- Η μεγάλη εκκρεμότητα παραμένει, η κοινωνία του νησιού είναι ανήσυχη και ζητά οριστική διευθέτηση
- Το ζήτημα παραμένει ανοιχτό από το 2021 και αποτελεί «αγκάθι» για τον κόσμο
- Στο επίκεντρο οι διεκδικήσεις του Δημοσίου και η υπαγωγή του νησιού στις εξαιρέσεις του Ν. 998/1979
- Δήμος, κάτοικοι και φορείς ζητούν θεσμική παρέμβαση και ξεκάθαρο πλαίσιο για τις περιουσίες του νησιού. Τα αιτήματα προς την Πολιτεία
Ένα ζήτημα που αγγίζει την περιουσία, την καθημερινότητα αλλά και την αναπτυξιακή προοπτική της Σαμοθράκης βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της τοπικής κοινωνίας. Πρόκειται για το ιδιοκτησιακό καθεστώς εκτάσεων του νησιού και τις αμφισβητήσεις που, σύμφωνα με τους κατοίκους και τους φορείς, έχουν δημιουργήσει μια κατάσταση αβεβαιότητας για σημαντικό αριθμό ιδιοκτητών.
Η υπόθεση δεν είναι καινούργια. Το πρώτο οργανωμένο αίτημα του Δήμου προς την Πολιτεία κατατέθηκε το 2021, συνοδευόμενο από νομική μελέτη, με αίτημα την υπαγωγή της Σαμοθράκης στις εξαιρέσεις της παραγράφου 1 του άρθρου 62 του Ν. 998/1979, ως «Μη Δορυάλωτης» περιοχής. Έξι χρόνια αργότερα, το θέμα παραμένει ανοιχτό, με την τοπική κοινωνία να ζητά πλέον συγκεκριμένη θεσμική λύση και όχι μια ακόμη παράταση της εκκρεμότητας.
Το τελευταίο διάστημα η κινητοποίηση έχει ενταθεί. Δήμος, Δημοτικό Συμβούλιο, κάτοικοι, σύλλογοι και φορείς συμμετέχουν στη διεκδίκηση, ενώ το ζήτημα έχει τεθεί εκ νέου σε επαφές με την Πολιτεία και σε ευρείες συσκέψεις.
Μια υπόθεση με βαθιές ιστορικές ρίζες
Στον πυρήνα της υπόθεσης βρίσκεται η ιστορική ιδιαιτερότητα της Σαμοθράκης και το ιδιοκτησιακό καθεστώς των γαιών της. Σύμφωνα με την ιστορική και νομική τεκμηρίωση που επικαλούνται οι φορείς του νησιού, η Σαμοθράκη συγκαταλέγεται στις περιοχές που δεν κατακτήθηκαν και υπήχθησαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ως φόρου υποτελείς. Το στοιχείο αυτό αποτελεί βασικό μέρος του επιχειρήματος για τον χαρακτηρισμό της ως «Μη Δορυάλωτης».
Όπως αναφέρεται στο ψήφισμα αρχών, φορέων και συλλόγων, κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας οι γαίες και τα δάση της Σαμοθράκης υπάγονταν στην κατηγορία των ιδιωτικών φορολογούμενων γαιών και οι μεταβιβάσεις γίνονταν με πωλητήρια έγγραφα. Με βάση αυτή την ιστορική προσέγγιση, η τοπική κοινωνία υποστηρίζει ότι οι ιδιοκτησίες των κατοίκων δεν πέρασαν αυτομάτως στην κυριότητα του Δημοσίου απλώς και μόνο λόγω της διαδοχής του Οθωμανικού και του Ελληνικού κράτους.
Το επιχείρημα αυτό αποτελεί τη βάση της διεκδίκησης για την υπαγωγή της Σαμοθράκης στις εξαιρέσεις του άρθρου 62 του Ν. 998/1979.
Στο πλαίσιο της τεκμηρίωσης του αιτήματος, ο Δήμος είχε καταθέσει προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας τη μελέτη της νομικού Γεωργίας Κ. Χιόνη, «Το ιδιοκτησιακό καθεστώς των γαιών της Σαμοθράκης κατά την Τουρκοκρατία», έκδοση του 2022, η οποία χρησιμοποιείται ως ένα από τα βασικά στοιχεία της επιχειρηματολογίας της τοπικής πλευράς.
Το πρόβλημα σήμερα
Η σημερινή διάσταση της υπόθεσης συνδέεται με το Κτηματολόγιο και τις αμφισβητήσεις ιδιοκτησιών που, σύμφωνα με τους κατοίκους, έχουν δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα.
