Συνεντεύξεις

«Πολλαπλά τα οφέλη για τη Θράκη από την κατασκευή του αγωγού ΤΑΡ»

Σε προχωρημένο στάδιο βρίσκεται πλέον στην περιοχή μας το έργο κατασκευής του αγωγού μεταφοράς φυσικού αερίου ΤΑΡ.

Ενός αγωγού που θα μεταφέρει αέριο από το γιγαντιαίο κοίτασμα Shah Deniz II στην Κασπία του Αζερμπαϊτζάν προς την Ευρώπη, στο πλαίσιο υλοποίησης του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου. Ο αγωγός θα συνδεθεί με τον αγωγό Trans Anatolian Pipeline (TANAP) στους Κήπους στα ελληνοτουρκικά σύνορα, και από εκεί θα διασχίζει την Ελλάδα, την Αλβανία και την Αδριατική θάλασσα, προτού εξέλθει στην ξηρά στη Nότιo Ιταλία.

Η ΓΝΩΜΗ συνάντησε την Κατερίνα Μουζουράκη, Διευθύντρια Επικοινωνίας Ελλάδος Trans Adriatic Pipeline AG της κοινοπραξίας εκτέλεσης του έργου, η οποία μας παραχώρησε αποκλειστικά συνέντευξη απαντώντας σε μια σειρά ερωτημάτων που απασχολούν την περιοχή μας. Διαβάστε την και μάθετε ότι θα θέλατε να γνωρίζετε για τα τεχνικά θέματα, για τις αποζημιώσεις αγροτών, τις επιπτώσεις στην παραγωγή και το περιβάλλον καθώς και για τα οφέλη για την χώρα και την τοπική κοινωνία

Τεχνικά θέματα

1. Ποιες είναι οι σημερινές και μελλοντικές ανάγκες που οδήγησαν στην κατασκευή του αγωγού ΤΑΡ;

Η ενεργειακή διαφοροποίηση συνιστά έναν από τους βασικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεμέλιο της στρατηγικής της για ενεργειακή ασφάλεια. Ο στόχος αυτός είναι ζωτικής σημασίας καθώς διασφαλίζει την πρόσβαση των Ευρωπαίων πολιτών και επιχειρήσεων σε επαρκείς και εύρωστες πηγές ενέργειας. Για την επίτευξη της ενεργειακής διαφοροποίησης, ωστόσο, απαιτείται εφοδιασμός με νέους ενεργειακούς πόρους, συνεργασία με νέους προμηθευτές και διάνοιξη νέων οδών τροφοδοσίας για τις αγορές της Ευρώπης. Το ενεργειακό έργο του TAP ικανοποιεί και τα τρία αυτά κριτήρια, γεγονός που εξηγεί τη σημασία του αγωγού για την Ευρώπη αφενός και για την Ελλάδα αφετέρου.

2. Ποιος είναι ο φορέας του έργου η κοινοπραξία κατασκευής του;

Ο TAPυλοποιείται από μία Κοινοπραξία εταιρειών/προμηθευτώνενέργειας με εκτεταμένη εμπειρία και τεχνογνωσία. H μετοχική σύνθεση του TAP συνενώνει παραγωγούς, μεταφορείς και αγοραστές φυσικού αερίου.Στο μετοχικό κεφάλαιο μετέχουν οι εταιρείες BP (20%), SOCAR (20%), Snam (20%), Fluxys (19%), Enagás (16%) και Axpo (5%).

3. Ποιο φυσικό αέριο θα μεταφέρει, πόση ποσότητα ετησίως και πόσης αξίας;

Θα ήθελα να κάνω μία απαραίτητη διευκρίνιση με αφορμή αυτήν την ερώτηση: πρέπει να σημειώσουμε ότι ο TAP δεν είναι ούτε ιδιοκτήτης του φυσικού αερίου που θα μεταφέρει, ούτε και προμηθευτής σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Ο TAP είναι αγωγός μεταφοράςκαι μόνο, υπεύθυνος για την ανάπτυξη των απαραίτητων υποδομών και μέσων για τη διακίνηση φυσικού αερίου.

Ο αγωγός TAP επελέγη για να μεταφέρει φυσικό αέριο από το γιγαντιαίο κοίτασμα Shah Deniz II στην Κασπία του Αζερμπαϊτζάν προς την Ευρώπη, στο πλαίσιο υλοποίησης του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου. Ο αγωγός θα συνδεθεί με τον αγωγό Trans Anatolian Pipeline (TANAP) στους Κήπους στα ελληνοτουρκικά σύνορα, και από εκεί θα διασχίζει την Ελλάδα, την Αλβανία και την Αδριατική θάλασσα, προτού εξέλθει στην ξηρά στη Nότιo Ιταλία. Αρχικά, ο TAP θα μεταφέρει 10 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ανά έτος, χωρητικότητα η οποία μπορεί να διπλασιαστεί, μόλις γίνουν διαθέσιμες μεγαλύτερες ποσότητες φυσικού αερίου από το κοίτασμα και αυξηθεί η ζήτηση.

4. Ποιο είναι το συνολικό κόστος της επένδυσης και ποιο το χρονοδιάγραμμα αποπεράτωσής του;

Έχοντας ολοκληρώσει τη διαδικασία ανάθεσης συμβάσεων, είμαστε πλέον σε θέση να γνωρίζουμε ότι το τελικό κόστος της επένδυσης είναι €4,5 δισ.Στην Ελλάδα συγκεκριμένα, ο TAPαποτελεί τη μεγαλύτερη ξένη άμεση επένδυση του είδους της που έχει υλοποιηθεί, συνολικής αξίας €1,5 δισ.

Το χρονοδιάγραμμα του TAP είναι πλήρως ευθυγραμμισμένο με την πρόοδο της δεύτερης φάσης ανάπτυξης του κοιτάσματος φυσικού αερίου Shah Deniz και εξελίσσεται σύμφωνα με το συνολικό πρόγραμμα κατασκευής του Νότιου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου. Η υλοποίηση του ΤΑΡ ξεκίνησε με εργασίες επί του αλβανικού εδάφους τον Ιούλιο του 2015 που αφορούσαν στην κατασκευή και αποκατάσταση οδών πρόσβασης και γεφυρών, ενώ το Μάιο του 2016 πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη η Τελετή Εγκαινίων για την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών στην Ελλάδα.

