«Ακυβέρνητα» σερφάρουν τα Ελληνόπουλα σε (διαδικτυακούς) ωκεανούς που δε γνωρίζουν…

γράφει η Αλεξάνδρα Γκουλιάμα-Μανδαλίδου

Το ότι το Διαδίκτυο είναι ένα άριστο εργαλείο εκπαίδευσης, έρευνας, ψυχαγωγίας και διασκέδασης το ξέρουμε όλοι. Το ότι οι χρήστες του – με όλο και μικρότερο μέσο όρο ηλικίας- αυξάνονται καθημερινά στη χώρα μας, όπως και διεθνώς, το γνωρίζουμε επίσης. Το ότι πολλοί γονείς κάνουμε τρομερές «εκπτώσεις» στον  χρόνο που μοιραζόμαστε με τα παιδιά μας, προκειμένου να τα κρατήσουμε ήσυχα και απασχολημένα μπροστά στην ηλεκτρονική συσκευή, επίσης είναι μια πραγματικότητα που παραδεχόμαστε καθημερινά…Εκείνο που πιθανώς, όμως, διαφεύγει από πολλούς είναι ότι με την ελαφρότητα αυτή και την εγκληματική μας αμέλεια  – σύμφωνα με τα πορίσματα της πρόσφατης έρευνας σε 14.000 ελληνόπουλα αστικών κέντρων (ηλικίας 10-17 ετών, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2018)- έχουμε δημιουργήσει τις κατάλληλες προϋποθέσεις να τεθούν σε κίνδυνο παιδιά ηλικίας Δημοτικού ή και μικρότερα που σερφάρουν στον διαδικτυακό ωκεανό καθημερινά χωρίς όρια και κανόνες, χωρίς γνώση και έλεγχο.

Η αποτύπωση της αλγεινής πραγματικότητας στην Ελλάδα του 2019 μετράει πλέον: α) εννιά στα δέκα παιδιά να έχουν δικό τους κινητό τηλέφωνο και να μπαίνουν στο διαδίκτυο καθημερινά ή 3-4 φορές την εβδομάδα, από την ηλικία των 7-8 ετών, β) ένα στα πέντε παιδιά να κάνει χρήση διαδικτυακών εφαρμογών από την ευαίσθητη ηλικία των 4-6 ετών, γ)τα περισσότερα παιδιά, κάτω των 13 ετών που είναι η επιτρεπόμενη ηλικία-  να κάνουν χρήση των κοινωνικών δικτύων (Facebook, Instagram κλπ) δηλώνοντας ψευδή ηλικία προκειμένου να αποκτήσουν προσωπικό λογαριασμό, εν αγνοία των γονιών τους.  Καταγράφει, επίσης,  μεγάλο ποσοστό μαθητών που αναζητούν συμβουλευτική παρέμβαση, γιατί διέτρεξαν κίνδυνο υιοθετώντας λάθος πρακτικές, όπως το να αποδεχτούν αιτήματα φιλίας από αγνώστους, να συναντηθούν με ανθρώπους που γνώρισαν μέσω διαδικτύου, να μοιραστούν πολύ προσωπικές φωτογραφίες και πληροφορίες στο διαδίκτυο, να κοινοποιήσουν υλικό χωρίς σκέψη για τις πιθανές συνέπειες… Και είναι πλέον γεγονός ότι ένα στα πέντε παιδιά δηλώνει ότι έχει δεχτεί κάποιου είδους διαδικτυακή παρενόχληση σε κάποια στιγμή της «ψηφιακής» ζωής του.

Πόσοι άραγε γνωρίζουν ότι προσφάτως λειτουργεί και στη χώρα μας Μονάδα Απεξάρτησης Νέων από το Διαδίκτυο (ΜΕΥ Νοσοκομείου Παίδων Π.&Α. Κυριακού) και ότι «τρέχουν» προγράμματα ευαισθητοποίησης από το ΚΕΘΕΑ για την υπερβολική ενασχόληση με αυτό; Καθόλου τυχαίο μιας και σχεδόν τα μισά παιδιά που συμπλήρωσαν τα ερωτηματολόγια της έρευνας παραδέχονται ότι παραμελούν τις δραστηριότητες τους για χάρη εθιστικών παιχνιδιών (τα αγόρια) και εθιστικών κοινωνικών δραστηριοτήτων (τα κορίτσια), ενώ περίπου 1 στα 3 παιδιά είτε παραδέχεται, είτε θεωρεί ότι όντως έχει πρόβλημα εθισμού στο διαδίκτυο.

Αυτή η σχηματισμένη πια πραγματικότητα δεν είναι γηγενής κοινωνική παθογένεια– είναι διεθνής. Εκείνο, όμως, που πρέπει να μας θορυβήσει ειδικότερα είναι, ότι στην Ελλάδα το ποσοστό των ενηλίκων που έχουν τον στοιχειώδη ψηφιακό εγγραμματισμό για να ανταποκριθούν στην πρόκληση και να προστατέψουν τα παιδιά τους, δεν είναι ιδιαίτερα υψηλό και έτσι τα ελληνόπουλα διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο σε σχέση με τα παιδιά άλλης προηγμένης χώρας που και την νομοθετική μέριμνα έχει λάβει και την εκπαιδευτική της πολιτική έχει προσαρμόσει και γονείς πιο επαρκείς ψηφιακά διαθέτει. Με άλλα λόγια, στην Ελλάδα, το κύριο βάρος της ευθύνης πρέπει να αναλάβει ο γονιός, με όση γνώση διαθέτει, για να προστατέψει το παιδί του μέχρι να αναλάβει και η Πολιτεία τις ευθύνες της.

Στον μικρό χώρο που μου επιτρέπει το άρθρο θα προσπαθήσω να συνοψίσω κάποιες βασικές αρχές και οδηγίες που αφορούν στην ατομική ευθύνη των κηδεμόνων:

Κατ’ αρχάς, καλό είναι να γνωρίζουμε όλοι ότι  σύμφωνα με τις διεθνείς επιστημονικές οδηγίες (Αμερικανική Παιδιατρική Εταιρεία) η σχέση των παιδιών με το διαδίκτυο επ’ ουδενί δεν θα πρέπει να ξεκινάει πριν την ηλικία των 2 ετών. Από την ηλικία των 2- 4 ετών η επαφή των παιδιών με το διαδίκτυο θα πρέπει να γίνεται πολύ λίγη ώρα, πολύ επιλεκτικά πάντα υπό την επίβλεψη των γονιών. Από αυτή την ηλικία ακόμη πρέπει να καταρρίψουμε τον μύθο περί «ανωνυμίας» στο διαδίκτυο και να διδάξουμε ότι οι ίδιοι κανόνες καλής συμπεριφοράς που ισχύουν στην πραγματική ζωή ισχύουν και στην εικονική.

Σε μεγαλύτερης ηλικίας παιδιά είναι πολύ σημαντικό να ενδυναμώσουμε το αίσθημα της υπευθυνότητας και αυτοπροστασίας όταν βρίσκονται online, με τη θέσπιση ορίων και κανόνων (χρόνος ενασχόλησης και ποιότητα προγραμμάτων). Ιδιαιτέρως, η ενασχόληση με τα κοινωνικά δίκτυα δε θα πρέπει να ξεκινάει πριν από την επιτρεπτή ηλικία, θα πρέπει να γίνεται σωστή ενημέρωση για την διασφάλιση του ιδιωτικού απορρήτου μέσω των ρυθμίσεων στο προφίλ του παιδιού και να γίνεται διαρκής εκπαίδευση μέσω συχνών συζητήσεων για την υιοθέτηση σωστών πρακτικών (π.χ. δε μιλάμε με αγνώστους, δεν αποκαλύπτουμε προσωπικά μας δεδομένα, δεν ανταλλάσσουμε πολύ προσωπικές φωτογραφίες κ.α.).

Βέβαια, ακόμη κι όταν έχουμε διασφαλίσει τα παραπάνω, οφείλουμε να επιβλέπουμε τις online δραστηριότητές του παιδιού, να ελέγχουμε τακτικά το Ιστορικό των διαδικτυακών του κινήσεων και να μην χρησιμοποιούμε το διαδίκτυο ως ανταμοιβή ή μοχλό πίεσης σε κάθε του απαίτηση. Κυρίως, όμως, οφείλουμε να μην αφήσουμε κανένα περιθώριο στο παιδί μας να αναζητήσει τη ζωή και το νόημά της στην εικονική διάσταση, δίνοντάς του ποιοτικό χρόνο, ζεστασιά, αγάπη, ευκαιρίες και κίνητρα για ισορροπία και απόλαυση στον αληθινό κόσμο.

[Περισσότερες πληροφορίες σχετικά: https://saferinternet4kids.gr  ]

Αλεξάνδρα Γκουλιάμα-Μανδαλίδου

Εκπ/κός ΠΕ-02,  M.Α, υπ. Διδ/ρας Παιδοψυχιατρικής ΔΠΘ

Πρώην Υπ. Συμβουλευτικού Σταθμού Νέων Δ.Δ.Ε Έβρου

Πρέσβειρα του Ελληνικού Κέντρου Ασφαλούς Διαδικτύου

0 Comments

Αφήστε ένα σχόλιο