Η τοπική κοινωνία υποστηρίζει ότι εκτάσεις που θεωρούνται ιδιωτικές αντιμετωπίζονται σε ορισμένες περιπτώσεις ως «διακατεχόμενες», με αποτέλεσμα οι ιδιοκτήτες να καλούνται να αποδείξουν δικαιώματα που θεωρούν ότι κατέχουν εδώ και χρόνια.
Στο ψήφισμα διαμαρτυρίας γίνεται λόγος για αμφισβητήσεις από το Δημόσιο και το Δασαρχείο και για τις συνέπειες που αυτές έχουν στους ιδιοκτήτες. Οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι μια τέτοια κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε πολυδάπανους και ψυχοφθόρους δικαστικούς αγώνες, ενώ παράλληλα περιορίζει τη δυνατότητα αξιοποίησης περιουσιών.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη κοινωνική διάσταση του θέματος. Για μια μικρή νησιωτική κοινωνία, η αβεβαιότητα γύρω από την ιδιοκτησία δεν αφορά μόνο ένα νομικό ή διοικητικό ζήτημα. Αφορά τη δυνατότητα ενός κατοίκου να μεταβιβάσει, να αξιοποιήσει ή να επενδύσει στην περιουσία του. Αφορά, επομένως, και την οικονομική δραστηριότητα και την αναπτυξιακή προοπτική του τόπου.
Η ίδια η τοπική κοινωνία συνδέει ευθέως την εκκρεμότητα με το «πάγωμα» αναπτυξιακών και παραγωγικών δραστηριοτήτων και εκφράζει την ανησυχία ότι, χωρίς λύση, το πρόβλημα θα συνεχίσει να λειτουργεί ως τροχοπέδη για το νησί.
Από το 2021 μέχρι σήμερα
Το αίτημα της Σαμοθράκης έχει πλέον μια διαδρομή αρκετών ετών. Το 2021, επί δημαρχίας Νικολάου Γαλατούμου, υποβλήθηκε το αίτημα προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Στη συνέχεια, σύμφωνα με το υλικό, υπήρξαν νέες παρεμβάσεις προς την Πολιτεία, μεταξύ άλλων το 2024 και το 2026, από τον σημερινό δήμαρχο Αθανάσιο Βίτσα.
Παράλληλα, οι κάτοικοι και οι φορείς του νησιού έχουν πραγματοποιήσει επαφές και παρεμβάσεις, αναζητώντας μια λύση που θα αντιμετωπίζει συνολικά το ζήτημα.
Η θέση που πλέον διατυπώνεται με μεγαλύτερη ένταση είναι ότι δεν αρκούν μεμονωμένες διοικητικές αποφάσεις ή η αντιμετώπιση κάθε περίπτωσης ξεχωριστά. Η τοπική κοινωνία ζητά μια συνολική ρύθμιση, η οποία θα λαμβάνει υπόψη την ιδιαίτερη ιστορική και ιδιοκτησιακή πραγματικότητα της Σαμοθράκης.
Κοινωνική κινητοποίηση
Η συγκέντρωση της 2ας Αυγούστου στη Χώρα Σαμοθράκης έδωσε νέα διάσταση στη διεκδίκηση. Δήμος, φορείς και κάτοικοι εξέφρασαν δημόσια την αντίθεσή τους στην κατάσταση που έχει διαμορφωθεί και ζήτησαν την άμεση παρέμβαση της Πολιτείας.
Στο ψήφισμα που υιοθετήθηκε καταγράφονται συγκεκριμένα αιτήματα, ενώ προβλέπεται και η συγκρότηση επιτροπής αγώνα και παρακολούθησης του θέματος, με στόχο τον συντονισμό των νομικών και κοινωνικών ενεργειών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το γεγονός ότι στο αίτημα εμφανίζεται ευρύτερη συσπείρωση της τοπικής κοινωνίας. Στο ψήφισμα αναφέρονται το Δημοτικό Συμβούλιο, κάτοικοι και ιδιοκτήτες, σύλλογοι Σαμοθρακιτών, πολιτιστικοί σύλλογοι, αλλά και Σαμοθρακίτες που ζουν στο εξωτερικό.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το θέμα έχει ξεπεράσει τα όρια μιας μεμονωμένης ιδιοκτησιακής διαφοράς και έχει εξελιχθεί σε συλλογικό αίτημα της κοινωνίας του νησιού.