Σήμερα, έχουν ήδη παραδοθεί το 60% από τους συνολικά 32.000 σωλήνες αγωγού, στους κεντρικούς σταθμούς διαλογής στη Θεσσαλονίκη, την Καβάλα και την Αλεξανδρούπολη. Σωλήνες συνολικού μήκους 107 χλμ. έχουν στοιχηθεί, καμφθεί και συγκολληθεί σε διάφορα εργοτάξια στην Ελλάδα, ενώ τα πρώτα 52 χλμ. του αγωγού έχουν τοποθετηθεί στο έδαφος. ‘Ηδη 10 χλμ. της διαδρομής έχουν επιχωματωθεί και το έδαφος έχει αποκατασταθεί για να παραδοθεί σταδιακά πίσω στους αγρότες. Την ίδια στιγμή, εξελίσσονται παράλληλες εργασίες στις Περιφερειακές Ενότητες Έβρου, Ροδόπης, Σερρών, Δράμας, Θεσσαλονίκης και Κιλκίς και μέσα στους επόμενους μήνες οι εργασίες θα ξεκινήσουν και στην Δυτική Μακεδονία. Συνοψίζοντας, ολόκληρη η διαδικασία κατασκευής του ελληνικού τμήματος του αγωγού TAP υπολογίζεται να διαρκέσει περίπου 3 χρόνια.

Οι πρώτες ποσότητες φυσικού αερίου από την Κασπία αναμένεται να παραδοθούν στην Ευρώπη μέσω του αγωγού TAP στις αρχές του 2020, περίπου ένα χρόνο μετά τις πρώτες παραδόσεις φυσικού αερίου από το κοίτασμα Shah Deniz II στη Γεωργία και την Τουρκία, οι οποίες έχουν προγραμματιστεί για τα τέλη του 2018.

5. Από πού αρχίζει και που καταλήγειο αγωγός; Από ποιες χώρες διέρχεται; Πόσο είναι το συνολικό χερσαίο μήκος του και πόσο το υποθαλάσσιο;

Ο αγωγός TAP θα έχει συνολικό μήκος 878 χλμ., ξεκινώντας από τα ελληνοτουρκικά σύνορα στους Κήπους, όπου θα συνδεθεί με τον αγωγό Trans Anatolian Pipeline (TANAP), και καταλήγοντας στην Ιταλία. Ο αγωγός θα διασχίζει ολόκληρη την επικράτεια της Βορείου Ελλάδας, διανύοντας και τη μεγαλύτερη διαδρομή του που εκτείνεται σε μήκος περίπου 550 χλμ., μέχρι την Ιεροπηγή στην Καστοριά και έπειτα θα συνεχίζει στην Αλβανία. Το υποθαλάσσιο τμήμα του TAPανέρχεται σε 105 χλμ., το οποίο θα ξεκινάει κοντά στην αλβανική πόλη Φιέρι και θαδιασχίζει την Αδριατική θάλασσα, προτού εξέλθει στην ξηρά στη Nότιo Ιταλία.

6. Πώς θα διοχετεύεται στην Ευρώπη μετά τον τερματικό σταθμό του στην Ιταλία;

Το σημείο προσγειάλωσης του TAP θα βρίσκεται στη Νότια Ιταλία, και συγκεκριμένα στον δήμο Melendugno της επαρχίας Lecce. Στις ιταλικές ακτές ο αγωγός θα συνδεθεί με το τοπικό δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου, το οποίο διαχειρίζεταιη εταιρεία Snam Rete Gas, ολοκληρώνοντας εκεί τη διαδρομή του. Ο σχεδιασμός του TAP προσφέρει ποικίλες εναλλακτικές επιλογές σύνδεσης σε διάφορους υφιστάμενους και μελλοντικούς αγωγούς κατά μήκος της διαδρομής του, καθιστώντας έτσι δυνατή τη μεταφορά φυσικού αερίου από την Κασπία σε ποικίλους προορισμούς ανά την Ευρώπη. Για παράδειγμα, το φυσικό αέριο που μεταφέρεται δια μέσου του TAP θα μπορούσε να φτάσει μέχρι τον κόμβο φυσικού αερίου της Κεντρικής Ευρώπης μέσω του αγωγού Trans Austria Gas (TAG) ή μέχρι τη Γερμανία και τη Γαλλία μέσω του αγωγού Transitgas. Επιπλέον, ο ΤΑΡ μπορεί δυνητικά να συνδεθεί με άλλα μελλοντικά ενεργειακά έργα, όπως είναι ο Διασυνδετήριος Αγωγός Ελλάδας Βουλγαρίας (IGB) και ο Αγωγός Ιονίου-Αδριατικής (ΙΑΡ).

7. Ποια τα βασικά χαρακτηριστικά (μήκος, βάθος, διάμετρος σωλήνων, διαδικασία τοποθέτησης) της χερσαίας κατασκευής και ποια τα υποθαλάσσια;

Ο αγωγός TAP θα έχει συνολικό μήκος 878 χλμ. Η διαδρομή του αγωγού στην Ελλάδα φτάνει τα 550 χλμ. καιστην Αλβανία τα 215 χλμ. Το υποθαλάσσιο τμήμα του αγωγού που θα διέρχεται από την Αδριατική Θάλασσα θα έχει μήκος 105 χλμ. και από εκεί θα συνεχίζει στην ξηρά στην Ιταλία για άλλα 8 χλμ. Το μεγαλύτερο υψόμετρο από το οποίο θα περάσει ο TAP θα είναι τα 1.800 μέτρα στα αλβανικά όρη, ενώ το βαθύτερο σημείο στο υποθαλάσσιο τμήμα θα είναι τα 820 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Ο αγωγός κατασκευάζεται από ατσάλινους σωληναγωγούς 48 ιντσών στα χερσαία τμήματα Ελλάδας και Αλβανίας, και 36 ιντσών στα υποθαλάσσια τμήματα και στην Ιταλία. Μόνο για το ελληνικό τμήμα του αγωγού θα χρησιμοποιηθούν περίπου 32.000 σωληναγωγοί, καθένας από τους οποίους ζυγίζει σχεδόν 10 τόνους. Αυτό σημαίνει ότι για τα 550 χλμ. αγωγού στην Ελλάδα θα χρησιμοποιηθούν περίπου 320.000 τόνοι ατσάλινων σωλήνων (όσο 44 πύργοι του Άιφελ).

Εκτός από τον ίδιο τον αγωγό θα κατασκευαστούν δύο σταθμοί συμπίεσης για να επιτρέψουν την ασφαλή μεταφορά του φυσικού αερίου, ένας κοντά στους Κήπους στα ελληνοτουρκικά σύνορα κι ένας στις αλβανικές ακτές κοντά στην πόλη Φιέρι. Θα κατασκευαστούν επίσης σε κάθε χώρα υποδοχής βαλβιδοστάσια ώστε –αν χρειαστεί–να είναι δυνατή η διακοπή της ροής του φυσικού αερίου. Στην Ελλάδα, ο TAP έχει προγραμματίσει την κατασκευή 22 βαλβιδοστασίων.

Για την τοποθέτηση του αγωγού ειδικά μηχανήματα απομακρύνουν αρχικά την επιφανειακή στιβάδα χώματος και το έδαφος σκάβεται σε βάθος σχηματίζοντας τάφρο. Στη συνέχεια, πλάγιοι ανυψωτές αναλαμβάνουν την καταβίβαση των σωλήνων στην τάφρο, ενώ ακολουθεί επιχωμάτωση του εδάφους και σταδιακή αποκατάσταση της γης στην πρότερη κατάστασή της. Καθ’ όλο το μήκος του ο αγωγός θα είναι θαμμένος σε ελάχιστο βάθος ενός (1) μέτρου και ως εκ τούτου δεν θα είναι ορατός. Μοναδική εξαίρεση αποτελούν τα βαλβιδοστάσια και οι σταθμοί συμπίεσης.

8. Με ποια κριτήρια επιλέχθηκε η συγκεκριμένη όδευση (μέσω Σερρών) και όχι η πιο σύντομη και εύκολη Καβάλας-Θεσσαλονίκης;

Όταν κατασκευάζεται ένα τόσο σύνθετο έργο, ένας εξαιρετικά μεγάλος αριθμός από διαφορετικά κομμάτια πρέπει να μπουν στη θέση τους. Όσον αφορά την όδευση του αγωγού, είναι αποτέλεσμα πολυετών μελετών και διαβουλεύσεων με τις αρμόδιες αρχές, τοπικούς φορείς και επηρεαζόμενες κοινότητες. Η τελική όδευση έχει οριστικοποιηθεί στο πλαίσιο της ΜΠΚΕ της οποίας η πρώτη εκδοχή κατατέθηκε τον Ιούνιο του 2013 και εγκρίθηκε από το ελληνικό Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας το Σεπτέμβριο του 2014, ενώ η πιο πρόσφατη τροποποίηση της ΑΕΠΟ του έργου εγκρίθηκε τον Ιούνιο του 2016.

Το έργο του TAPσέβεται τις τοπικές κοινότητες, το περιβάλλον και την πολιτισμική κληρονομιά των περιοχών διέλευσης. Στο πλαίσιο αυτό, προτού προχωρήσουμε με την κατασκευή ξεκινήσαμε ανοιχτό διάλογο και διαβουλεύσεις με τα ενδιαφερόμενα μέρη. Κατά τη διάρκεια των εθελοντικών αυτών διαβουλεύσεων,σε συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες και τους ιδιοκτήτες γης, προέκυψαν σχεδόν 130 αλλαγές στην όδευση του αγωγού σε σχέση με το αρχικό σχέδιο που είχε υποβληθεί.

9. Ποια μέτρα ασφαλείας τηρούνται κατά την κατασκευή του έργου;

Η κατασκευή του αγωγού υλοποιείται σύμφωνα με τα πιο αυστηρά εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα. Στόχος μας είναι ναπεριορίσουμε σημαντικά το περιβαλλοντικό μας αποτύπωμα, ενώ απόλυτη προτεραιότητά μας αποτελεί η ασφάλεια εργαζομένων και κοινού. Για το λόγο αυτό, όλες τις δραστηριότητές μας διέπει η Πολιτική Υγείας, Ασφάλειας και Περιβάλλοντος του έργου, η οποία και ισχύει γιατο σύνολο του προσωπικού που εργάζεται στον ΤΑΡ, είτε ως υπάλληλοι είτε ως εργολάβοι ή/και προμηθευτές.

Στο επίπεδο της ετοιμότητας, έχουμε υιοθετήσει και ακολουθούμε μία λεπτομερή διαδικασία αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, ενώ συνεργαζόμαστε στενά με τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης σε κρατικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.Σε ό,τι αφορά δε τον εντοπισμό τον πιθανών κινδύνων, εφαρμόζουμε την αρχή ALARP (AsLowAsReasonablyPracticable) επιδιώκοντας την ελαχιστοποίησή τους στο μέτρο του εφικτού.

Επιπλέον, έχουμε θέσει μία σειρά από περιορισμούς στη χρήση της γης προς αποφυγή ζημιών στο έδαφος και στα κτίρια. Διεξάγουμε συνεχείς ελέγχους για διαβρώσεις και ιζήματα καιεφαρμόζουμε τεχνικές συντήρησης του υπεδάφους μεσύγχρονες μεθόδους, όπως οι ρυθμιστικές λωρίδες βλάστησης.Δεσμευόμαστε υπεύθυνα να συντηρούμε και να επιβλέπουμε τη γη καθ’ όλη τη διάρκεια λειτουργίας του έργου, ώστε να προστατέψουμετόσο τις εγκαταστάσεις του αγωγού και όσο και την ιδιοκτησία γης.

10. Πως επιλέγονται οι συνεργάτες και οι υπεργολάβοι του έργου;

Ο TAP ακολούθησε αυστηρή διαδικασία προεπιλογής και έκδοσης προσκλήσεων υποβολής προσφορών (ΠΥΠ) για τον εντοπισμό και στη συνέχεια την επιλογή των εργολάβων του, με βάση προκαθορισμένα κριτήρια.Οι συμβάσεις ανατέθηκαν στους υποψηφίους που είχαν υποβάλει τις πλέον συμφέρουσες από οικονομική άποψη προσφορές (Most Economically Advantageous Tender – MEAT). Χαρακτηριστικά κριτήρια ανάθεσης σύμβασης ήταν μεταξύ άλλων η ποιότητα της τεχνικής λύσης, η τιμή, οι τραπεζικές εγγυήσεις, η πρότερη εμπειρία και η ασφάλεια.

Οι ανάδοχοι εργολήπτες του TAP για τη Μελέτη, Προμήθεια και Κατασκευή (EPC) του αγωγού είναι υπεύθυνοι για την πρόσληψη υπεργολάβων, οι οποίοι αναλαμβάνουν την υλοποίηση συγκεκριμένων τμημάτων των συμβάσεων που τους έχουν ανατεθεί. Οι εργολήπτες EPC είναι επίσης υπεύθυνοι για τις προσλήψεις προσωπικού και την αξιολόγηση των προμηθευτών σύμφωνα με τις ανάγκες της κατασκευής.

Αποζημιώσεις αγροτών, επιπτώσεις στην παραγωγή και το περιβάλλον

1. Τι αποζημιώνεται; Το έδαφος από όπου διέρχεται ο αγωγός ή η παραγωγή που χάνεται και για πόσο χρονικό διάστημα;

Ο TAP αξιολόγησε και αντιμετώπισε όλες τις πιθανές οικονομικές επιπτώσεις στα γεωτεμάχια που θα χρησιμοποιήσει για την κατασκευή του αγωγού και, σύμφωνα πάντα με τις πιο αυστηρές διεθνείς προδιαγραφές, ανέπτυξε μία ολοκληρωμένη και διαφανή μεθοδολογία υπολογισμού των αποζημιώσεων, βάσει της αξίας πλήρους αποκατάστασης γης συμπεριλαμβάνοντας κι όλα τα σχετικά έξοδα συναλλαγών.

Ο TAP καταβάλλει αποζημιώσεις για πρόσβαση στη γη, καθώς και για τις καλλιέργειες που επηρεάζονται από την κατασκευή του έργου. Οι εκτάσεις γης που είναι απαραίτητες για προσωρινές εγκαταστάσεις θα χρησιμοποιηθούν από τον ΤΑΡ μόνο κατά την κατασκευή του αγωγού και μισθώνονται έως ότου ολοκληρωθεί και η διαδικασία πλήρους αποκατάστασής τους, προτού επιστραφούν στους ιδιοκτήτες τους. Οι ιδιοκτήτες γης αποζημιώνονται για το 25% της αξίας της γης με μισθώσεις που έχουν διάρκεια 2 έτη. Εφόσον υπάρξει ανάγκη επέκτασης της μίσθωσης, θα καταβληθεί 10% της αξίας της γης για κάθε έτος.

Η απώλεια παραγωγικότητας συνεκτιμάται στην καταβολή των αποζημιώσεων και για το λόγο αυτό, παρόλο που το διάστημα κατασκευής του έργου είναι από 3 έως 6 μήνες σε κάθε περιοχή, οι αποζημιώσεις καλλιεργειών καλύπτουν απώλεια καθαρού αγροτικού εισοδήματος για 2 έτη τουλάχιστον.

Οι εκτάσεις που είναι απαραίτητες για τις μόνιμες υπέργειες εγκαταστάσεις (το σταθμό συμπίεσης και τα βαλβιδοστάσια) αγοράζονται από τους ιδιοκτήτες,οι οποίοι λαμβάνουν πλήρη αποζημίωση με βάση την αξία αποκατάστασης της γης, καθώς και για όλα τα επικείμενα – δενδροκαλλιέργειες, αρδευτικά συστήματα κτλ. Οι χρήστες γης αποζημιώνονται για την υπάρχουσα σοδειά και για την απώλεια αγροτικού εισοδήματος για 1 επιπλέον έτος.

2. Ποιος αποζημιώνεται; Ο ιδιοκτήτης του αγροκτήματος ή ο καλλιεργητής;

Ο TAP έχει δεσμευθεί να διασφαλίσει την αποκατάσταση των μέσων διαβίωσης για όλα τα επηρεαζόμενα μέρη. Οι ιδιοκτήτες των γεωτεμαχίων που θα τεθούν σε περιορισμούς χρήσης ή/και για τα οποία θα συσταθεί δουλεία διόδου δικαιούνται αποζημίωσης στο κόστος αποκατάστασης με βάση τις τιμές αποκατάστασης γης που έχει δημοσιεύσει ο ΤΑΡ. Οι χρήστες γης αποζημιώνονται για την απώλεια αγροτικού εισοδήματος για κάθε επικείμενη καλλιέργεια σε τιμές αποκατάστασης, όπου έχει συνεκτιμηθεί το κόστος μετεγκατάστασης και η επαναφορά παραγωγικότητας.

Στην περίπτωση προσωρινής δέσμευσης γης οι αποζημιώσεις αφορούν σε ελάχιστη χρονική διάρκεια 2 ετών, τόσο για τους ιδιοκτήτες όσο και για τους χρήστες της. Στην περίπτωση αγοράς της γης οι ιδιοκτήτες αποζημιώνονται στην εκτιμώμενη αξία αποκατάστασης καθώς και για όλα τα επικείμενα – δενδροκαλλιέργειες, αρδευτικά συστήματα κτλ. Οι χρήστες γης από την άλλη, αποζημιώνονται για την υπάρχουσα σοδειά και για την απώλεια αγροτικού εισοδήματος 1 επιπλέον έτους στην τιμή αποκατάστασης.

3. Μπορεί να καλλιεργηθεί το έδαφος πάνω από τον αγωγό μετά το πέρας του έργου; Σε ποια ζώνη υπάρχουν περιορισμοί στις καλλιέργειες;

Οι περιορισμοί προστατεύουν την ακεραιότητα του αγωγού και την ασφάλεια των ανθρώπων που ζουν κοντά σε αυτόν. Σύμφωνα με τα Διεθνή Πρότυπα και την κείμενηελληνική Νομοθεσία οι περιορισμοί στις καλλιέργειες μετά το πέρας του έργου αφορούν μόνο στη Ζώνη A, δηλαδή τον διάδρομο πλάτους 8 μέτρων εκατέρωθεν του αγωγού, δηλαδή 4 μέτρα σε κάθε πλευρά του. Σε αυτό το κομμάτι γης δεν επιτρέπεται κανενός είδους δόμηση, απαγορεύεται η άροση σε βάθος και τα δέντρα με βαθιές ρίζες για λόγους ασφαλείας και προστασίας του αγωγού.Οι μονοετείς καλλιέργειες μπορούν να συνεχιστούν κανονικά.

4. Πώς αποζημιώνονται οι δενδρώδεις καλλιέργειες, εφ’ όσον απαγορεύεται να τις επαναλάβουν επί του εδάφους πάνω από τον αγωγό;

Ο TAPέχει λάβει υπόψη του όλα τα χαρακτηριστικά και τις ιδιαιτερότητες των διαφορετικών ειδών καλλιέργειας παρέχοντας ξεχωριστές τιμές αποζημίωσης. Για τις δενδροκαλλιέργειες η αποζημίωση καταβάλλεται ανά δένδρο στην τιμή αποκατάστασης πριν την έναρξη της κατασκευής. Υπολογίζονται και αποζημιώνονται όλα τα δένδρα που βρίσκονται στο διάδρομο κατασκευής του αγωγού. Τα δένδρα που βρίσκονται σε φάση ωριμότητας αποζημιώνονται για το σύνολο της οικονομικής τους ζωής. Τα δένδρα που βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης αποζημιώνονται στο 95% της οικονομικής τους ζωής. Στην τιμή αποκατάστασης έχει συνεκτιμηθεί η απώλεια της δυνατότητας καλλιέργειας στη ζώνη των 8μ εκατέρωθεν του αγωγού.

Το ύψος των αποζημιώσεων καθορίστηκε με ειδική μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό του ΤΑΡ για την εκτίμηση των αξιών γης και των καλλιεργειών. Η μελέτη και η πολιτική αποζημίωσης του ΤΑΡ τέθηκε σε διαβούλευση με τις τοπικές αρχές και με τους επηρεαζόμενους ιδιοκτήτες και χρήστες γης. Οι τελικές τιμές αποζημίωσης εφαρμόστηκαν με απόλυτη διαφάνεια και συνέπεια σε όλο το μήκος της όδευσης του αγωγού. Η αξία αποκατάστασης των επηρεαζόμενων γεωτεμαχίων και των καλλιεργειών βασίζεται στην αντικειμενική και εμπορική αξία (σε τιμές προ οικονομικής κρίσης), σε πλήρη συμμόρφωση με την εθνική νομοθεσία.

5. Μεταβάλλεται η γονιμότητα του εδάφους μετά την αποκατάσταση και ποια μέτρα λαμβάνονται για να μη μεταβληθεί;

Ο TAP δεσμεύεται για την πλήρη αποκατάσταση της γης, δηλαδή την επαναφορά της γης και κάθε συναφούς περιοχής που επηρεάζεται από την κατασκευή του αγωγού στην πρότερη κατάστασή της, ώστε να διασφαλιστεί η χρήση της γης. Για το σκοπό αυτό, εφαρμόζουμε μία σειρά από τεχνικές συντήρησης του εδάφους και αυστηρή επίβλεψη των περιοχών. Η αποκατάσταση της γης πραγματοποιείται σύμφωνα με τις εγκεκριμένες προδιαγραφές της Μελέτης Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων (ΜΠΚΕ) του TAP και βάσει ειδικής μελέτης αποκατάστασης του καλλιεργήσιμου εδάφους.
Τέλος, το προσωπικό συντήρησης θα παρακολουθεί την αναγέννηση της γης και θα φροντίζει τυχόν περιοχές που δεν έχουν σταθεροποιηθεί επαρκώς.

6. Αποκαθίστανται οι καταστροφές σε δίκτυα άρδευσης, αποθηκών, ηλεκτρικών εγκαταστάσεων κλπ;

Μέσω των ανάδοχων εργοληπτών του,ο TAPπροέβη σε μελέτες Κτηματογράφησης και Αποτύπωσης Παγίων, και σε δεύτερη φάση σε Έρευνα Καταγραφής Πληθυσμού και Παγίων (Census and Asset Inventory – C&AI) προκειμένου να επικαιροποιηθούν και να συλλεγούν πλήρως τα περιουσιακά στοιχεία και να δοθούν οι ανάλογες αποζημιώσεις. Με την καταγραφή αυτήεπικαιροποιήθηκαν εκτός από τις καλλιέργειες και τα δένδρα, και τα λοιπά πάγια στοιχεία όπως αρδευτικά συστήματα, κτιριακές εγκαταστάσεις (π.χ. στάνες, αποθήκες) κ.ά.

Για τη χάραξη της όδευσης του αγωγού ελήφθησαν υπόψη όλα τα επικείμενα, με στόχο την αποφυγή των υπαρχουσών εγκαταστάσεων, παράκαμψη των δικτύων και μείωση του διαδρόμου κατασκευής στις περιοχές δενδροκαλλιεργειών ώστε να ελαχιστοποιηθούν τυχόν απώλειες. Όπου υπάρξει συμβάν σε υπάρχουσα εγκατάσταση κατά τη διάρκεια της κατασκευής θα ακολουθεί πλήρης αποκατάσταση σε συνεργασία με τους ιδιοκτήτες.

7. Υπήρξαν μελέτες για την προστασία του περιβάλλοντος και αδειοδοτήσεις για περιοχές προστασίας (natura, δάση, ποτάμια κλπ);

Ο πιθανός περιβαλλοντικός και κοινωνικός αντίκτυπος του έργου έχει αξιολογηθεί στο πλαίσιο μιας εκ των πιο εκτενών Μελετών Περιβαλλοντικών και Κοινωνικών Επιπτώσεων (ΜΠΚΕ) που πραγματοποιήθηκε ποτέ στην Ελλάδα σε συνεργασία με Έλληνες και ξένους ειδικούς. Η Μελέτη αυτή γνωστοποιήθηκε στο κοινό,υποβλήθηκε και εγκρίθηκε από τις αρμόδιες εθνικές, περιφερειακές και τοπικές ελληνικές αρχές. Τον Ιούλιο του 2013, το Υπουργείο Ενέργειας, Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής ολοκλήρωσε τον έλεγχο πληρότητας της ΜΠΚΕ του ΤΑΡ και ενέκρινε την έναρξη της επίσημης διαδικασίας διαβούλευσης και ενημέρωσης. Έπειτα από την έγκριση της ΜΠΚΕ, οι ελληνικές αρχές εξέδωσαν την απόφασή τους για Έγκριση των Περιβαλλοντικών Όρων του έργου, απαραίτητη για να ξεκινήσει ο ΤΑΡ τις κατασκευαστικές εργασίες.

Σε ό,τι αφορά το ευρωπαϊκό Δίκτυο NATURA 2000, θα πρέπει να αναφερθεί ότι πριν την εκπόνηση της ΜΠΚΕ διεξήχθησαν σχετικές μελέτες για κάθε μία από τις περιοχές NATURA 2000 εντός της γεωγραφικής επικράτειας του έργου. Σκοπόςτωνμελετώναυτώνήταννααναγνωρίσουν, μελετήσουν, αξιολογήσουν και ελαχιστοποιήσουν κάθε τυχόν επίπτωση, όπως συνέβη στις περιπτώσεις των ποταμών Φιλιούρη, Κομψάτου, Νέστου και Αξιού. Στις περιοχές αυτές, επελέγη διέλευση του αγωγού δίχως διάνοιξη ορύγματος για την προστασία των ποταμιών και παρόχθιων οικοσυστημάτων.

8. Τι συμβαίνει με τα αρχαιολογικά ευρήματα που αποκαλύπτονται από τις εκσκαφές;

Ο ΤΑΡ έχει εκφράσει τη δέσμευσή του να προστατεύει το περιβάλλον και την πολιτισμική κληρονομιά των περιοχών που επηρεάζονται από το έργο. Με την υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού και των κατά τόπους Εφορειών Αρχαιοτήτων, αρχαιολόγοι και ειδικευμένοιεργάτες έχουν αναλάβει να εποπτεύουν τις εργασίες εκσκαφής και διερευνούν (κατά περίπτωση) με σκοπό την εξασφάλιση του δικαιώματος διέλευσης, ενώ αναλαμβάνουν επίσης το έργο διάσωσης τυχόν ευρημάτων.Συνολικά, μέχρι το πέρας των κατασκευαστικών εργασιών υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 400 αρχαιολόγοι και ειδικευμένοι εργάτες θα έχουν απασχοληθεί στο έργο.

Οι δεσμεύσεις του TAPγια την προστασία της πολιτισμικής κληρονομιάς αποτυπώνονται και επίσημα στη μελέτη της Υφιστάμενης Κατάστασης Πολιτιστικής Κληρονομιάς για την Ελλάδα, η οποία περιέχεται στη ΜΠΚΕ. Επιπλέον, στη Μελέτη έχουν ταυτοποιηθεί και καταγραφεί όλοιοιγνωστοί αρχαιολογικοί χώροι, οι περιοχές δυνητικού αρχαιολογικού ενδιαφέροντος και τα μνημεία των κοινοτήτων της Βορείου Ελλάδας που επηρεάζονται από το έργο. Τέλος, ο ΤΑΡ έχει αναπτύξει Σχέδιο Διαχείρισης Πολιτιστικής Κληρονομιάς,ενώ φροντίζει να εκπαιδεύει το προσωπικό και τους αναδόχους του, ώστε να ενεργούν άμεσακαι με τη μεγαλύτερη δυνατή προσοχή σε περιπτώσεις αρχαιολογικού ευρύματος.

9. Θα υπάρχουν κίνδυνοι από ατύχημα κατά την λειτουργία του αγωγού;

Ο ΤΑΡ θα κατασκευάσει τον αγωγό σύμφωνα με τα υψηλότερα πρότυπα της βιομηχανίας και τα αυστηρότερα πρότυπα ασφαλείας, με τη συμβολή των κορυφαίων εταιρειών του χώρου. Εκτός αυτού, ο αγωγός TAP θα επιβλέπεται όπως και όλοι οι ευρωπαϊκοί αγωγοί σε κανέναν από τους οποίους δεν έχει καταγραφεί οποιοδήποτε περιστατικό, όπως π.χ. διάβρωση, τα τελευταία 40 και πλέον χρόνια.Στόχος μας είναι οι μηδενικές απώλειες και η αποφυγή τυχόν σοβαρών ατυχημάτων, για το λόγο αυτό:

• Ο αγωγός θα θαφτεί σε όλο το μήκος της διαδρομής του σε ελάχιστο βάθος ενός (1) μέτρου.
• Ο αγωγός θα έχει επικάλυψη από πολυαιθυλένιο τριών στρώσεων και ενεργό σύστημα καθοδικής προστασίας.
• Πριν την εισροή φυσικού αερίου θα πραγματοποιηθούν υδραυλικές δοκιμές στον αγωγό προκειμένου να διασφαλιστεί η στεγανότητα των σωλήνων.
• Ο αγωγός θα παρακολουθείται από σύστημα ανίχνευσης για έλεγχο της ροής, πίεσης και θερμοκρασίας, το οποίο καταγράφει τυχόν απώλειες σε αυτόματη βάση. Οι διαρροές αποτελούν πλέον πολύ σπάνιο φαινόμενο στους αγωγούς γιατί τα σύγχρονα συστήματα ανίχνευσης επιτρέπουν άμεση ειδοποίηση και δράση.
• Ο TAP έχει επιλέξει τη βέλτιστη διαδρομή και όδευσή του με γνώμονα την ασφάλεια και το σεβασμό στο περιβάλλον και την κοινωνία.

Καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του αγωγού, ο TAP θα συνεργάζεται με τις εθνικές και τοπικές αρχές αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών, καθώς και με τις λοιπές αρμόδιες υπηρεσίες, ώστε να διασφαλίζεται ο καθορισμός και η διατήρηση του ενδεδειγμένου επιπέδου ετοιμότητας.

Οφέλη για την χώρα και την τοπική κοινωνία

1. Ποια η σημασία του αγωγού ΤΑΡ για την εθνική οικονομία και για τη Θράκη;

Ο TAP αποτελεί ξένη άμεση επένδυση ύψους περίπου €1,5 δισ., η μεγαλύτερη που υλοποιείται στη χώρα αυτή την περίοδο, και μέρος του εκτεταμένου Νοτίου Διαδρόμου Φυσικού Αερίου. Η κατασκευή του TAP θα συνεισφέρει εκατομμύρια ευρώ στο κράτος μέσα από την καταβολή φόρων καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας του, και δείχνει το δρόμο για την πραγματοποίηση περισσότερων επενδύσεων μεγάλης κλίμακας στη χώρα. Η υλοποίηση τόσο μεγάλων και σύνθετων έργων όσο ο TAP ενισχύει την εμπιστοσύνη των επενδυτών στις προοπτικές της Ελλάδας, ενώ ταυτόχρονα συμβάλλει στην απόκτηση τεχνογνωσίας από συνεργαζόμενες ελληνικές εταιρείες διαφόρων κλάδων (κατασκευών, προμήθειας πρώτων υλικών και υπηρεσιών, μεταφορών, κλπ).

Το έργο είναι σημαντικό για τη Βόρειο Ελλάδα ειδικότερα, καθώς αναβαθμίζεται ο ρόλος και των τριών Περιφερειών της, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, στον ενεργειακό χάρτη της Νοτιοανατολικής Ευρώπης.Πιο συγκεκριμένα, ο TAP θα δημιουργήσει άμεσες και έμμεσες ευκαιρίες απασχόλησης σε διάφορους τομείς της οικονομίας, σε μία περιοχή που πλήττεται ιδιαίτερα από την οικονομική κρίση. Επιπλέον, το έργο θα ωφελήσει τη Βόρειο Ελλάδα και σε κοινοτικό επίπεδο, μέσα από την υλοποίηση επενδύσεων σε κοινωφελή έργα με κοινωνικό προσανατολισμό. Ο TAP έχει δεσμευτεί να επενδύσει εθελοντικά €32 εκατομμύρια σε δράσεις με κοινωνικό αποτύπωμα, σε συνεννόηση με τις τοπικές κοινότητες που επηρεάζονται από το έργο, με περισσότερες από 30 τέτοιες δράσεις να βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, ενώ 30 ακόμη έργα πρόκειται να υλοποιηθούν άμεσα.

Τέλος, οι άνθρωποι της Βορείου Ελλάδας θα ωφεληθούν από τον TAP και σε ατομικό επίπεδο, καθώς ο αγωγός θα μεταφέρει φυσικό αέριο –μία από τις πιο φθηνές, καθαρές και φιλικές προς το περιβάλλον πηγές ενέργειας–αναπτύσσοντας τις απαραίτητες υποδομές στις οποίες θα μπορούν να συνδεθούν στο μέλλον τα τοπικά δίκτυα διανομής αερίου.

2. Ποιο το όφελος των λιμανιών της Αλεξανδρούπολης και της Καβάλας;

Οκτώ μήνες μετά την τελετή των εγκαινίων για την έναρξη των εργασιών το Μάιο του 2016, περίπου 18.000 ατσάλινοι σωληναγωγοί έχουν παραδοθεί στα λιμάνια της Καβάλας, της Θεσσαλονίκης και της Αλεξανδρούπολης. Όπως καθίσταται σαφές, μέρος των θετικών επιπτώσεων του TAP αποτελούν η τόνωση της επιχειρηματικής δραστηριότητας, οι ευκαιρίες απασχόλησης και απόκτηση τεχνογνωσίας από συνεργαζόμενες ελληνικές εταιρείες.Μεγάλο όφελος επίσης προκύπτει από την υλοποίηση έργων υποδομής για την αναβάθμιση των λιμανιών προκειμένου να υποδεχθούν τον ατσάλινο όγκο για την κατασκευή του αγωγού. Σε όλες τις προαναφερθείσες περιπτώσεις, πρόκειται για οφέλη που θα παραμείνουν στη χώρα και μετά την ολοκλήρωση του έργου του TAP.

3. Τι είναι ο σταθμός συμπίεσης, πού θα γίνει και πώς θα αξιοποιηθεί η απορριπτόμενη θερμική ενέργεια λόγω της συμπίεσης;

Για να επιτευχθεί η μεταφορά του αερίου κατασκευάζονται εγκαταστάσεις υψηλών τεχνικών προδιαγραφών, όπως είναι οι σταθμοί συμπίεσης. Η συγκεκριμένη υποδομή χρησιμοποιείται για την αύξηση της πίεσης του αερίου, ώστε να μπορεί να μεταφερθεί σε μεγάλες αποστάσεις. Στην Ελλάδα θα κατασκευαστεί αρχικά ένας σταθμός συμπίεσης στους Κήπους κοντά στα ελληνοτουρκικά σύνορα. Η απορριπτόμενη θερμική ενέργεια από τους συμπιεστές που θα εγκατασταθούν στους σταθμούς συμπίεσης μπορεί να αξιοποιηθεί με την ανάπτυξη συστήματος ανάκτησης θερμότητας για την παραγωγού νερού προς χρήση. Το σχετικό αίτημα (στο πλαίσιο εφαρμογής της ΑΕΠΟ του έργου) έχει υποβάλει στον TAP ο Δήμος Αλεξανδρούπολης, προκειμένου να τροφοδοτηθεί η πόλη των Φερρών και 5 οικισμοί της περιοχής µε θέρμανση για τους χώρους καιζεστό νερό.

4. Πόσες είναι οι θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή του έργου και πόσης διάρκειας θα είναι; Απασχολούνται ντόπιοι εργαζόμενοι, μηχανικοί και στελέχη ή είναι ξένοι;

Ο TAP δεσμεύεται να προάγει την απασχόληση και τις επιχειρηματικές ευκαιρίες στις περιοχές διέλευσης του αγωγού. Και πράγματι, στους πρώτους 9 μήνες κατασκευής του έργου έχουμε ήδη δημιουργήσει περισσότερες από 1.900 άμεσες θέσεις εργασίας και πολύ περισσότερες έμμεσες θέσεις εργασίας. Θα σας δώσω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα – δεδομένης της πιθανότητας να προκύψουν αρχαιολογικά ευρήματα κατά τη διάρκεια των εκσκαφών και της κατασκευής, περισσότεροι από 200 τοπικοί αρχαιολόγοι και εξειδικευμένοι εργάτες απασχολούνται αυτήν τη στιγμή από τον ΤΑΡεπιβλέποντας τα σημεία όπου εκτελούνται τα κατασκευαστικά έργα καθώς και τις Ζώνες Εργασίας. Σύντομα θα προσληφθούν κι άλλα άτομα σε αντίστοιχες θέσεις, ενώ εκτιμάται ότι συνολικά 400 αρχαιολόγοι και εξειδικευμένοι εργάτες θα έχουν εργαστεί στο έργο μέχρι την ολοκλήρωση της κατασκευής.

Παρ’ όλα αυτά, πρέπει να τονίσουμε ότι όσο το έργο βρίσκεται σε εξέλιξη δεν μπορούμε να προβλέψουμε την τελική δημογραφική σύνθεση του εργατικού δυναμικού μας. Μοναδικοί αρμόδιοι για τη στελέχωση του προσωπικού και την αξιολόγηση των προμηθευτών, εξάλλου, είναι οι εργολήπτες του ΤΑΡ. Και μέλημά τους, όπως και δικό μας, είναι να επιλέγεται για κάθε θέση ο πλέον κατάλληλος άνθρωπος,σύμφωνα πάντα με τις ανάγκες κατασκευής του έργου.

5. Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του αγωγού, θα απασχολούνται εργαζόμενοι σε μόνιμη βάση και πόσοι;

Ο αγωγός φυσικού αερίου TAPείναι ένα μεγάλο και σύνθετο έργο που θα λειτουργεί υπό αυστηρές προδιαγραφές για την ασφάλεια, την υγεία και την προστασία του περιβάλλοντος. Για το σκοπό αυτό μετά το πέρας της κατασκευής του έργου θα φυλάσσουμε τις εγκαταστάσεις και τις υποδομές μας και θαπραγματοποιούμε συνεχείς ελέγχους. Η στήριξη του μηχανισμού απαιτεί μόνιμο προσωπικό, κατάλληλα εκπαιδευμένο ώστε να διασφαλίζει την ομαλή λειτουργία του αγωγού, να βρίσκεται σε ετοιμότηταγια να επέμβει άμεσα και καταλυτικά σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης, καθώς και να επιβλέπει τη γη μέχρι την πλήρη αποκατάστασήτης.

6. Θα υπάρχουν ανταποδοτικά οφέλη για την τοπική κοινωνία και ποιά;

Το συνολικό ποσό που προορίζεται για το πρόγραμμα Κοινωνικών και Περιβαλλοντικών Επενδύσεων για την περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης ανέρχεται σε €10 εκ. και συγκεκριμένα αφορά στους δήμους Αλεξανδρούπολης, Μαρώνειας-Σαπών, Κομοτηνής, Ιάσμου, Αβδήρων, Ξάνθης, Τοπείρου, Νέστου, Καβάλας, Δοξάτου και Προσοτσάνης, με στόχο την κάλυψη των συναφών τοπικών αναγκών όπως αυτές προσδιορίζονται από τους κατοίκους και τις τοπικές αρχές και οι οποίεςεμπίπτουνστην πολιτική επενδύσεων του ΤΑΡ.

Ο TAP έχει ήδη υλοποιήσει 7τέτοιες δράσεις στην Περιφέρεια, σε συνεργασία με το Δίκτυο Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Αρωγής, οι οποίες αφορούν σε

• δωρεές εξοπλισμού στο Παιδικό Χωρίο SOSΘράκης, στη Διεύθυνση Πολιτικής Προστασίας Έβρου, στο Κοινωνικό Κέντρο «Σταύρος Χαλιορής» στη Ξάνθη και στο Ιωακείμιο Γηροκομείο στην Αλεξανδρούπολη
• στην παροχή ειδών πρώτης ανάγκης στους κατοίκους των Λαγυνών που υπέφεραν από τις πλημμύρες του 2015,
• στην ανάληψη του κόστους μόνωσης της στέγης του Ιδρύματος «Αγία Μαρίνα» στην Καβάλα και
• στην οικονομική ενίσχυση της διοργάνωσης της Τελετής Έναρξης του Φαλακρού στη Δράμα.

Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη 10 ακόμα δράσεις στη Θράκη που αναμένεται να ολοκληρωθούν εντός του 2017.
Τέλος, εκτός από τις πρωτοβουλίες που υλοποιούμε σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές, ο TAPπραγματοποιεί προγράμματα που ανταποκρίνονται σε κοινές ανάγκες και των τριών Περιφερειών της Δυτικής Μακεδονίας, Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης. Σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Βιώσιμης Κινητικότητας και Δικτύων Μεταφορών (Ι.ΜΕΤ.), διοργανώσαμε πρόγραμμα σεμιναρίων Κυκλοφοριακής Αγωγής για μαθητές δημοτικών σχολείων όλων των τάξεων και για μαθητές της δευτέρας Λυκείου που ζούνε στις κοινότητες κατά μήκος της όδευσης του αγωγού.

7. Το φυσικό αέριο θα μπορεί να διοχετευθεί για βιομηχανική ή οικιακή χρήση στις περιοχές από όπου διέρχεται;

Ανταποκρινόμενος στις ανάγκες των τοπικών κοινοτήτων, ο TAP έχει δεσμευτεί να παρέχει έως και πέντε σημεία διασύνδεσης κατά μήκος της όδευσης του αγωγού, με τα οποία θα μπορούν να συνδεθούν τα τοπικά δίκτυα διανομής. Για τρία από αυτά τα σημεία διασύνδεσης η τοποθεσία εγκατάστασης μπορεί να προταθεί από την Ελληνική Πολιτεία. Μόλις καθοριστούν τα σημεία, τα αρμόδια δίκτυαδιανομής φυσικού αερίου –ΔΕΣΦΑ/ΔΕΠΑ ή όποιος άλλος– θα μπορέσουν συνδεθούν με τον αγωγό, ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση στο φυσικό αέριο και να το διαθέσουν στους Έλληνες πολίτες για οικιακή ή βιομηχανική χρήση. Θα ήθελα ωστόσο να διευκρινίσω ότι ο TAP δεν εμπλέκεται στον τρόπο με τον οποίο η ΔΕΠΑ ή οποιαδήποτε άλλη εταιρεία θα διανείμουν και θα αξιοποιήσουν το φυσικό αέριο που έχουν αγοράσει από την ιδιοκτήτριαΚοινοπραξία του Shah Deniz ΙΙ.

Σχετικά με τον συντάκτη

Η Γνωμη

Η Γνωμη

Γράψτε ένα σχόλιο

error: