Flashback: 3 χρόνια capital controls

Σαν σήμερα 29 Ιουνίου 2015 ξεκίνησε για τους Έλληνες μία άνευ προηγουμένου περιπέτεια με κλειστές τράπεζες, ουρές σε ΑΤΜ, βενζινάδικα και σούπερ μάρκετ  – Μέρες αγωνίας και πανικού έζησαν και οι κάτοικοι του Έβρου

Της Κικής Ηπειρώτου

Εντελώς διαφορετικό και σίγουρα αξέχαστο ήταν για τους Εβρίτες και όλους τους Έλληνες το πρωί της Δευτέρας 29 Ιουνίου 2015. Οι διαπραγματεύσεις της ελληνικής κυβέρνησης με τους δανειστές της χώρας δεν έφερναν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, κι έτσι, το προηγούμενο απόγευμα, ανακοινώθηκε από τον τότε υπουργό Οικονομικών της χώρας, Γιάνη Βαρουφάκη η επιβολή ελέγχου κεφαλαίων κίνησης και η προσωρινή διακοπή λειτουργίας των τραπεζών. Σχεδόν άγνωστες έννοιες και εντελώς πρωτοφανείς καταστάσεις που έφεραν ένα κύμα αβεβαιότητας και πανικού που γρήγορα εξαπλώθηκε και μούδιασε ολόκληρη τη χώρα.

Το διαφαινόμενο αδιέξοδο των συνομιλιών με Ευρώπη και ΔΝΤ, είχε ήδη προκαλέσει μεγάλη ανησυχία σε πολλούς πολίτες, οι οποίοι από την προηγούμενη ακόμη εβδομάδα και με αποκορύφωμα  την Παρασκευή 26 και το Σαββατοκύριακο 27 – 28 Ιουνίου, είχαν αρχίσει να αποσύρουν τις καταθέσεις τους. Στο κέντρο της Αλεξανδρούπολης, δεν έβρισκες ΑΤΜ δίχως κάποια άτομα στην αναμονή, είτε ήταν 7 το πρωί είτε 3 τα ξημερώματα. Κι αν, πριν τις ανακοινώσεις, κάποιοι γελούσαν με αυτές τις εικόνες, αυτό που ήρθε τελικά, επίσημα, το απόγευμα της Κυριακής 28 Ιουνίου, άγχωσε ακόμη και τους πιο ψύχραιμους.

Οι κεφαλαιακοί έλεγχοι άλλαξαν την καθημερινότητά μας και «φρέναραν» την οικονομική δραστηριότητα, ενώ αποτέλεσαν ψυχολογικό σοκ για την ελληνική κοινωνία. Με την αρχική τους μορφή, το ημερήσιο όριο ανάληψης κάθε φυσικού προσώπου ήταν τα 60 ευρώ  ανά λογαριασμό, ενώ απεριόριστες ήταν οι συναλλαγές με χρεωστικές και πιστωτικές κάρτες, όπως και η δραστηριότητα με web banking, πάντοτε με την προϋπόθεση ότι γίνονται συναλλαγές στο εσωτερικό.

Τη στιγμή εκείνη τα διαθέσιμα του συστήματος ήταν ύψους 3,2 δισ. ευρώ και κάλυπταν τις ανάγκες περίπου ενός δεκαημέρου. Η μεγάλη εκροή καταθέσεων από το εγχώριο τραπεζικό σύστημα, περίπου 42 δισ ευρώ το διάστημα Νοεμβρίου 2014 – Ιουνίου 2015, κατέστησε την επιβολή των Κεφαλαιακών Περιορισμών αναγκαίο κακό για την επιβίωση των τραπεζών. Η επιβολή των capital controls μπορεί να έσωσε τις τράπεζες από μια πιθανή κατάρρευση αλλά το τραπεζικό σύστημα μπήκε στην ευθεία μιας νέας ανακεφαλαιοποίησης στα τέλη του 2015,  η οποία υπό κανονικές συνθήκες δεν θα χρειαζόταν…

Στις 30 Ιουνίου του 2015, ο Αλέξης Τσίπρας αιτήθηκε με επιστολή του ένα τρίτο πρόγραμμα στήριξης, ύψους 29,1 δισ. ευρώ, το οποίο θα χρηματοδοτούνταν από τον ESM και θα κάλυπτε τα χρέη της Ελλάδας (ως το 2017), μαζί με την αναδιάρθρωση του χρέους της Ελλάδας προς τον EFSF και την παράταση του ισχύοντος προγράμματος για να μην κηρυχθεί η Ελλάδα σε κατάσταση χρεοκοπίας. Το αίτημα απορρίφθηκε από το Eurogroup και τα μεσάνυχτα της ίδιας μέρας έληγε μια πληρωμή 1,5 δισ. ευρώ προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Η πληρωμή δεν καταβλήθηκε και η Ελλάδα είναι η πρώτη αναπτυγμένη οικονομία που δεν έχει καταβάλει κάποια οφειλή προς το ΔΝΤ. Στις 5 Ιουλίου διενεργήθηκε το δημοψήφισμα, το πρώτο από το 1974 και τα υπόλοιπα, όπως λένε, έχουν περάσει στην ιστορία.

Ουρές στις στα ΑΤΜ της Αλεξανδρούπολης

Εβρος : Μέρες αγωνίας και πανικού

Όπως σε όλη την Ελλάδα, έτσι και στην Αλεξανδρούπολη, για πολλές εβδομάδες, ο κόσμος περίμενε κάθε μέρα μπροστά από τα ΑΤΜ για να αποσύρει το πολυπόθητο 50ευρω, αφού τα 20ευρα, πολύ γρήγορα, εξαντλήθηκαν. Και δεν ήταν, δυστυχώς, ένα δροσερό καλοκαίρι, όπως είναι μέχρι στιγμής το φετινό, αλλά ένα κανονικό, ελληνικό καλοκαίρι, με υψηλές θερμοκρασίες που δοκίμασαν τις αντοχές, ιδιαίτερα των ηλικιωμένων. Δεν ήταν λίγες οι φορές που και στο κέντρο της Αλεξανδρούπολης έσπευσαν ασθενοφόρα για να προσφέρουν τις πρώτες βοήθειες στον ταλαιπωρημένο κόσμο, ενώ έντονη ήταν η παρουσία και της αστυνομίας έξω από τις τράπεζες για αποφυγή δυσάρεστων περιστατικών.

Στις συζητήσεις στις ουρές της αναμονής, άλλες φορές με χιούμορ, άλλες φορές με ένταση, η αγωνία για την επόμενη μέρα ήταν έκδηλη. Τα πρώτα 24ωρα υπήρχαν ουρές και σε βενζινάδικα, όπως και άδεια ράφια σε σούπερ μάρκετ, αφού η παραπληροφόρηση και η τρομολαγνεία, από διάφορους πολιτικούς, αλλά και από τα -κατά τα άλλα- μεγάλα και αξιόπιστα ΜΜΕ έδινε κι έπαιρνε. «Δεν θα έχουμε βενζίνη και τρόφιμα, ούτε καν χαρτί υγείας», ήταν η συνηθέστερη… μπούρδα που άκουγες δεξιά κι αριστερά. Κι έτσι, ο κόσμος, μουδιασμένος και πανικόβλητος, ζώντας μία πρωτοφανή κατάσταση, έτρεχε να βγάζει λεφτά για να γεμίζει τα ντεπόζιτα και τα ντουλάπια του με αλεύρι και μακαρόνια. Διότι, πολύ ορθώς και πλέον αποδεδειγμένα, «δεν ξέρεις ποτέ τι σου ξημερώνει».

Μεγάλο ήταν το πλήγμα στην τοπική αγορά, όπου πολλοί επαγγελματίες της περιοχής, όπως και οι συνάδελφοί τους σε όλη τη χώρα, είχαν τεράστια προβλήματα με τις παραγγελίες τους από το εξωτερικό, ενώ και στις εξαγωγές, πέρα από τα πρακτικά προβλήματα στις συναλλαγές, δεν υπήρχε για καιρό καμία αξιοπιστία. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, οι παραγωγικές και μεταποιητικές επιχειρήσεις του Έβρου, που δεν μπορούσαν να εισάγουν ούτε τα απαραίτητα υλικά συσκευασίας για την αποστολή των προϊόντων τους στους πελάτες τους. Αρκετές επιχειρήσεις οδηγήθηκαν στο άνοιγμα τραπεζικών λογαριασμών, κυρίως στη Βουλγαρία, ώστε να μπορούν να προχωρήσουν στις εισαγωγές προϊόντων.  Για το διάστημα εκείνο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Οικονομικού Ινστιτούτου της Βουλγαρίας υπήρχαν 60.000 αιτήσεις από επιχειρήσεις όλης της χώρας για δημιουργία τραπεζικού λογαριασμού προκειμένου να διακινούν τα χρήματά τους από τη γειτονική χώρα.

Η περίοδος αυτή, της έντονης αστάθειας και αβεβαιότητας, οδήγησε πολλές επιχειρήσεις, που μέχρι εκείνη την στιγμή προσπαθούσαν μετά βίας να επιβιώσουν, στο λουκέτο και πολλούς εργαζόμενους στην ανεργία, ενώ μέχρι να υπάρξει ομαλοποίηση της κατάστασης, η ίδρυση νέων επιχειρήσεων ήταν άγνωστη έννοια. Αρκετές και οι καταγγελίες, τους πρώτους μήνες, στο Εργατικό Κέντρο Έβρου, με περιπτώσεις εργοδοτών που βρήκαν την ευκαιρία να απολύσουν και να μειώσουν μισθούς, με πρόσχημα τα capital controls.

Έκτοτε, εδώ και τρία χρόνια, τα capital controls  διαρκώς υπόκεινται σε καθεστώς χαλάρωσης, οι επιπτώσεις τους όμως δεν έχουν ακόμη ξεπεραστεί τελείως. Ως προς το τριετές πλέον ερώτημα σχετικά με την πλήρη άρση των περιορισμών, η απάντηση είναι πάντα η ίδια από το Υπουργείο Οικονομικών: «Το συντομότερο δυνατόν, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τη χρηματοπιστωτική και μακροοικονομική σταθερότητα».

Υπήρξαν και θετικά!

Πέρα του αρνητικού τοπίου των capital controls, υπάρχει κι ένα βασικό θετικό στοιχείο: Η εισαγωγή των ηλεκτρονικών συναλλαγών στη ζωή του Έλληνα ο οποίος “έμαθε να χρησιμοποιεί κάρτες, ηλεκτρονικές συναλλαγές, ηλεκτρονικό χρήμα, κι αυτό είναι πάρα πολύ καλό, γιατί μειώνει την φοροδιαφυγή”, όπως εξηγεί στο «Χρόνο» ο  αναπληρωτής καθηγητής Οικονομικών του Δ.Π.Θ. και συγγραφέας Περικλής Γκόγκας, ο οποίος σημειώνει ότι πλέον οι επιχειρήσεις έχουν εκσυγχρονιστεί, καθώς διαθέτουν και POS. Και με τη διαφαινόμενη άρση των capital controls – το επόμενο εξάμηνο όπως προσδιορίζει ο καθηγητής – αυτές οι καλές συνήθειες θα παραμείνουν στην καθημερινότητά μας.

ουρές και στα βενζινάδικα!

0 Σχόλιο

Αφήστε ένα σχόλιο