Η προσπάθεια για πολιτική και θεσμική λύση
Παράλληλα με την κοινωνική κινητοποίηση, ο Δήμος συνεχίζει τη θεσμική προσπάθεια. Σύμφωνα με το σχετικό δελτίο Τύπου, η επίλυση του ιδιοκτησιακού αποτελεί κεντρικό στρατηγικό στόχο, με τον Δήμο να προωθεί τη νομοθετική λύση μέσω επαφών και παρεμβάσεων προς τα αρμόδια υπουργεία. Παράλληλα, δρομολογούνται και νομικές ενέργειες.
Η πρόσφατη ευρεία σύσκεψη ανέδειξε και την πολιτική διάσταση της υπόθεσης. Σύμφωνα με τον Δήμο, συμμετείχαν διαδικτυακά ο Μητροπολίτης κ.κ. Άνθιμος, ο υφυπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και βουλευτής Έβρου Χρήστος Δερμεντζόπουλος, ο ιστορικός Κωνσταντίνος Χιόνης και εκπρόσωπος του βουλευτή Έβρου Αναστάσιου Δημοσχάκη.
Στην αίθουσα παρευρέθηκαν ο βουλευτής Έβρου Σταύρος Κελέτσης, ο πρώην δήμαρχος Νικόλαος Γαλατούμος, μέλη του Δημοτικού Συμβουλίου και κάτοικοι. Παράλληλα, αναγνώστηκαν ψηφίσματα συλλογικών φορέων.
Τα αιτήματα προς την Πολιτεία
Η τοπική κοινωνία ζητά πλέον συγκεκριμένες κινήσεις και άμεσες λύσεις. Πρώτο αίτημα είναι η αναγνώριση του καθεστώτος που επικαλούνται ως «Μη Δορυάλωτη» περιοχή και η υπαγωγή της Σαμοθράκης στις εξαιρέσεις του άρθρου 62 του Ν. 998/1979.
Ζητείται επίσης η ανάκληση των διεκδικήσεων του Δημοσίου και του Δασαρχείου στις περιπτώσεις όπου, σύμφωνα με τους κατοίκους, υπάρχουν νόμιμοι τίτλοι, κατοχή ή αποδεδειγμένη χρησικτησία.
Παράλληλα, ζητείται συνολική νομοθετική ή διοικητική ρύθμιση για το ιδιοκτησιακό καθεστώς του νησιού, αλλά και «πάγωμα» των διαδικασιών στο Κτηματολόγιο για τις αμφισβητούμενες περιοχές μέχρι να δοθεί λύση.
Το ζητούμενο είναι πλέον η λύση
Από το 2021 μέχρι σήμερα έχουν υπάρξει αιτήματα, μελέτες, επαφές και παρεμβάσεις. Το τελευταίο διάστημα, όμως, η κοινωνία του νησιού επιχειρεί να δώσει νέα δυναμική στη διεκδίκηση, ζητώντας να περάσει η υπόθεση από το επίπεδο των συζητήσεων σε μια συγκεκριμένη θεσμική λύση.
Για τους κατοίκους, το ζητούμενο είναι ξεκάθαρο: να υπάρχει ασφάλεια δικαίου και σαφές ιδιοκτησιακό πλαίσιο, ώστε οι περιουσίες τους να μπορούν να αξιοποιούνται χωρίς την αβεβαιότητα που, όπως υποστηρίζουν, δημιουργεί η σημερινή κατάσταση.
Για τη Σαμοθράκη, το θέμα δεν αφορά μόνο το παρελθόν και την ιστορική τεκμηρίωση. Αφορά το παρόν και, κυρίως, το μέλλον του νησιού.
Η τοπική κοινωνία έχει πλέον καταστήσει σαφές ότι περιμένει από την Πολιτεία να ακούσει το αίτημά της και να προχωρήσει σε λύση. Και όσο η εκκρεμότητα παραμένει, το ιδιοκτησιακό θα εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που απασχολούν τη Σαμοθράκη
ΣΤΟ ΨΗΦΙΣΜΑ ΦΟΡΕΩΝ ΔΗΜΟΥ ΤΟΝΙΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΕΞΗΣ
ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΚΑΙ Η ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ
Επειδή, από συστάσεως του Ελληνικού Κράτος, ως κάτοικοι της Σαμοθράκης ουδέποτε δεχτήκαμε σχετική όχληση, ουδέποτε παρεμποδίστηκε το δικαίωμά μας να μεταβιβάζουμε και να διαχειριζόμαστε τις περιουσίες μας και να καταβάλουμε τους απαιτούμενους φόρους, οι δε αποφάσεις χαρακτηρισμού της ιδιοκτησίας των δασών έγιναν ερήμην μας, πλην ελάχιστων περιπτώσεων που γνώριζαν πως να ενεργήσουν έχοντας την οικονομική δυνατότητα και ισχύ,
ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΟΜΑΣΤΕ ΓΙΑ:
1ο Τον Αυθαίρετο χαρακτηρισμό των γαιών της Σαμοθράκης ως «διακατεχόμενων» προσπερνώντας τα ιστορικά στοιχεία και αλλοιώνοντας την ιστορική πραγματικότητα, στο όνομα του επικαλούμενου από το Δημόσιο εσφαλμένου νόμου χωρίς την ύπαρξη αδιαμφισβήτητων τεκμηρίων υπέρ του Δημοσίου.
2ο Την καταπάτηση του συνταγματικού δικαιώματος της ιδιοκτησίας με την πρόκριση των δικαιωμάτων του δημοσίου έναντι των πραγματικών ιδιοκτητών που τους αποξενώνει από την ιδιοκτησία τους, τους οδηγεί σε πολυδάπανους και ψυχοφθόρους δικαστικούς αγώνες για να αποδείξουν τα αυτονόητα και «παγώνει» κάθε αναπτυξιακή και παραγωγική δραστηριότητα οδηγώντας το νησί της Σαμοθράκης σε οικονομικό και κοινωνικό μαρασμό.
ΑΙΤΟΥΜΑΣΤΕ ΚΑΙ ΔΙΕΚΔΙΚΟΥΜΕ
➤ Άμεση ρητή αναγνώριση του καθεστώτος των Μη Δορυάλωτων / αδιανέμητων εκτάσεων στη Σαμοθράκη από τα αρμόδια Υπουργεία (Περιβάλλοντος & Ενέργειας, Ψηφιακής Διακυβέρνησης & Οικονομικών) με την υπαγωγή της Σαμοθράκης στις εξαιρέσεις του Ν. 998/1979, άρθρο 62, παρ. 1 όπως ισχύει.
➤ Οριστική ανάκληση των ανυπόστατων διεκδικήσεων του Δημοσίου και του Δασαρχείου στις εκτάσεις όπου οι πολίτες διαθέτουν νόμιμη κατοχή, τίτλους ή αποδεδειγμένη χρησικτησία.
➤ Νομοθετική ή διοικητική ρύθμιση που να επιλύει συνολικά το ιδιοκτησιακό καθεστώς της Σαμοθράκης, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες του νησιού και προστατεύοντας τους κατοίκους από την αυθαιρεσία της γραφειοκρατίας.
➤ Παράταση και πάγωμα των διαδικασιών στο Κτηματολόγιο για τις αμφισβητούμενες περιοχές, έως ότου επιλυθεί το διοικητικό/νομικό ζήτημα με ευθύνη της Πολιτείας, χωρίς να επιβαρυνθούν οι πολίτες με δικαστικά έξοδα και παράβολα.
ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ
1ο Την κοινοποίηση του παρόντος ψηφίσματος στο Γραφείο του Πρωθυπουργού, στη Βουλή των Ελλήνων, στο Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας, στο Υπουργείο Οικονομικών, στην Ελληνικό Κτηματολόγιο Α.Ε., στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Μακεδονίας-Θράκης, στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, στον Δήμο Αλεξανδρούπολης, στο Δασαρχείο, καθώς και στους Βουλευτές του Νομού.
2ο Τη συγκρότηση επιτροπής αγώνα/παρακολούθησης του θέματος για τον συντονισμό των νομικών και κοινωνικών κινητοποιήσεων.
3ο Δηλώνουμε κατηγορηματικά ότι δεν θα επιτρέψουμε τη δήμευση της περιουσίας μας και θα διεκδικήσουμε με κάθε εύλογο μέσο τα δικαιώματά μας.
Υπογραφές:
➤ Δημοτικό Συμβούλιο (Συμπολίτευση & Αντιπολίτευση)
➤ Τοπική Κοινωνία –Ιδιοκτήτες & Κάτοικοι από το 85% των εκτάσεων του νησιού
➤ Σύλλογοι Σαμοθρακιτών Ελλάδας
➤ Πολιτιστικοί Σύλλογοι Σαμοθράκης & Θεσσαλονίκης
➤ Απανταχού Σαμοθρακίτες (Ομογενείς Αμερικής, Γαλλίας, Γερμανίας, Καναδά, Αυστραλίας)
ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΝΤΑΖΙΔΗΣ