Εδώ και χρόνια, κάτω από τις ετικέτες της «αισθητικής», της «αντιγήρανσης», της «αναζωογόνησης», της «μακροζωίας» και της «ευεξίας», αναπτύχθηκε μια ανεξέλεγκτη αγορά ιατρικών υπηρεσιών. Επιστημονικοί όροι όπως «βλαστοκύτταρα», «κυτταρικές θεραπείες», «αναγεννητική ιατρική» και «πλασμαφαίρεση» χρησιμοποιήθηκαν για να διαφημιστούν πανάκριβες πρακτικές χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση, σαφές θεσμικό πλαίσιο και ουσιαστικό κρατικό έλεγχο.
Το αποτέλεσμα ήταν βαριές ιατρικές πράξεις να εμφανίζονται ως απλές υπηρεσίες ευεξίας και να πραγματοποιούνται ακόμη και σε κοινά ιδιωτικά ιατρεία, χωρίς το νοσοκομειακό περιβάλλον και την εξειδικευμένη υποστήριξη που απαιτούν.
Μέσα σε αυτή την ανεξέλεγκτη πραγματικότητα συνέβη και το τραγικό περιστατικό με τον Γιώργο Μαζωνάκη, έναν από τους πιο αναγνωρίσιμους Έλληνες καλλιτέχνες. Οι ακριβείς συνθήκες του θανάτου του διερευνώνται από τη Δικαιοσύνη. Η υπόθεσή του, όμως, αποκάλυψε με τον πιο οδυνηρό τρόπο ένα πρόβλημα που εξελισσόταν επί χρόνια μπροστά στα μάτια των αρμόδιων αρχών.
Η αναγνωρισιμότητα του θύματος έδωσε στο θέμα πανελλαδικές διαστάσεις. Και γεννά ένα αμείλικτο ερώτημα: πόσοι άγνωστοι πολίτες έχουν ήδη παραδώσει την υγεία, τις οικονομίες και την ελπίδα τους στους εμπόρους της «αιώνιας νεότητας», χωρίς η περίπτωσή τους να γίνει ποτέ γνωστή;
Το διάτρητο καθεστώς ελέγχου δεν προέκυψε τυχαία. Οικοδομήθηκε σταδιακά μέσα στον μνημονιακό κύκλο απορρύθμισης του 2011–2012. Με τον ν. 3919/2011 η προηγούμενη διοικητική άδεια αντικαταστάθηκε σε μεγάλο βαθμό από τη διαδικασία αναγγελίας και, με την υπουργική απόφαση του 2012, η βεβαίωση λειτουργίας των ιδιωτικών ιατρείων ανατέθηκε στους Ιατρικούς Συλλόγους.
Τα δικαιολογητικά και η αρχική αυτοψία δεν καταργήθηκαν. Η ευθύνη, όμως, κατακερματίστηκε ανάμεσα σε βεβαιώσεις, υπεύθυνες δηλώσεις, επαγγελματική αυτοδιοίκηση και εκ των υστέρων ελέγχους. Η κρατική εποπτεία άρχισε να υποχωρεί και τη θέση της να καταλαμβάνει η λογική ότι η αγορά θα αυτορρυθμιστεί και ο πολίτης θα προστατευθεί μόνος του.
Το αποφασιστικό πλήγμα ήρθε τον Αύγουστο του 2019. Με το άρθρο 82 του ν. 4622/2019 για το «Επιτελικό Κράτος», η κυβέρνηση Μητσοτάκη κατήργησε το αυτοτελές Σώμα Επιθεωρητών Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας και μετέφερε τις αρμοδιότητές του στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Έτσι, ο εξειδικευμένος ελεγκτικός μηχανισμός της υγείας χάθηκε μέσα σε μια Αρχή γενικών αρμοδιοτήτων.
Και όλα αυτά ενώ οι επιστήμονες προειδοποιούσαν. Η Ελληνική Αιματολογική Εταιρεία και η Ελληνική Εταιρεία Γονιδιακής Θεραπείας και Αναγεννητικής Ιατρικής είχαν απευθυνθεί εγγράφως ήδη από το 2019 στον ΕΟΦ, στον Εθνικό Οργανισμό Μεταμοσχεύσεων και στο Υπουργείο Υγείας για τις μη εγκεκριμένες και ανεπαρκώς τεκμηριωμένες κυτταρικές θεραπείες. Επανήλθαν τον Οκτώβριο του 2025, ζητώντας έρευνα των σχετικών δομών, ενίσχυση της εποπτείας και επίσημη ενημέρωση των πολιτών.
Οι αιματολόγοι είναι κατηγορηματικοί: η πλασμαφαίρεση αποτελεί σοβαρή θεραπευτική πράξη, με συγκεκριμένες ενδείξεις. Δεν αποτελεί μέθοδο «αποτοξίνωσης», «ευεξίας» ή «μακροζωίας».
Ο κ. Γεωργιάδης απαντά ότι το 2019 δεν ήταν υπουργός Υγείας. Σωστά. Ήταν, όμως, υπουργός Ανάπτυξης της ίδιας κυβέρνησης και το επίσημο ΦΕΚ του νόμου που κατήργησε το ΣΕΥΥΠ φέρει και τη δική του υπογραφή. Και όταν οι επιστήμονες προειδοποίησαν ξανά το 2025, ήταν πλέον υπουργός Υγείας.
Δεν μπορεί, επομένως, να αποποιείται ούτε τη συλλογική κυβερνητική ευθύνη του 2019 ούτε την προσωπική πολιτική ευθύνη για όσα δεν έγιναν στη συνέχεια. Η σημερινή παραδοχή του ότι «το σύστημα δεν τα κατάφερε» και ότι ένα εξειδικευμένο Σώμα θα ήταν αποτελεσματικότερο αποτελεί ομολογία αποτυχίας της κυβερνητικής επιλογής.
Ακόμη και ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών αναγνωρίζει σήμερα ότι μετά την κατάργηση του ΣΕΥΥΠ υπάρχει «τεράστιο κενό» και ότι αποτελεί θεσμική στρέβλωση ο ίδιος φορέας να αδειοδοτεί και ταυτόχρονα να ελέγχει τα ιδιωτικά ιατρεία.
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ένας κωδικός QR. Η άδεια δείχνει τι επιτρέπεται να κάνει ένα ιατρείο. Δεν αποκαλύπτει τι πραγματικά γίνεται πίσω από την κλειστή πόρτα. Αυτό μπορούν να το διαπιστώσουν μόνο συνεχείς και αιφνιδιαστικοί έλεγχοι από εξειδικευμένους επιθεωρητές.
Αυτή είναι η νεοφιλελεύθερη αντιστροφή: το κράτος αποσύρεται από την πρόληψη και τον έλεγχο και, όταν το σύστημα αποτυγχάνει, μεταφέρει την ευθύνη στον ασθενή, ζητώντας του να «ενημερώνεται», να «προσέχει» και να σαρώνει έναν κωδικό.
Γι’ αυτό απαιτούνται τώρα συγκεκριμένες αποφάσεις:
– Άμεση αποκατάσταση ενός αυτοτελούς και εξειδικευμένου Σώματος Επιθεώρησης Υπηρεσιών Υγείας και Πρόνοιας, με πλήρη στελέχωση, θεσμική ανεξαρτησία και σαφή αρμοδιότητα αιφνιδιαστικών ελέγχων στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.
– Ενιαίο και αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο που θα ορίζει ποιες ιατρικές πράξεις επιτρέπονται σε κάθε κατηγορία δομής και ποιες απαιτούν νοσοκομειακό ή άλλο ειδικά αδειοδοτημένο περιβάλλον. Παράλληλα, δημόσιο μητρώο αδειοδοτημένων δομών, εγκεκριμένων θεραπειών και επιτρεπόμενων πράξεων, προσβάσιμο σε κάθε πολίτη.
– Μόνιμος ψηφιακός μηχανισμός εποπτείας της ιατρικής διαφήμισης με αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης. Το σύστημα θα ελέγχει το δημόσια διαθέσιμο περιεχόμενο ιστοσελίδων, μέσων κοινωνικής δικτύωσης και πληρωμένων διαφημίσεων, εντοπίζοντας ισχυρισμούς για «θαυματουργές», «αναγεννητικές», «αντιγηραντικές» και άλλες μη εγκεκριμένες θεραπείες.
Η τεχνητή νοημοσύνη δεν θα επιβάλλει κυρώσεις. Θα ενεργοποιεί ειδοποιήσεις προς εξειδικευμένους επιθεωρητές και επιστημονικούς φορείς, οι οποίοι θα εξετάζουν κάθε περίπτωση. Όπου διαπιστώνεται παράβαση, θα ακολουθούν άμεση απόσυρση της διαφήμισης, επιτόπιος έλεγχος και αυστηρές διοικητικές και πειθαρχικές κυρώσεις. Έτσι, η εποπτεία θα πάψει να περιμένει παθητικά μια καταγγελία και θα γίνει διαρκής και προληπτική.
– Δημόσια λογοδοσία για την περίοδο 2019–2026: πόσοι έλεγχοι πραγματοποιήθηκαν, σε ποιες δομές, ποια ήταν τα πορίσματα και οι κυρώσεις και πόσες καταγγελίες ή παρατυπίες έμειναν χωρίς ουσιαστική διερεύνηση.
– Καθαρή πολιτική ανάληψη ευθύνης. Αν η κυβέρνηση επαναφέρει σήμερα τον εξειδικευμένο ελεγκτικό μηχανισμό που η ίδια κατήργησε το 2019, οφείλει να το παραδεχθεί: η κατάργηση του ΣΕΥΥΠ ήταν λάθος και άφησε την υγεία των πολιτών απροστάτευτη επί επτά χρόνια.
Η υπόθεση Μαζωνάκη δεν δημιούργησε το πρόβλημα. Αποκάλυψε τις συνέπειες της θεσμικής ανοχής απέναντί του.
Η υγεία δεν αντέχει άλλους πειραματισμούς του «Επιτελικού Κράτους». Η ατομική ευθύνη αρχίζει αφού το κράτος εκπληρώσει τη συνταγματική του υποχρέωση. Δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για τη θεσμική και πολιτική του ανευθυνότητα.
Μαλτέζος Φ. Μενέλαος
Οικονομολόγος – Λογιστής
πρ. Βουλευτής Έβρου
Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης