Σημαντικότερη πυρκαγιά για το 2022 αυτή στο δάσος της Δαδιάς

Σύμφωνα με τον απολογισμό της αντιπυρικής περιόδου, η φωτιά στη Δαδιά έκαψε 46.040 στρέμματα από τα συνολικά 428.000 στρέμματα Natura

Η σημαντικότερη πυρκαγιά για το 2022 ήταν αυτή στο δάσος της Δαδιάς, που κατέκαψε 46.040 στρέμματα, από τα συνολικά 428.000 στρέμματα Natura. Αυτό αναφέρθηκε στην εκδήλωση απολογισμού της αντιπυρικής περιόδου που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 18/11 στην Αθήνα.

Συνολικά, σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν, φέτος από την 1η Ιανουαρίου 2022 έως 31 Οκτωβρίου 2022 εκδηλώθηκαν 9.245 πυρκαγιές, με αποτέλεσμα να σημειωθεί αύξηση της τάξεως του 3,10% συγκριτικά με τον μέσο όρο την περίοδο 2007-2021 (8.958 πυρκαγιές). Από τις συνολικά 9.245 πυρκαγιές, οι 5.922 εκδηλώθηκαν από 1η Μαϊου έως 31 Οκτωβρίου. Στον αντίποδα, τα στρέμματα που κάηκαν συνολικά φέτος από 1η Ιανουαρίου 2022 έως 31 Οκτωβρίου 2022 ανέρχονται σε 238.382 εκ των οποίων τα 223.217 στρέμματα κάηκαν από 1η Μαϊου έως 31 Οκτωβρίου.

Οι καμένες εκτάσεις φέτος μειώθηκαν κατά 52,42 % συγκριτικά με τον μέσο όρο των ετών 2007-2021 (500.972 συνολικά καμένα στρέμματα). Επιπλέον, όπως αναφέρεται στα επίσημα στοιχεία, συνολικά τα στρέμματα καμένων εκτάσεων δασών υπολογίζονται φέτος στα 42.878 ενώ τα στρέμματα καμένων δασικών εκτάσεων σε 95.322.

Σημαντικότερη πυρκαγιά για φέτος ήταν η φωτιά στο δάσος της Δαδιάς η οποία έκαψε 46.040 στρέμματα από τα συνολικά 428.000 στρέμματα Natura, καθώς για την αντιμετώπισή της χρειάστηκε να παρέμβει ο μεγαλύτερος αριθμός εναέριων μέσων. Παράλληλα, καταγράφηκε ο μεγαλύτερος αριθμός ωρών πυρόσβεσης.

Πολύ δύσκολη πυρκαγιά ήταν αυτή που εκδηλώθηκε στην Πεντέλη, η οποία έκαψε 27.817 στρέμματα. Παράλληλα, όπως τονίστηκε, καθοριστικός ήταν ο φετινός Ιούλιος, κατά τη διάρκεια του οποίου, εκδηλώθηκαν οι 7 μεγαλύτερες δασικές πυρκαγιές για φέτος, οι οποίες έκαψαν περίπου 138.652 στρέμματα, 62% δηλαδή της συνολικά καμένης έκτασης.

Όσον αφορά τα εναέρια μέσα φέτος η Ελλάδα είχε στη διάθεσή της 83 συνολικά εναέρια μέσα, 48 αεροπλάνα και 35 ελικόπτερα, εκ των οποίων τα μισθωμένα εναέρια μέσα ήταν 44 ενώ ο εθνικός εναέριος στόλος ήταν 39.

«Σε συνθήκες που σε όλη την Ευρώπη κάηκαν 8 εκατομμύρια στρέμματα δάσους, στην Ελλάδα περιορίσαμε με όλες τις δυνάμεις μας μπροστά, τα καμένα στρέμματα περίπου στις 200.000», επισήμανε ο υπουργός Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Χρήστος Στυλιανίδης, κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης προσθέτοντας ότι όλοι όσοι συνέβαλαν φέτος στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών ήταν συνεχώς στην πρώτη γραμμή με αίσθημα καθήκοντος και αυταπάρνησης, υπό πρωτόγνωρες συνθήκες, με στόχο να σωθούν ζωές να διαφυλαχθούν οι περιουσίες των Ελλήνων πολιτών και να προστατευθεί το περιβάλλον.

«Σήμερα τιμούμε τις Ελληνίδες πυροσβέστριες και τους Έλληνες πυροσβέστες. Είμαστε περήφανοι για το ελληνικό πυροσβεστικό Σώμα. Η Ελλάδα διαθέτει ένα από τα πλέον αξιόπιστα κι αποτελεσματικά πυροσβεστικά σώματα. Αυτό αποδεικνύεται στην πράξη», τόνισε ο κ. Στυλιανίδης και προσέθεσε ότι οι πυρκαγιές σε Δαδιά και Πεντέλη ήταν οι δυσκολότερες φέτος.

Φέτος, όπως τόνισε ο υπουργός, εφαρμόστηκε ένα νέο δόγμα που η λέξη κλειδί σε αυτό ήταν ο συντονισμός. « Βασικός στόχος ήταν να αποτρέψουμε οι μικρές πυρκαγιές να εξελιχθούν σε μεσαίες ή μεγάλες», σημείωσε.

Το νέο δόγμα, πρόληψη, προετοιμασία/ετοιμότητα, άμεση επέμβαση, όπως ανέφερε ο υπουργός, βασίστηκε στον συντονισμό. Συγκεκριμένα, ο κ. Στυλιανίδης παρουσίασε δράσεις του υπουργείου που έγιναν φέτος λόγω της αντιπυρικής περιόδου, όπως η συνεργασία του Πυροσβεστικού Σώματος με τις δασικές υπηρεσίες μετά από 24 χρόνια, το μεγάλο πρόγραμμα καθαρισμού δασών και δημιουργίας αντιπυρικών ζωνών, Antinero που εκπονήθηκε σε συνεργασία με το ΥΠΕΝ και τον κ.Αμυρά, το σώμα των δασοκομάντος (ΕΜΟΔΕ) έπειτα από εξαγγελία του πρωθυπουργού, την αύξηση των περιπολιών με τη συμμετοχή των Ενόπλων Δυνάμεων αλλά και των εναέριων επιτηρήσεων, καθώς και την αύξηση των εθελοντών Πολιτικής Προστασίας.

 

Το χρονικό της εφιαλτικής πυρκαγιάς στη Δαδιά

Όλα ξεκίνησαν το μεσημέρι της Πέμπτης 21 Ιουλίου. Η αναγγελία της πυρκαγιάς στην περιοχή του φράγματος της Λύρας είναι ένα ακόμα περιστατικό σε έναν μακρύ κατάλογο ανάλογων συμβάντων, αναφέρουν οι άνθρωποι της Μονάδας Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Δέλτα Έβρου και Δαδιάς, που έζησαν από κοντά τον εφιάλτη. Πάντα μια πυρκαγιά σε ένα ευαίσθητο οικοσύστημα όπως της Δαδιάς μπορεί να είναι ανησυχητική όμως υπάρχει η ελπίδα ότι όπως τόσες και τόσες πυρκαγιές τα τελευταία χρόνια θα κατασβεστεί γρήγορα. Δυστυχώς οι ελπίδες γρήγορα διαψεύδονται. Το δεύτερο μέτωπο που προκύπτει στα νότια του φράγματος της Λύρας προκαλεί αναγκαστικά διάσπαση των δυνάμεων κατάσβεσης. Ήδη τις αμέσως επόμενες ώρες υπάρχει η ανησυχία ότι αυτό το περιστατικό θα λάβει διαστάσεις.

