Κορυφαία διάκριση για φοιτητική ομάδα του ΔΠΘ και του ΑΠΘ

της Κικής Ηπειρώτου

Κάθε χρόνο, πάνω από 300 πανεπιστημιακές ομάδες συρρέουν στη Βοστώνη στα πλαίσια του παγκόσμιου διαγωνισμού συνθετικής βιολογίας iGEM. Στο φετινό διαγωνισμό μία ομάδα φοιτητών από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, κατάφερε να αφήσει πίσω τις συμμετοχές από φοιτητές πανεπιστημίων-κολοσσών, όπως το MIT και το Χάρβαρντ, και να κερδίσει το πρώτο βραβείο σε έναν κορυφαίο παγκόσμιο διαγωνισμό.

Τι είναι όμως η συνθετική βιολογία; Δανειζόμαστε την εύγλωττη περιγραφή του κορυφαίου μαθηματικού Theodore von Kármán: «Οι βιολόγοι ανακαλύπτουν τον κόσμο που υπάρχει, οι συνθετικοί βιολόγοι δημιουργούν αυτόν που δεν θα υπήρχε». Με αυτό τον τρόπο, η διεπιστημονική προσέγγιση της συνθετικής βιολογίας δείχνει να έχει φέρει την επανάσταση σε τομείς από την αγροβιολογία και την ιατρική, μέχρι την ενέργεια και τo σχεδιασμό βιολογικών κυκλωμάτων.

Στα πλαίσια του διαγωνισμού iGEM, του μεγαλύτερου διαγωνισμού συνθετικής βιολογίας, φοιτητές θετικών επιστημών, επιστημών υγείας και μηχανικοί κλήθηκαν να συνεργαστούν για το σχεδιασμό, υλοποίηση και προώθηση ενός ερευνητικού project με στόχο την επίλυση ενός σύγχρονου προβλήματος. Η εντεκαμελής ομάδα των φοιτητών από την Ελλάδα έβαλε στο ερευνητικό της στόχαστρο τον καρκίνο του παχέος εντέρου, χρησιμοποιώντας μια καινοτόμο μέθοδο για τη μεταφορά ενός μοριακού «ταξινομητή» στα καρκινικά κύτταρα, η οποία βασίζεται σε γενετικά αναπρογραμματισμένα βακτήρια.

Για την τόσο σημαντική αυτή διάκριση μιλά σήμερα στη ΓΝΩΜΗ ένα από τα μέλη της ομάδας, η φοιτήτρια μοριακής βιολογίας και γενετικής του ΔΠΘ, από την Αλεξανδρούπολη, Ελισσάβετ Σανδαλτζοπούλου.

-Αρχικά, συγχαρητήρια για την επιτυχία της ομάδας σας. Πείτε μας δύο λόγια για τον διαγωνισμό iGEM.

Ο διαγωνισμός iGEM (International Genetically Engineered Machine) είναι παγκόσμιος διαγωνισμός συνθετικής βιολογίας. Πρωτοοργανώθηκε από το πανεπιστήμιο του ΜΙΤ το 2004 και έκτοτε έχει μεγαλώσει τόσο ώστε πάνω από 300 ομάδες από όλο τον κόσμο να λαμβάνουν μέρος κάθε χρόνο. Πρόκειται για διαγωνισμό μεγάλης σημασίας που δίνει κίνητρο σε ομάδες φοιτητών να ασχολούνται με φιλόδοξα πρότζεκτς, τα οποία μπορεί να έχουν εφαρμογές σε διάφορα πεδία από την υγεία μέχρι το περιβάλλον κ.α.

-Ποιο ήταν το πεδίο έρευνας με το οποίο συμμετείχε στο διαγωνισμό η ομάδα iGEM Greece και ποια εκτιμάτε ότι ήταν τα βασικά στοιχεία που την έκαναν να ξεχωρίσει; Ποια θα είναι τα επόμενα βήματα της ομάδας;

Η ομάδα μας ασχολήθηκε με την “υγεία” και πιο συγκεκριμένα την ανάπτυξη μίας εναλλακτικής μορφής θεραπείας του καρκίνου του παχέος εντέρου. Φυσικά η προσέγγισή μας αποτελεί proof-of-principle και όχι την ανάπτυξη του φαρμάκου αυτού καθαυτού. Για να εξηγήσω λίγο καλύτερα, ασχοληθήκαμε με το σχεδιασμό και την κατασκευή ενός γενετικού λογικού κυκλώματος το οποίο είναι ικανό ανάλογα με τις ιδιότητες ενός κυττάρου να αντιλαμβάνεται το είδος του κυττάρου και αναλόγως να προβαίνει σε κάποια “αντίδραση”. Το δικό μας γενετικό κύκλωμα μεταφέρεται στα καρκινικά κύτταρα με τη βοήθεια ειδικά τροποποιημένων βακτηρίων και είναι σχεδιασμένο να αναγνωρίζει καρκινικά κύτταρα του παχέος εντέρου και να προκαλεί την αυτοκτονία των κυττάρων.

Στοιχεία που έκαναν την ομάδα μας να ξεχωρίσει είναι κατά τη γνώμη μου αρχικά το γεγονός ότι πήραμε μέρος στο διαγωνισμό για πρώτη φορά, ως ελληνική φοιτητική ομάδα! Ακόμη το πρότζεκτ μας που είναι ιδιαίτερα φιλόδοξο, ειδικά εάν συγκριθεί και με άλλων ομάδων που ασχολήθηκαν με την υγεία και τη θεραπευτική, θεωρώ πως έπαιξε σημαντικό ρόλο. Τέλος θα έλεγα πως αν και ήταν η πρώτη μας συμμετοχή στον διαγωνισμό, αντιληφθήκαμε όλους τους τομείς δράσης του διαγωνισμού και εντυπωσιάσαμε τους κριτές δείχνοντας στο τέλος μια συμμετοχή πλήρη και με πολύ νόημα! Το γεγονός δε πως ξεκινήσαμε από το 0, με καθαρή πρωτοβουλία φοιτητών είναι κάτι αξιέπαινο και που έχουν παρατηρήσει πολλοί.

Όσον αφορά τα επόμενα βήματα της ομάδας του 2017, αυτό που κυρίως σκεφτόμαστε είναι να εμπνεύσουμε και άλλους φοιτητές να “ακολουθήσουν τα βήματά μας”. Ελπίζουμε να γίνει κάτι σαν θεσμός η συμμετοχή της Ελλάδας στο διαγωνισμό, και γιατί όχι και από παραπάνω από μία ομάδες κάθε χρόνο!!

-Πώς θα περιγράφατε σε κάποιον που δεν διαθέτει γνώσεις συνθετικής βιολογίας το αντικείμενο και τη σημασία της επιστήμης αυτής;

Η συνθετική βιολογία δεν είναι παρά η εφαρμογή αρχών μηχανικής στον κλάδο της βιολογίας, εάν θέλουμε να το θέσουμε πολύ απλά σε μία πρόταση. Αποτελεί έναν τομέα καθαρά διεπιστημονικό που φέρει σε συνεργασία τομείς όπως η πληροφορική, η μοριακή βιολογία, η μηχανική, η φυσική, η χημεία αλλά και άλλους, ώστε να λειτουργήσουν μαζί και να λύσουν προβλήματα του σήμερα. Η σημασία της φαίνεται και από το γεγονός ότι είναι «γάμος» πολλών επιστημών, αλλά και από τις εφαρμογές της που μπορεί να αφορούν την υγεία και θεραπεία ασθενειών, βιοκαύσιμα, καινοτομίες στον εργαστηριακό εξοπλισμό αλλά ίσως και άλλες εφαρμογές στο μέλλον που ακόμα ούτε φανταζόμαστε!

-Πώς επιλέξατε να ασχοληθείτε με αυτόν τον κλάδο;

Η αλήθεια είναι πως ως ομάδα δεν είχαμε και άλλη επιλογή μιας και ο διαγωνισμός αφορά τη συνθετική βιολογία. Προσωπικά όμως, το επέλεξα γιατί ακριβώς αυτή η διεπιστημονικότητα που ανέφερα προηγουμένως είναι κάτι πολύ γοητευτικό. Για μένα είναι πολύ ελκυστικό το γεγονός ότι η συνθετική βιολογία ουσιαστικά “θολώνει” τα όρια ανάμεσα σε πολλές διαφορετικές επιστήμες και καλεί διαφορετικά άτομα και διαφορετικά “μυαλά” να συνεργαστούν αλλά και να μάθουν ο ένας από τον άλλο.

-Στην Ελλάδα τελικά δίνονται ευκαιρίες στον τομέα της έρευνας και στους νέους επιστήμονες; Τι θα έπρεπε να αλλάξει;

Στην Ελλάδα του σήμερα δυστυχώς, μέσα από τα μάτια των φοιτητών τουλάχιστον, οι ευκαιρίες είναι λίγες και δυσεύρετες. Για να μην είμαστε τελείως απαισιόδοξοι όμως, πρέπει να τονίσουμε ότι νέοι που θέλουν να ασχοληθούν με την έρευνα και είναι “ανήσυχα πνεύματα” θα βρουν το δρόμο τους. Όποιος έχει πραγματική όρεξη θα βρει και τρόπο να πραγματοποιήσει τα όνειρά του. Μπορεί να χρειαστεί πολλή δουλειά, πολλή κούραση και επιμονή αλλά εάν κάποιος πραγματικά το θέλει, θα βρει τρόπο να ασχοληθεί με την έρευνα και να φτάσει ίσως και σε μεγαλειώδη αποτελέσματα!

-Ποιους στόχους έχετε σχετικά με την επαγγελματική σας σταδιοδρομία; Σκέφτεστε το ενδεχόμενο κάποιας καριέρας στο εξωτερικό ή σκέφτεστε να μείνετε στην Ελλάδα;

Προσωπικά έχω αποφασίσει πλέον πως θα ήθελα να ασχοληθώ με την έρευνα. Αφού τελειώσω τη σχολή μου θα ήθελα να συνεχίσω ακαδημαϊκά και ερευνητικά με περαιτέρω εκπαίδευση και κάποιο διδακτορικό, ενδεχομένως σε τομείς συνθετικής και υπολογιστικής βιολογίας. Σίγουρα θα ήθελα να συνεχίσω τις σπουδές μου στο εξωτερικό. Θεωρώ ότι βοηθάει και ανοίγει τους ορίζοντες του ερευνητή, τον ωριμάζει κατά κάποιο τρόπο. Προς το παρόν δεν ξέρω αν θα μείνω στην Ελλάδα μόνιμα ή όχι αλλά το επόμενο βήμα μου θα ήθελα να είναι κάπου στο εξωτερικό για αρχή.

0 Σχόλιο

Αφήστε ένα σχόλιο