για το SPV
Σε διαφορετικό, αλλά εξίσου κρίσιμο μέτωπο, συνεχίζεται η αναζήτηση της κατάλληλης φόρμουλας για τη μετοχική σύνθεση της εταιρείας ειδικού σκοπού (SPV)), η οποία έχει αναλάβει να «τρέξει» τις αναγκαίες έρευνες και μελέτες για την ωρίμανση των θαλάσσιων περιοχών όπου προβλέπεται να αναπτυχθούν τα πρώτα εμπορικά υπεράκτια αιολικά πάρκα. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον τόσο η διεύρυνση του μετοχικού σχήματος όσο και ο τρόπος με τον οποίο θα μπορούσε να διατηρήσει ενεργό ρόλο ο ΑΔΜΗΕ, από τη στιγμή που η συμμετοχή του στο μετοχικό κεφάλαιο του SPV έχει ουσιαστικά αποκλειστεί.
Η αρχική πρόταση για την είσοδο του Διαχειριστή στο SPV είχε περάσει από το Διοικητικό Συμβούλιο του ΑΔΜΗΕ. Ωστόσο, οι διαβουλεύσεις που ακολούθησαν, στο πλαίσιο σειράς συναντήσεων με τη ΡΑΑΕΥ μέσα στο καλοκαίρι, κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η άμεση μετοχική συμμετοχή του δεν μπορεί να προχωρήσει. Σύμφωνα με τη σχετική προσέγγιση, μια τέτοια κίνηση θεωρείται ασύμβατη με τη ρυθμιζόμενη δραστηριότητα του Διαχειριστή, κινείται εκτός του υφιστάμενου ρυθμιστικού πλαισίου και, ως εκ τούτου, δεν θα μπορούσε να λάβει την απαιτούμενη έγκριση.
Ο ΑΔΜΗΕ, πάντως, δεν αναμένεται να μείνει εκτός της διαδικασίας. Αντιθέτως, θα εξακολουθήσει να έχει κομβικό ρόλο λόγω των θεσμικών του αρμοδιοτήτων στον σχεδιασμό και την ανάπτυξη του Συστήματος Μεταφοράς. Μία από τις εναλλακτικές λύσεις που βρίσκονται στο τραπέζι –και μένει να φανεί εάν τελικά θα υιοθετηθεί– είναι η σύναψη ειδικής συμφωνίας με την ΕΔΕΥΕΠ ή απευθείας με το SPV, η οποία θα επιτρέπει στον Διαχειριστή να αποκτά πρόσβαση στα αναγκαία δεδομένα χωρίς να συμμετέχει μετοχικά στην εταιρεία.
Η πρόσβαση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τον σχεδιασμό των ηλεκτρικών υποδομών που θα συνοδεύσουν την ανάπτυξη των offshore έργων. Ο ΑΔΜΗΕ θα πρέπει, με βάση τα στοιχεία που θα συγκεντρωθούν, να προσδιορίσει τα σημεία στα οποία τα μελλοντικά υπεράκτια αιολικά πάρκα θα συνδεθούν με το ηπειρωτικό σύστημα, καθώς και τα συνοδά έργα μεταφοράς που θα απαιτηθούν για την ασφαλή ένταξη της νέας ισχύος στο δίκτυο.
Ως εκ τούτου, το ενδιαφέρον μετατοπίζεται έτσι στη νέα σύνθεση του SPV, το οποίο σήμερα ανήκει κατά 100% στην ΕΔΕΥΕΠ. Η συζήτηση για τη διεύρυνση της μετοχικής του βάσης παραμένει ανοιχτή, με την προσοχή να στρέφεται, μεταξύ άλλων, σε τραπεζικά ιδρύματα αλλά και σε ιδιωτικές επιχειρήσεις που συνδέονται με την ανάπτυξη του Εθνικού Προγράμματος Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων. Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένα συμπαγές εταιρικό σχήμα με επαρκή χρηματοδοτική ισχύ, ώστε να μπορέσει να αναλάβει το σημαντικό κόστος των ερευνών και των μελετών που απαιτούνται πριν από την προκήρυξη των διαγωνισμών.