Οι αγωνιώδεις προσπάθειες

Σύντομα η φωτιά εξαπλώνεται απειλητικά. Το μέτωπα προοδευτικά παίρνουν διαστάσεις χιλιομέτρων παρά τις τιτάνιες προσπάθειες της Πυροσβεστικής, των δασικών υπηρεσιών και των υλοτόμων, του στρατού, της πολιτικής προστασίας της Περιφέρειας, του δήμου Σουφλίου και πλήθους άλλων φορέων και εθελοντών της περιοχής. Παρά τις συνθήκες άπνοιας, οι αδηφάγες φλόγες όλες αυτές τις ημέρες καταπίνουν το δάσος της πεύκης. Οι αρχικές προσπάθειες περιορισμού δυστυχώς αποτυγχάνουν και όλα καταδεικνύουν ότι η πυρκαγιά θα λάβει μεγάλες διαστάσεις. Οι στόχοι περιορισμού του πύρινου μετώπου και οι γραμμές άμυνας μεταβάλλονται συνέχεια προς το χειρότερο.

Ο εφιάλτης προ των πυλών

Το πρωί της Κυριακής 23 Ιουλίου, σχεδόν 72 ώρες μετά την εκδήλωση της είναι εμφανές ότι αυτή η πυρκαγιά θα είναι ιστορική. Το παρατηρητήριο των αρπακτικών πουλιών, ένας χώρος εμβληματικός όπου περισσότεροι από 700.000 επισκέπτες έχουν επισκεφτεί και έχουν αναμνήσεις τα τελευταία 30 χρόνια έχει κατακαεί την προηγούμενη ημέρα. Οι εγκαταστάσεις της Μονάδας Διαχείρισης έχουν μετατραπεί σε συντονιστικό κέντρο των αρμόδιων υπηρεσιών για την κατάσβεση της φωτιάς και κέντρο διαμοιρασμού προμηθειών στους 300 και πλέον Πυροσβέστες από όλην την Ελλάδα, αλλά και στους υλοτόμους που ήδη επιχειρούν στο μέτωπο. Οι βασικοί στόχοι είναι πλέον να διασωθεί το χωριό της Δαδιάς στο βόρειο μέτωπο της πυρκαγιάς και η ζώνη Α1 με την μεγάλη πυκνότητα φωλιών αρπακτικών στο νότιο.

Η μεγάλη μάχη για το χωριό

Το απόγευμα της ίδιας μέρας η πύρινη λαίλαπα κατευθύνεται στη Δαδιά. Η υπάρχουσα αντιπυρική ζώνη που φυλάσσει το χωριό έχει διευρυνθεί από τις δυνάμεις της περιφέρειας, του στρατού και των υλοτόμων. Παρά την εντολή προληπτικής εκκένωσης του χωριού φυλάσσεται όχι μόνο από δυνάμεις της Πυροσβεστικής αλλά και από τους ντόπιους. Ανθρώπους που ξέρουν και αγαπούν το δάσος και δουλεύουν με αγάπη χρόνια μέσα σ’ αυτό. Μέχρι βράδυ έρχεται το αίσιο τέλος. Το μοναστήρι και το ιστορικό χωριό της Δαδιάς που έδωσε το όνομα του στο φημισμένο δάσος έχουν πλέον σωθεί.

Η δεύτερη μάχη για τη διάσωση του Μαυρόγυπα είναι εξίσου δύσκολη. Έχει γίνει μια υπερπροσπάθεια από ανθρώπους και μηχανήματα. Μια αντιπυρική ζώνη μήκους 2 περίπου χιλιομέτρων που συνδέει την περιοχή Αεροδρόμιο με το πυροφυλάκειο Λευκίμης έχει ανοίξει σε λίγες μόνο ώρες. Τελικά ύστερα από 24ωρα αγωνίας με τοπικές ανησυχητικές εξάρσεις της πυρκαγιάς και ο δεύτερος στόχος κατακτιέται. Οι φωλιές του Μαυρόγυπα είναι ασφαλείς. Τις επόμενες ημέρες παρά τις κατά τόπο αναζωπυρώσεις η φωτιά τίθεται σε πλήρη έλεγχο.

Ο απολογισμός

Η καταστροφή είναι τεράστια και εμφανής ωστόσο δεν είναι ολοκληρωτική. Ακριβής απολογισμός και συζήτηση για συμπεράσματα και για απόδοση ευθυνών είναι ανεύθυνο να γίνεται σε τόσο πρώιμο στάδιο. Με βάση τον πρώτο απολογισμό του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α. σχεδόν 45.000 στρέμματα έχουν πληγεί. Μεγάλο μέρος της καμένης έκτασης περιέχει νησίδες βλάστησης με άτομα που είναι ζωντανά και θα αποτελέσουν τους σπορείς του μέλλοντος.

Η φύση έχει τις δυνάμεις και τους μηχανισμούς να επουλώσει γρήγορα και αποτελεσματικά τις πληγές της και οι άνθρωποι έχουν την επιστημονική γνώση να την υποβοηθήσουν όπου χρειάζεται. Τα μεσογειακά οικοσυστήματα είναι απόλυτα προσαρμοσμένα στις πυρκαγιές που αποτελούν οικολογικούς παράγοντες για την ανανέωση και την αναγέννηση τους. Το ενθαρρυντικό είναι ότι οι γύπες είναι και πάλι εκεί. Η τροφοδοσία στο χώρο τροφικής ενίσχυσης τους φέρνει και πάλι στον γνώριμο χώρο της ταιστρας.

Ευχαριστίες

«Οι προσπάθειες εκατοντάδων ανθρώπων ήταν πραγματικά συγκινητικές, καθένας με τις δυνάμεις του από τη δική του σκοπιά. Η συμπαράσταση με όλους τους τρόπους και οι μικρές καθημερινές προσπάθειες και το διαρκές ενδιαφέρον τους έκαναν πολλούς από μας να βουρκώσουμε. Ευχαριστούμε θερμά τους θεσμικούς φορείς, επιχειρήσεις από όλη την Ελλάδα καθώς και επιχειρήσεις από την περιοχή του Έβρου. Επίσης τα μέσα μαζικής ενημέρωσης που με την συνεχή κάλυψη τους βοήθησαν να ενημερωθεί και να ευαισθητοποιηθεί η κοινή γνώμη στην Ελλάδα και όλο τον κόσμο. Κυρίως όμως ευχαριστούμε τους απλούς πολίτες που ήταν εκεί και βοήθησαν ηθικά αλλά και υλικά. Τους είμαστε ευγνώμονες και τους ευχαριστούμε θερμά από τα βάθη της καρδιάς μας» αναφέρουν στο απολογιστικό τους σημείωμα οι άνθρωποι της Μονάδας Διαχείρισης Εθνικών Πάρκων Δέλτα Έβρου και Δαδιάς.

Η  αποκατάσταση 

Σύμφωνα με τα επιστημονικά στοιχεία για την καταγραφή της περιβαλλοντικής ζημιάς στο δάσος της Δαδιάς, οι καταστροφικές επιπτώσεις περιορίστηκαν περίπου στο μισό (22.097 στρέμματα) της συνολικής έκτασης (45.412 στρέμματα) που επλήγη.

Όπως τονίζει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η επεξεργασία δορυφορικών εικόνων πολύ υψηλής χωρικής ανάλυσης από το «Post Fire Biodiversity Recovery Hub» του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ελήφθησαν μετά την κατάσβεση της πυρκαγιάς στο Εθνικό Πάρκο στις 29 Ιουλίου, δείχνει ότι:

Οι περιοχές όπου η πυρκαγιά διαδόθηκε κυρίως στην επιφάνεια του εδάφους, καίγοντας δασική καύσιμη ύλη σε επαφή με το έδαφος (π.χ., κατακείμενα ξηρά φύλλα και βελόνες, μικρά κλαδιά, χόρτα και χαμηλού ύψους θάμνους), αφήνοντας ανεπηρέαστη ή σχεδόν ανεπηρέαστη την κόμη των δέντρων, ανέρχεται σε 16.072 στρέμματα.

Οι εντελώς άκαυτες νησίδες βλάστησης μέσα στην πληγείσα περιοχή ανέρχονται σε έκταση 6.153 στρεμμάτων.

Οι περιοχές όπου η πυρκαγιά έκαψε το σύνολο σχεδόν της διαθέσιμης βλάστησης από τον υπόροφο μέχρι και την κόμη των δέντρων ή προξένησε ολοσχερή καταστροφή της βλάστησης, ανέρχονται 22.097 στρέμματα.

Το υψηλό ποσοστό (50% της πληγείσας περιοχής) από άκαυτες νησίδες και χαμηλής/μέτριας σφοδρότητας πυρκαγιάς αφήνει ένα μήνυμα αισιοδοξίας για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και των σπάνιων αρπακτικών και πτωματοφάγων ειδών στην περιοχή.

Τα επόμενα βήματα για την οικολογική αποκατάσταση του Εθνικού Πάρκου δάσους Δαδιάς – Λευκίμμης – Σουφλίου περιλαμβάνουν:

Χαρτογράφηση και αποτίμηση αλλαγών στο φυσικό κεφάλαιο και τις οικοσυστημικές υπηρεσίες.

Καταγραφή σφοδρότητας πυρκαγιάς σε επίπεδο ατόμου (δένδρου), με εικόνες πολύ υψηλής ευκρίνειας.

Πρόσληψη έκτακτου προσωπικού (ορνιθολόγων και δασολόγων) για την υποστήριξη της τοπικής Μονάδας Διαχείρισης και των υπόλοιπων τοπικών υπηρεσιών.

Περίθαλψη άγριων ζώων σε συνεχή συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς και ΜΚΟ.  Ήδη λειτουργεί Σταθμός Πρώτων Βοηθειών για την άγρια πανίδα, στο κτήριο της Μονάδας, σε συνεργασία με τον Σύλλογο «ΑΝΙΜΑ». Στη δράση συμμετέχουν, κτηνίατροι και έξι εθελοντές, οι οποίοι έχουν ήδη παράσχει πρώτες βοήθειες σε τραυματισμένες χελώνες και φρύνους. Παράλληλα, δυο Ασπροπάρηδες, από τα σπάνια είδη γύπα που διαβιούν στην περιοχή, θα μεταφερθούν άμεσα και πάλι στις φωλιές τους.

Αποκατάσταση του παρατηρητηρίου αρπακτικών καθώς και της ταϊστρας των πτωματοφάγων που καταστράφηκαν από την πυρκαγιά.

Οριοθέτηση, βάσει κινδύνου πλημμύρας, των περιοχών οι οποίες θα πρέπει να υλοτομηθούν άμεσα για να γίνουν, εάν χρειαστεί, αντιδιαβρωτικά και αντιπλημμυρικά έργα.

Αξιολόγηση, με βάση την οικολογική αποτίμηση, του κατά πόσο υπάρχει ανάγκη αναθεώρησης του διαχειριστικού σχεδίου του Εθνικού Πάρκου για τις περιοχές που δεν έχουν καεί.

Θα  προβλεφθεί για την άνοιξη του 2023 επανάληψη της απογραφής των πληθυσμών των αρπακτικών πουλιών που είχε γίνει το 2020, έτσι ώστε να αποτυπωθεί πως έχει επηρεαστεί η κατανομή και ο αριθμός των επικρατειών στο Εθνικό Πάρκο.

Κατάρτιση μακροπρόθεσμου σχεδίου συστηματικής παρακολούθησης του προστατευτέου αντικειμένου στην πληγείσα περιοχή με ορίζοντα 15 ετών κατ’ ελάχιστο, για την διαχρονική αποτύπωση των επιπτώσεων και της πορείας της αποκατάστασης.

Κ.Η.

0 Σχόλιο

Αφήστε ένα σχόλιο